4e zondag van de veertigdagentijd (2008)

Sinds een paar jaar moeten alle vrachtwagens een dodehoekspiegel hebben. Dat is een belangrijk hulpmiddel om ongelukken te voorkomen. Met name fietsers werden nogal eens over het hoofd gezien, omdat ze precies in de blinde hoek fietsten. De chauffeurs in die grote vrachtwagens hebben vooruit een geweldig uitzicht, vooruit kunnen ze alles goed overzien, en dat is natuurlijk een eerste vereiste. Maar wat er zich naast zijn vrachtwagen afspeelde, zeker aan de rechterkant, daar had hij maar een heel beperkt zicht op. En daar zat met name die gevaarlijke dode hoek.
Dat is niet alleen voor vrachtwagenchauffeurs een probleem, dat is het eigenlijk ook voor ieder mens op zijn weg door het leven, soms een overzichtelijke snelweg, soms een kronkelige straatje. In een aantal situaties hebben ze een dode hoek, een grote of kleine, waar ze geen goed zicht hebben op mensen vlak in de buurt. En jammer genoeg gebeuren er dan ook wel eens ongelukken.
Vooruit kijken is meestal niet het probleem, ook al lijkt het er wel eens op dat sommige mensen stekeblind zijn, omdat ze helemaal niet goed uitkijken in het verkeer met mensen, en zo iedere keer weer brokken maken. Maar de meesten willen vooruit, willen iets bereiken in hun leven en hebben een goed oog voor de mogelijkheden die ze hebben om hun doel te bereiken, en liefst nog zo snel mogelijk. Maar juist omdat ze zo gefocust zijn op vooruit komen, hebben ze soms een heel slecht zicht op wat er om hen heen gebeurt, zodat ze bepaalde dingen in hun gezin of in hun eigen leven totaal over het hoofd zien. En dan kan het gebeuren dat, tot hun verbazing en schrik, er iets mis gaat.
Ik heb alweer jaren geleden eens iemand gesproken die met een hartinfarct opgenomen was in het ziekenhuis. Hij was geen vrachtwagenchauffeur maar wel iemand die bijna dag en nacht op reis was, hij was manager in een of ander internationaal bedrijf. Weken lang was hij soms van huis weg, naar China, naar Amerika, naar Spanje, maar dat rondtrekken was zijn lust en zijn leven. Zijn vrouw had er wel eens op aangedrongen om wat meer thuis te zijn en wat meer aandacht en zorg te hebben voor de kinderen, maar daar zag hij niet de noodzaak van in. Zijn werk ging nu voor.
Op een dag komt hij thuis na een lange reis en hij vond het huis leeg. Op tafel lag een brief van zijn vrouw, een soort ultimatum: ofwel je bent meer thuis, dan kom ik weer terug, ofwel je ziet me niet meer terug. Hij was woedend, razend, hoe kon zij hem dit aan doen. Wellicht van kwaadheid kreeg hij een flink hartinfarct en hij belandde in het ziekenhuis op intensive care. Daar kreeg hij een zee van tijd om na te denken. Toen ging hij zien wat hij nooit gezien had, nooit naar gekeken had: de rijkdom van zijn gezin, maar ook de eenzaamheid van zijn gezin omdat hij altijd maar van huis weg was. “Wat ben ik toch blind geweest,” zei hij.
In het evangelie van vandaag laat Jezus een blinde weer zien. Dat was voor die man natuurlijk geweldig. Dat gaf hem weer de kans op een zinvol menselijk leven. Maar in Jezus’ boodschap gaat het vooral om genezing van geestelijke blindheid of geestelijke verblinding.
Wie verblind wordt door geld en goed, door macht en invloed, die ziet meestal heel scherp alle mogelijkheden om dat doel te bereiken, maar die krijgt vaak ook te maken met allerlei dode hoeken waarin mensen en belangen van mensen over het hoofd gezien worden, en dan kunnen er heel gemakkelijk ongelukken gebeuren.
Wie zich laat verblinden door schijnwaarheden krijgt onherroepelijk te maken met allerlei blinde vlekken, en heel gemakkelijk vliegt hij een keer uit de bocht met alle gevolgen vandien. En het gaat Jezus niet om de schuldvraag, maar wel om te voorkomen dat er brokken vallen.
Willen we zonder ongelukken door het leven gaan, dan moeten we een dodehoekspiegel inbouwen in ons leven, zodat we steeds ook oog hebben voor alles wat er vlak om ons heen gebeurt, maar niet direct in ons gezichtveld ligt, zeker als dat wat vernauwd is. Alleen zo kunnen we ons veilig voortbewegen op de weg van het leven die we toch delen met talloze andere weggebruikers. Alleen zo mogen we hopen op een zinvol en menswaardig bestaan voor iedereen.