3e zondag in de paastijd A (1999)

Het verhaal van de Emmausgangers is een verhaal van alle tijden. Altijd zijn er wel mensen die op de een of andere manier erg teleurgesteld zijn, in het leven, in mensen op wie zij hun hoop gesteld hadden, met wie zij zich innig verbonden voelden. Ook onder Jezus’ volgelingen zijn vele Emmausgangers te vinden: gelovige mensen die heel erg teleurgesteld zijn, die gefrustreerd verloren lopen. Daar is een heel mooi waar gebeurd verhaal over.
Het gaat over een vrouw, Melania, een trouw katholiek, van kindsbeen af altijd naar de kerk, en ze vond het fijn, vooral de sfeer van een lof met uitstelling en de geur van wierook. Maar toen kwamen de grote vernieuwingen, en alles veranderde. Het zei haar niets meer, ze voelde zich verraden door al die vernieuwers, het was haar kerk niet meer, voor haar was God dood, was Jezus dood.
Jarenlang was zij verbitterd. Ze miste de dingen van vroeger, ze kon die niet meer terug vinden in haar kerk en dus ging ze er ook niet meer naartoe. Toen haalde een vriendin van haar haar over om mee te gaan naar een bijbelcusus. Die vriendin was er heel enthousiast over. Melania was heel erg sceptisch, eigenlijk had ze er helemaal geen zin in, maar om haar vriendin een plezier te doen ging ze toch een keer mee. Om eens te kijken wat het was. Na die ene keer kwamen er nog velen, vele jaren lang, want het boeide haar wel, maar het gaf geen echt duidelijk antwoord op haar vragen, het vulde niet haar heimwee naar vroeger. Ze bleef zoekend. Wel had ze vaak het gevoel dat ze heel dicht bij een antwoord zat, maar daar bleef het bij.
Toen vroeg haar vriendin haar of ze als vrijwilligster mee wilde gaan helpen in een verpleeghuis in de buurt. Ze zag het eigenlijk niet zo zitten, maar haar vriendin wist haar toch over te halen. En ondanks de aanvankelijke huivering vond ze heel fijn werk om voor zieken en gehandicapten bezig te zijn, met koffie of thee schenken, met een praatje.
Op een keer werd ze gevraagd of ze op de zondagmorgen wilde helpen om mensen naar de kerkzaal te brengen voor de eucharistieviering. Ze zei zonder aarzelen ja, en tegelijk bedacht ze dat ze in geen jaren meer naar de kerk geweest was.
Het evangelie dat die zondag voorgelezen werd was de gelijkenis van het laatste oordeel waarin Jezus zegt: alles wat je doet voor de minsten der mijnen doe je voor mij. De pastor hield er een mooie preek over. Op een gegeven ogenblik wees hij naar het groepje vrijwilligers dat bij elkaar zat en zei: Het gaat hier over jullie. Wat jullie voor deze mensen doen, doen jullie voor Jezus.
En opeens had Melania een hele sterke ervaring: ja, dit is het, dit is wat Jezus bedoelde toen hij zelf weldoende rondging en zorg en aandacht had voor de zieken en de zondaars. Dit is het wat hij wil dat zijn volgelingen doen. En opeens vielen ook heel veel dingen die zij in de bijbelcursus geleerd had op hun plaats. Ze voelde zich een ander mens, ze kon weer geloven in Jezus, Hij leefde weer voor haar.
Tot zover het verhaal van Melania, echt ook een paasverhaal, juist als dat van de Emmausgangers. Beide verhalen onderstrepen dat er twee dingen nodig zijn om de levende Jezus te herkennen en herkenbaar te maken; je verdiepen in het verleden, in de schrift, in de verhalen hoe God doende was met zijn volk, hoe zij dat ervaren hebben, én in het heel konkreet doen van de dingen die Jezus ons heeft voorgedaan. Die twee elementen moeten altijd samengaan.
En als Jezus voor velen tegenwoordig niet meer leeft, niet meer levend is, dan ligt de oorzaak niet zozeer in het feit dat ze geen goede dingen doen, de meeste mensen zijn nog steeds goed en doen gewoon goede dingen met elkaar en voor elkaar. Maar het probleem is dat ze niet meer in die bijbelse traditie staan, dat ze niet meer kunnen kijken met de ogen van het geloof in het goede nieuws van de bijbel.
Het probleem, ook voor vele goedwillende mensen, ook gelovige mensen, is dat ze de moeite niet nemen om zich in die bijbel te verdiepen, om eens pogingen te doen er wat nader kennis mee te maken. Feit is dat degenen die het doen, het allemaal als een enorme verrijking ervaren.