I. De deuren waren gesloten. Ze waren maar met zijn tienen:
Judas was weg en Tomas was er ook niet
daar zaten ze in het donker.
Ze praatten niet veel,
ze waren angstig, de vrienden van Jesus.
Er staat geschreven dat ze bang waren voor de joodse leidslieden
die met de Romeinen heulden.
Let wel niet voor ‘de joden’
-moderne vertalingen gebruiken deze omschrijving terecht niet meer
want joden waren ze daar allemaal- .
Ze waren bang voor
een bepaald soort mensen uit hun midden
zoals wij in de tweede wereldoorlog ook bang waren verraders
mensen van ons eigen volk die overal verscholen konden zitten.
Maar zouden ze misschien ook niet een beetje angstig zijn
voor Hem, voor hun Heer die ze hadden verraden ?
Bang… want wat hadden ze gedaan.
Ze hadden hem mooi in de steek gelaten.
En nu bleek: enkele vrouwen hadden Hem weer gezien.
De vrouwen hadden zich niets te verwijten
want die waren Hem gevolgd, tot onder het kruis.
De vrouwen waren meegegaan
naar waar de mannen schitterden door afwezigheid.
Nu schaamden de mannen zich.
Het is een situatie die we allemaal wel kennen.
Je bent tegenover iemand tekort geschoten.
Je hebt hem of haar in de steek gelaten.
En hoe zal diegene jou dan tegemoet treden?
We lezen in de Bijbel veel verhalen over ontmoetingen van mensen
die na zo’n blunder bang zijn voor elkaar.
Jakob bijvoorbeeld die hoort dat zijn broer Esau er aankomt.
(diezelfde Esau die hij zo bedrogen heeft):
hij gaat hem angstig tegemoet maar Esau omhelst hem en vergeeft.
We kennen het verhaal van de verloren zoon
die naar zijn vader teruggaat en die onderweg zijn speechje oefent:
‘vader ik heb gezondigd.’
Nu dus het verslag van de apostelen op paaszondag.
Angst, schaamte, spijt. Wat zal hun Heer zeggen?
Houdt de deur maar goed op slot!
Geen tijd om te dubben:
Hij staat plotseling midden tussen hen in.
En wat is zijn eerste woord?
Niet:
‘zo daar zijn jullie..’
niet
’nou heb ik jullie'
neen: zijn eerste woord is VREDE.
Vrede en vertrouwen.
Geen spoor van verwijt.
Vertrouwen. Het lijkt het hoofdthema te zijn
wat steeds weer terugkomt in het evangelie: vertrouwen.
Jesus kondigt ze alleen maar vrede aan.
VREDE, SJALOOM.
Dat woord heeft een rijke inhoud.
Het staat voor een goede toekomst voor hen
en ook voor ons allen aan: SJALOOM.
Het is goed tussen ons en het wordt goed in de wereld.
Er wordt een nieuw begin gemaakt.
En net zoals God zelf de levensadem blies in Adams neus
en net zoals de profeet Ezechiël droomde over een nieuw begin:
de Geest van God die over de dorre beenderen van het huis Israël zou blazen
zoals we dat hoorden in de paasnacht,
zo blaast Jesus zelf over de leerlingen.
En ze komen weer tot leven.
Ze krijgen zelfs een opdracht:
‘zoals de Vader mij zendt zo zend ik u’.
En Hij gaat nog verder met zijn grenzeloze vertrouwen:
‘wiens zonden jullie vergeeft,
hun zijn ze vergeven.. )
Deze mensen die tekort geschoten zijn
krijgen niet alleen te horen:
‘ik praat er niet meer over sukkels.’
Maar ze krijgen, hoe verbaasd en zwak ze ook zijn,
zelfs een rol toebedeeld bij het aanwijzen van goed en kwaad.
Beter gezegd:
bij het doorgeven van de aankondiging van de vergeving.
Zij zullen zelf weer overeind gezet
het volk van God overeind gaan zetten.
Dit alles speelde zich af op de eerste paasdag-avond
als Tomas er niet bij is.
Het is een goed begin maar kennelijk nog niet voldoende
want acht dagen later -en dat is vandaag op de zondag na Pasen-
zitten ze nog steeds angstig bij elkaar met de deur op slot.
II. Het is DE ACHTSTE DAG zegt Johannes plechtig.
Dat doet denken aan een werkelijk nieuw begin
een kroon op de zevende dag.
Een werkelijk nieuw begin. Maar zou dat komen?
Jazeker, nu pas echt en wel rond Thomas.
Thomas hanteert een hele eigen norm.
Hij wil weten of het -zoals de anderen dankzij Jesus’ ingrijpen zeggen-
werkelijk de Heer is die leeft,
de man van wie hij gehouden had,
de mens die partij koos voor de weerlozen,
de vriend van de armen en de onderdrukten.
Hij wil daarom -en dat is heel goed eigenlijk-
de tekenen zien van de wonden van deze gemartelde.
Hij wil -maar dat hoeft niet echt zal blijken-
zijn handen leggen in zijn zijde.
Hij wil in deze gemartelde mens zien
de nieuwe weerloze aanvoerder
van een nieuwe mensheid die niet meer bouwt op macht of geweld.
En hij ziet de wonden in Jesus’ zijde en in Zijn handen
en ……..
in zijn zijde.
Hij ziet de nieuwe Adam die zijn zijde geopend heeft
die zijn bruid aan zijn zijde zal ontmoeten, de nieuwe Eva,
zijn kerk-gemeenschap.
III. De achtste paasdag, vandaag,
beloken Pasen, is de dag van de voltooiing,
de kerkgemeenschap mag wakker worden.
Aan de zijde van de nieuwe Adam wordt op Pasen de gemeenschap gevormd
van mensen die de machten hebben afgezworen
en willen leven uit de kracht van de Geest
die de Messias ook bezielde en die alles nieuw maakt.
Zijn volgelingen leggen zich ernstig toe
-hoorden wij vandaag in de eerste lezing vertellen-
op die nieuwe levenshouding.
Ze leven samen in een echte gemeenschap
- zoals wij dat hier toch ook proberen -
ze zijn ijverig in het breken van het brood.
En ze bezoeken de tempel: om het oude verhaal van Mozes te horen
dat voor iedere tijd opnieuw NIEUW is
en een eigen inhoud heeft.
De kerk is geboren
en aan de opbouw van de kerk hebben de apostelen,
eenmaal wakker geschud door hun Heer,
later -na pinksteren- het hunne aan gedaan.
Ook dankzij Tomas die uiteindelijk zei:
‘mijn Heer en mijn God’.
Hij heeft het gevecht met het ongeloof aangedurfd
en daardoor wordt je alleen maar sterker!
We doen hem onrecht door hem alleen maar ‘de ongelovige’ te blijven noemen.
De traditie wil dat Thomas de evangelieverkondiger werd
die nota bene het verste kwam van allemaal:
tot in INDIA toe.
Tomas is het tot zijn laatste dagen blijven verkondigen:
deze gewonde, deze gehavende
deze mens solidair met allen die lijden
waar en wanneer ook,
juist deze mens is de gestalte van God.
Hij roept ons op om solidair te zijn met allen
die gewond zijn en gekwetst,
waar ter wereld ook.
Tomas en de apostelen en velen die voor ons
hebben geleefd hebben hun best gedaan,
nu wij.