Feest van de Heilige Familie (2001)

Als je aan baby’s denkt, dan denk je aan luiers. En de moeders van vroeger dachten toen aan luiers wassen, hoe dat een dagelijks terugkerend karwei was. De moeders van tegenwoordig hebben het heel wat gemakkelijker: ze gebruiken wegwerpluiers, pampers en superpampers die, als je de reclame moet geloven, baby’s billetjes superdroog houden. Ze besparen de moeders in elk geval bergen werk.
Nu heb je tegenwoordig verschrikkelijk veel wegwerpspul: verpakkingen, zakdoekjes, tafellakens, bestek, borden, noem maar op. Sokken stoppen was vroeger vaak een groot karwei. Tegenwoordig is het: een gaatje erin: weg met de sokken. Kleren werden vroeger keer op keer versteld of vermaakt, maar tegenwoordig worden stapels goede kleren gewoon weggegooid.
We leven in een wegwerpmaatschappij, wel met het gevolg dat we met een gigantische berg afval zitten, waar niemand raad mee weet en die schadelijk is voor het milieu.
Een wegwerpmaatschappij, dat zijn we niet alleen met betrekking tot allerlei materiele zaken, maar helaas ook wat betreft mensen en menselijke waarden, en dat is nog veel schadelijker voor een gezonde samenleving.
Een wegwerpmentaliteit kom je tegen in mensen die te gemakkelijk vinden dat abortus altijd maar moet kunnen: komt een kind ongelegen: weg ermee! Een wegwerpmentaliteit kom je tegen in mensen die te gemakkelijk vinden dat euthanasie altijd maar moet kunnen: als een leven in de knel komt: weg ermee! Een wegwerpmentaliteit kom je tegen in mensen die echtscheiding als de gewoonste zaak van de wereld beschouwen. Soms zijn problemen in een huwelijk onoplosbaar, maar soms laat men elkaar al te gemakkelijk vallen.
Iets van die wegwerpmentaliteit ontdek ik ook wel eens in gezinnen. Kinderen zijn altijd het dierbaarste bezit dat mensen hebben. Kom niet aan de kinderen, dan kom je aan de ouders. Toch heb ik wel eens de indruk dat ouders soms te gemakkelijk omspringen met de belangen van hun kinderen. Op materieel vlak komen de allermeesten echt niets te kort. Maar soms hebben ouders te weinig tijd voor hun kinderen omdat ze zo druk zijn met geld verdienen, met hun hobby’s. Soms krijgen kinderen te weinig liefde, warmte en geborgenheid die zo belangrijk zijn voor hun toekomst.
Het wordt in onze samenleving steeds moeilijker om echt trouw te zijn aan elkaar, aan je partner, aan je kinderen en ook om trouw te zijn aan de waarden en normen die het leven zijn ware zin en betekenis geven. Als het dan wat moeilijk wordt, dan worden mensen te gemakkelijk afgedankt, ergens terzijde geparkeerd, dan worden overtuigingen te gemakkelijk overboord gezet.
Het gevolg van deze wegwerpmentaliteit is ook een afvalberg, maar dan van mensen, mensen die verloren gelopen zijn, aan de kant gezet, in de steek gelaten.
Dan denk ik aan de vele mensen, jongeren en ouderen, die vereenzamen, dan denk ik aan de zwervers en daklozen in de grote steden. Dan denk ik aan de vele kinderen die geen echt thuis hebben, die op straat leven of in opvanghuizen moeten verblijven. Dan denk ik aan jongeren die ontsporen en op het criminele pad terecht komen. Dan denk ik aan illegalen die nergens meetellen, tenzij om uitgebuit te worden aan alcoholisten en aan zovele andere mensen die zich ophouden aan de zelfkant van de samenleving.
En te gemakkelijk wordt er dan vaak gezegd: het is toch hun eigen schuld. Soms is dat misschien waar, soms helemaal, soms gedeeltelijk, maar heel vaak is het een gevolg van onze wegwerpmentaliteit, van een gebrek aan zorg en aandacht in de samenleving vaak al in het gezin waarin zij opgroeiden.
Kerstmis zegt ons: de mens is geen wegwerpartikel. God dankt nooit iemand af, en hij vraagt van ons dat ook wij dat nooit doen. Als het rijk van God in ons werkelijkheid wil worden, dan moeten we samen een grote familie vormen, zonder zwarte schapen, zonder verloren zonen, zonder kinderen die aan hun lot worden overgelaten, een grote familie waarin iedereen trouw is aan lederen, waarin niemand zorg en aandacht en liefde tekort komt. Moge die droom ook door ons een beetje werkelijkheid worden.