Op de lagere school moesten de kinderen een tekening maken van de vlucht naar Egypte. Een meisje tekende een vliegtuig: daarin zag je Jozef aan het stuur, achter hem Maria, daarachter de kleine Jezus.
Maar waarom een vliegtuig vroeg de juffrouw?
’t Is toch een vlucht antwoordde het meisje.
Kinderen hebben inderdaad de laatste weken veel horen praten over vliegtuigen en vluchten van Sabena.
Het plaatste dus het bijbels verhaal in de kinderlijke voorstellingswereld waarin het leefde.
Wanneer de evangelisten over de kindsheid van Jezus schrijven dan doen zij dat ook vanuit de culturele wereld waarin zij opgegroeid zijn en leven.
Zo hebben we twee bijbelverhalen over Jezus geboorte en kindertijd. Het ene is geschreven door Mattheus , het andere door de evangelist Lucas.
In het verhaal van Mattheus staat de figuur van Jozef centraal. Mattheus begint met de stamboom te geven Jezus en die eindigt niet bij Maria maar bij Jozef. Jacob was de vader van Jozef. Jozef is de stamvader die ervoor zorgt dat Jezus tot het geslacht van David hoort.
Bij Mattheus is het Jozef die in de problemen zit als hij verneemt dat zijn verloofde zwanger is. Een engel verscheen aan Jozef en Jozef gedraagt zich als een rechtschapen man en stuurt Maria niet de deur uit. Hij neemt zijn verantwoordelijkheid.
Ook vandaag met de vlucht naar Egypte is het weer aan Jozef dat de engel verschijnt en later als de kindermoordenaar Herodes gestorven is verschijnt opnieuw een engel aan Jozef om zich te vestigen in Nazareth.
In het verhaal van Mattheus staat de figuur van Jozef centraal. Hij leidt het gebeuren, zoals het kind de papa aan het stuur van het vliegtuig plaatste. De man heeft de leiding.
In het evangelie van Lucas is dat anders: daar is Maria, de vrouw de centrale figuur. De engel Gabriel verschijnt aan Maria met de boodschap: Maria zal niet zonder aarzelen de rol aanvaarden die de engel openbaart: Zie de dienstmaagd des Heren mij geschiedde naar uw woord. Zij nam haar verantwoordelijkheid.
Op haar eentje besluit Maria dan op reis te gaan naar haar nicht Elisabeth. En in het geboorte verhaal lijkt Jozef wel afwezig: alle aandacht gaat naar Moeder en kind. Van Maria wordt gezegd: zij bewaarde alles in haar hart. Ook bij de opdracht in de Tempel richt de oude Simeon zich tot Maria. Een zwaard van droefheid zal uw hart doorboren. En toen de kleine Jezus teruggevonden werd in de tempel was het Maria die hem naar zijn voeten gaf: Kind, waarom hebt ge ons dit aangedaan! Weer Maria. Jozef staat op de tweede rij. Maria zit aan’t stuur, zouden we kunnen zeggen.
Vanwaar dit verschil?
Mattheus schrijft zijn verhaal voor Joden, voor mensen die uit het jodendom komen. Hij schets het verhaal in de joodse cultuur en dat was een mannen cultuur, een mannen maatschappij. Vrouwen hadden niet veel te zeggen. Ze waren moeders aan de haard. De man, hier Jozef, heeft het roer in handen.
Lucas daarentegen schrijft zijn verhaal voor Grieken, heidenen die zich bekeren. Zij hebben een cultuur waar heel anders naar de vrouw gekeken wordt. Zij kennen niet het mannenpatroon van het jodendom. Daarom is het begrijpelijk dat in zijn verhaal de vrouw een veel grotere rol speelt.
In de westerse wereld en in de kerk werd dat patroon van de man die domineert overgenomen van het jodendom. En zo bleef het eeuwen door tot in de moderne tijd.
In begin vorige eeuw kwamen in en rond de grote steden grote verandering in het relatiepatroon. Vrouwen gingen buitenhuis werken. Vakbonden werden opgericht, politieke partijen kwamen op voor het stemrecht van de vrouw. De vrouw was niet langer moeder aan de haard. Ze ging studeren, niet enkel snit en naad, maar humaniora, zelfs universiteit. Dit was een revolutie.
In het jaar 21, dus 80 jaar geleden, stelde Rome het feest van de H.Familie in. Het was een poging om die moderne ontwikkeling tegen te gaan. Het moest blijven zoals het heilig huisgezin was geweest. Kind en moeder onderdanig aan de Vader. De man aan het stuur, de vrouw bezig met de 3 K: keuken, kinderen en kerk.
Maar de kerk heeft de ontwikkelingen niet kunnen tegen houden. Vrouwen werden bewust van hun eigen inbreng en mogelijkheden. Ze hadden diploma’s, bekleedden belangrijke taken in de economie, in de politiek, tot zelfs in het leger.
Dit moest een weerslag hebben op het gezinspatroon; man en vrouw worden gelijkwaardige partners. De vrouw heeft haar eigen wagen, haar eigen bankrekening, haar eigen gsm. ’t Beeld van moeder aan de haard is voorbij. Voor de mannen betekent dit ook dat zij niet meer man kunnen zijn zoals hun vader of grootvader. Ze moeten zich bewust worden van de beperkingen en de gevaren van de vroegere dominantie.
In de “Raak” van KWB lees ik regelmatig artikels over: samen sterk in huishoudelijk werk. De KWB deelde dit jaar : een nieuwe man trofee uit.
Oudere mensen zeggen weleens: alle miserie is begonnen met het buitenhuis gaan werken van de vrouwen. Ik denk dat dit niet helemaal juist is. Natuurlijk heeft die geweldige verandering in het relatiepatroon grote gevolgen gehad. Toch denkt geen enkele ouder er aan zoals in Afganistan zijn dochters niet te laten studeren.Misschien moeten we in deze evolutie het werk durven zien van de H.Geest. Hij veroorzaakt wel meer schokkende dingen. Misschien breekt nu in deze tijd de visie van Lucas door waar de vrouw Maria de hoofdrol speelt en gaat het Mattheus beeld, met Jozef in de hoofdrol wat moeten inleveren.
Dat ook de kerk met deze nieuwe trend heel wat moeite heeft, horen we regelmatig.
Laten we bidden voor de gezinnen en ook voor het grote gezin van de kerk.