Zusters en broeders,
De evangelielezing van vandaag is niet alleen behoorlijk lang, ze is ook moeilijk. Echt verwonderlijk is dat niet. Ze komt immers uit het evangelie van Johannes, en die evangelist is nu eenmaal niet altijd even gemakkelijk.
Het verhaal is u bekend: Jezus vraagt aan een Samaritaanse vrouw om water, en naar aanleiding daarvan heeft Hij een heel diepgaand gesprek met haar over levend water, de plaats waar God kan aanbeden worden en de Messias. Eens de vrouw weg is, zet Hij het gesprek met zijn leerlingen verder, en met hen heeft Hij het over voedsel, de wil van de Vader en de oogst. \
Gewoonlijk wordt erop gewezen dat Jezus hier een aantal muren neerhaalt. Om te beginnen de muur rond de Samaritanen. Voor rechtgeaarde joden, zeker voor die uit Judea, golden ze als heidenen, en dus als absoluut te mijden. Als Judeeërs naar het noordelijk gelegen Galilea wilden, moesten ze nochtans door Samaria, want dat lag tussen Judea en Galilea in. Maar heel wat Judeeërs verkozen een lange omweg om Samaria heen, om toch maar niet doorheen dat heidense gebied te moeten reizen. Wie dat wel deed, gold trouwens als onrein. Welnu, Jezus doet daar niet aan mee. Muren rond mensen bouwen? Vergeet het. Voor Hem zijn Samaritanen net zo goed kinderen van de Vader, en net zo goed als de Galileeërs en Judeeërs hebben ze recht op respect en ook recht op Gods Woord. Het valt trouwens op dat ze dat Woord met graagte beluisteren en het zelfs koesteren.
Maar Jezus sloopt nog een andere muur, namelijk die rond de vrouw. Een joodse man spreekt in het openbaar geen vrouw aan. Ook dat verbod legt Jezus naast zich neer. Vrouwen zijn, net als mannen, ten volle mensen, en daarmee is de kous af. Maar Hij laat het daar niet bij: Hij begint een diepgaand religieus gesprek met haar, geeft haar dus onderricht. Ook dat kan. Joodse vrouwen hebben, trouwens tot op vandaag, niet het recht de heilige boeken en geschriften te bestuderen. Opnieuw trekt Jezus hier een revolutionair spoor. \
En dan is er die bepaalde Samaritaanse vrouw. Helemaal alleen en op het middaguur komt ze water putten. Dat is niet alleen gevaarlijk, maar ook verdacht. Het lijkt erop te wijzen dat de vrouw buiten de gemeenschap stond, dat het dus om een vrouw gaat op wie een smet kleeft. Dat lijkt in het gesprek trouwens bewezen te worden, wanneer Jezus naar de mannen in haar leven verwijst. Toch gaat Hij met die vrouw dit gesprek aan. Het doet me denken aan zijn optreden in verband met de overspelige vrouw: wie zonder zonde is, werpe de eerste steen. Opnieuw een muur die gesloopt wordt.
Maar Jezus laat het daar niet bij. Uit het gesprek wordt duidelijk dat de vrouw er niet echt veel van begrijpt. Ze ziet geen andere uitweg dan van de hak op de tak te springen. En opnieuw geeft Jezus ons hier een serieuze vingerwijzing: ‘geef iedereen een kans. Beoordeel mensen niet op hun schijnbaar gebrek aan capaciteiten. Zeg niet vooraf: die begrijpt daar niets van; die kan dat niet; die is daar niet knap genoeg voor; die zal er wel weer een potje van maken.’ \
Zusters en broeders, we zijn daar erg goed in, in die negatieve vooroordelen. ‘Wat zou die lector kunnen zijn; ze kan nauwelijks lezen en schrijven!’ ‘Wat wil die in de gemeenteraad zetelen; hij kan niets!’ Wat wil die voorzitter worden van onze vereniging. Ze kan haar huishouden nog niet eens af!’ ‘Wat zou die leider willen worden van de chiro of de scouts!’ ‘Wat wil die aan de universiteit gaan doen!’ Wat zouden de Congolezen hun land uit het moeras helpen!’ Wat zou die en wat zou die!’
Juist, ja, wat zou die en wat zou die. Wat zou die Samaritaanse, wat zou die vrouw, wat zou die vrouw die zich niet met de schriften mag bemoeien, wat zou die vrouw met een reukje aan, wat zou die vrouw die er geen snars van begrijpt, wat zou die! Ja, wat zou die. Ze ‘zou’ in elk geval genoeg om de eerste missionaris van Jezus te worden. Niet de superintelligente orthodoxe jood Paulus, wel die helemaal niet knappe Samaritaanse vrouw wordt Jezus’ eerste missionaris. Om stil van te worden. \
Zusters en broeders, laten we, zoals Jezus ons vandaag en trouwens altijd opnieuw leert, ophouden met muren rond mensen te bouwen. Laten we respect hebben voor iedereen, en iedereen kansen geven, ook als hij of zij ze ogenschijnlijk niet verdient. Zoals die Samaritaanse dus. En weet je wat daarvan het resultaat zal zijn? Dat hoorden we in de eerste lezing: dan kunnen we water uit de rotsen slaan, dan wordt het onmogelijke mogelijk. Dan wordt ons gezin, onze gemeenschap, onze wereld een oase, een plaats waar het goed om wonen is. Voor iedereen. Amen.
\