Immanuel, altijd bij ons (2008)

A-cyclus · Paastijd · Olh hemelvaart · wit

Matteüs beëindigt zijn evangelie met de laatste woorden van Jezus. In die grote slotzin zegt hij nogmaals wie Jezus is. Jezus vertrouwt zijn leerlingen een universele zending toe. Daartoe volstaan ongeveer veertig woorden. Het zijn krachtige woorden. Zo condens en zo rijk. Zij vatten gans het evangelie van Matteüs samen. Hij maakt een drievoudige balans op: een christologische, een ecclesiologische en een ethische. Ze geven aan wie Jezus Christus is, wat kerk moet zijn en wat haar ethische opdracht is.

De verrezen, opgestane, verheerlijkte Heer is geen andere dan de aardse Jezus over wie gans zijn evangelie vertelt. Door Jezus Christus blijft God in zijn kerk voortdurend aanwezig. Wat is dit kerk zijn? Kerk is niets anders dan volgeling van Jezus zijn. Zij is de leerschool voor de navolging. Er is slechts één leermeester met name Jezus. Dit betekent voor de ethiek dat navolging bestaat in een gedrag, dat zich richt naar de geboden van Jezus. Zijn leerlingen en volgelingen moeten gehoor geven aan al zijn geboden. Zo leidt hij hen naar volkomenheid, die in de liefde haar hoogtepunt heeft. De drievoudige balans van deze éne tekst heeft haar kern en haar fundament in de visie op Christus (christologie). Deze is immers de heerser over de wereld in het heden en in de toekomst. Hij is tegelijk het model van gehoorzaamheid en de begeleider van zijn kerk. Jezus zet ons op de weg om leerling en volgeling te worden. Deze drie aspecten, de christologische, de ecclesiologische en de ethische horen samen. Ze zijn van elkaar niet te scheiden. Een getuigenis voor de Verrezen geschiedt in de kerk doorheen de praxis van de navolging in de gemeenschap van de leerlingen.

Even ademen na deze zware zin van Ulrich Luz (U. Luz, dl. 4, p. 458). Rustig boven op de berg zuivere lucht inademen. Jezus leidt ons op Hemelvaart naar de berg van de volkeren. Wij keren die dag met hem terug naar Galilea, naar de lentetijd, waar hij met zijn taak was begonnen. We waren daar een eerste keer op een berg, toen hij de bergrede uitsprak. Het was de berg van de zaligsprekingen. We waren er een tweede keer toen hij op een hoge berg aan zijn drie leerlingen een voorsmaak gaf van Pasen. Nadien trokken wij naar Jeruzalem, waar Jezus doorheen zijn lijden de trouw en de gehoorzaamheid heeft beleefd. Daar heeft hij de pijn van de godverlatenheid doorstaan.

Op de berg in Galilea zegt Jezus nu zelf dat hij alle volmacht bezit. Hij heeft ze ontvangen van zijn Vader. De berg van de Hemelvaart staat tegenover de berg uit het bekoringsverhaal (Hendrik Hoet, God spreekt vanop de berg. Jezus op een berg in het evangelie van Matteüs, Collationes 2004/2)

We trekken de berg op samen met elf leerlingen van Jezus, onder wie enkele twijfelaars. “Niemand kan volledig aan de twijfel en niemand kan volledig aan het geloof ontkomen; bij de een zal het geloof als tegenstelling aan de twijfel aanwezig zijn, bij de ander zal het geloof door en door in de gestalte van de twijfel aanwezig zijn” (J. Ratzinger, De kern van ons geloof).

Jezus heeft zijn leerlingen herhaaldelijk gewezen op hun kleingelovigheid en hen erom berispt. Op de berg in Galilea doet hij dit niet. Hij geeft aan allen een zending. Hun twijfel zal verdwijnen wanneer zij Jezus verkondigen, zijn geboden onderhouden. Zij zullen zich mogen verheugen over nieuwe christenen, die ze zullen dopen in de naam van de Vader, de Zoon en de Geest. Oude grenzen vallen weg; ze mogen nu gaan naar alle volkeren en naar alle groepen.

Hoe schoon de laatste bergtop mag zijn, we blijven er niet. Enerzijds zouden we denken dat dit de berg is waar alle volkeren naar toe moeten gaan. Anderzijds is dit de plaats vanwaar we gezonden worden. Het is het uur van de missie. Wij speuren de spanning tussen centripetaal of centrifugaal (middelpuntzoekend of middelpuntvliedend). Er is nog een andere spanning aanwezig. Jezus vraagt de elf te onderhouden wat hij bevolen heeft en anderzijds zendt hij hen om te verkondigen, uit te leggen, leerlingen te maken. Het is de spanning van bij de aanvang tussen bewaren en uitdragen. Hemelvaart is de dag waarop wij met het ene oog naar de hemel kijken en met het andere naar de aarde. Alleszins hierbij dubbelzicht vermijden. In 2008 vieren we heel uitzonderlijk Hemelvaart op één mei. Vanuit verschillende hoeken kijken we op onze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor deze aarde en onze maatschappij.

De afscheidswoorden van Jezus zijn ontelbare keren aangehaald. Ze hebben invloed gehad voor de missie en in het opvoedingswerk. Het zijn woorden die elke christen bevragen over de wijze waarop hij/zij opvolgt en beleeft wat Jezus heeft geboden. Zij stellen ons de vraag hoe wij naar anderen toegaan en waar en hoe wij Jezus ter sprake brengen.

Matteüs herhaalt in de slotwoorden van zijn evangelie wat hij van bij het begin al had medegedeeld en verkondigd. Jezus is de Immanuel, God met ons. Op hem mogen wij vertrouwen. Bij Matteüs neemt Jezus geen afscheid. Jezus verzekert zijn gemeente dat hij altijd bij haar is en zal zijn.

Zoeken in Preken Online