Heer, trek met ons mee (Ex. 34,9)

A-cyclus · Tijd door het jaar · Triniteit · wit

Drievuldigheidzondag, een dag voor een moeilijke preek? Een gelegenheid om de beeldspraak op te frissen van het klaverblad van drie en van de drie kaarsen, die samen maar één lichtbron vormen? Vertellen over de kleine jongen, die met zijn schelpje aan zee bisschop Augustinus liet inzien dat God groter is dan ons denken? Inspiratie voor een homilie is te halen in het boek Triniteit, een kruis erover? Nieuwe perspectieven op een oeroude christelijke doctrine met bijdragen van Terrence Merrigan, kardinaal. Danneels, Lode Aerts, e.a.

Gestamel

Predikant en dichter W. Barnard schrijft in Stille Omgang: “Op zondag Trinitatis moet men het mysterie van de Drievuldigheid loven, maar daarover te redeneren, is afkeurenswaardig. Is niet altijd, wanneer het op de diepten der waarheid aankomt, mystiek gestamel het enig geoorloofde? We trekken in bogen en omwegen langs de kernen heen, bij nadering verschroeien of verkillen, verdorren of verdampen wij.”

Niemand heeft God ooit gezien. Toch halen we nut uit wat iconenschilders zoals Roublev trachten uit te beelden. Zij hebben God niet gezien, maar ze schilderden de drie bezoekers bij Abraham en Sara. Zij nodigen ons uit om bij de gastvrije God aan te zitten. Een Drievuldigheidsicone verdient een goed zichtbare plaats op deze zondag.

“In het verhaal komt God aanwezig, niet al een eenzaat, maar als een groep, als een gezelschap. God is meer wij dan ik. Zeker. Hij is anders, maar Hij komt toch tussen de mensen wonen. Hij verbergt zich in drie vreemdelingen, maar die zijn niet ongenaakbaar of afstandelijk. In tegendeel, ze gaan ‘heel graag” aan tafel. Hun gemeenschap zet zich trouwens door in het gastgezin. Abraham en Sara horen van hen het beste nieuws dat ze konden verhopen, dat hun eigen gemeenschap een nieuwe vruchtbaarheid zal vinden in het wonder van een kind op late leeftijd” (L. Aerts, o.c., p. 57-58).

In het gebed

Wij komen iets dichter bij de Drievuldigheid wanneer we met de christenen uit de jonge gemeenschap biddend Gods aanwezigheid, zijn verhevenheid en nabijheid in ons laten bezinken.

« Eerst heeft de kerk geloofd, gebeden, gedoopt en geleefd van de Drie-eenheid. Later is ze er over gaan nadenken en heeft ze haar triniteitsleer correct onder woorden gebracht. Ook hier was het leven voor op de taal en op het denken in begrippen. Het leven van de eerste christelijke gemeenschap was al trinitarisch. De Kerk bad tot de Vader als haar Heer en ze leefde zoals Jezus ook in gehoorzaamheid aan Hem. Maar vooral het bewustzijn van de aanwezigheid van de derde persoon uit de Drie-eenheid – de Geest – is geboren uit de ervaring van het communautair samenleven in de eerste christelijke gemeenschap.» (G. Danneels, o.c., p. 14).

De eerste christenen van joodse herkomst baden zoals hun voorouders tot God, de God van de Schepping, de God van het verbond, de God van hun vaders. Voor de eerste christenen was Jahweh de God die aanwezig was in Jezus, zijn dienaar. “Zozeer heeft God de wereld liefgehad, dat Hij zijn eniggeboren zoon heeft gegeven” (Joh. 3,16). Jezus sprak over zijn vader en hij bad tot hem. We mogen met Jezus tot God bidden en hem ‘Abba, Vader’ noemen. De eerste christenen waren zo doordrongen van Jezus dat ze tot hem bidden als de Heer Jezus (Hnd. 7,60), Gods dienaar.

In gemeenschap

Ze voelden in hun gemeenschap iets van de Adem van de Geest die Jezus had bezield en die hem had gezalfd. Die geest was werkzaam in hun gemeenschap. Een door de geest bezielde gemeenschap doet wonderen. Zij straalt een kracht uit. Ze overstijgt verdeeldheid, ze werkt helend. Zij deelt de zorgen van de armen. Ze is een biddend gemeenschap dank zij de Geest die onze zwakheid ter hulp komt (Rom. 8,15).

Er steekt dynamiek in deze gemeenschap. Ze neemt in aantal toe met nieuwe christenen. Wanneer de apostelen, hun opvolgers en medewerkers doopten, deden ze dit in naam van de Vader, de Zoon en de Geest.

Wanneer de christenen in deze jonge gemeenschappen het brood braken en de eucharistie vierden, dan zagen ze Jezus, die zijn ogen ophief ten hemel, die zijn Vader dankte. Bij het vieren van de eucharistie waren ze met hem verbonden en baden ze dat de Geest hun samenzijn zou bezielen. Het tweede eucharistisch gebed is heel oud en is zeer trinitarisch opgebouwd. Het slotgebed van het tweede eucharistisch Hoog gebed gaat terug op dit van Hippolytus (+ 235). Het eindigt zoals elk van de gebruikte eucharistische gebeden met een doxologie. Wij eren de Vader door Jezus in de heilige Geest.

Tot, door en in

In ons gebed verdiepen wij onze verbondenheid met de Vader, de Zoon en de Geest. Wij geven daarvoor meer aandacht aan de waarde van de voorzetsels, waardoor wij de eigenheid van Vader, Zoon en Geest erkennen. Wij bidden tot de Vader door Jezus in de heilige Geest.

Wij belijden dat “God tegelijkertijd boven ons (Vader), naast ons (Christus, de Zoon) en in ons (De Geest) is.” God is de omvattende werkelijkheid waarin we leven en bewegen en zijn (Hdl. 17,28) (T. Merrigan, o.c., p. 32).

Hans Küng geeft in het derde deel van zijn biografie een gesprek weer met een moslim in Nigeria. Deze wierp de moeilijkheden op, die het geloof in de Drie-eenheid stelt. Hans Küng brengt zijn gesprekspartner bij wat christenen belijden: “Gott ist der unsichtbare Vater über uns; Jesus, der Sohn des Menschen, Gott mit uns: der Heilige Geist aus Gottes Kraft und Liebe in uns” (Hans Küng, Erlebte Menschlichkeit, Erinnerungen, 2013).

God is verheven en nabij. God is bron, stroom en oceaan. De Vader is de zon, de Zoon de straal, de Geest de warmte (Tertulianus).

De kracht van de liefde

God, de verre, is ons nabij als een vader en een moeder. Op de Sinaï, in een wolk spreekt Hij tot Mozes en openbaart zich als de mededeelzame. Vergevingsgezind is Hij bereid steeds opnieuw met zijn volk te herbeginnen. “Hij is liefdevol en genadig, geduldig, trouw en waarachtig, die duizend geslachten zijn liefde bewijst” (Ex. 34, 6-7). Hij kreeg een menselijke gelaat in Jezus van Nazareth. Hij geeft Jezus aan de wereld (Joh. 3,16). Een kapitale zin uit het evangelie van Johannes om Gods handelen weer te geven!

Met een vertrouwen van een kind bad Jezus tot God, zijn vader. Zijn hart was zo ruim dat al wie onder lasten gebukt ging, naar hem toe mocht gaan. God geeft en blijft geven. Zijn Geest kan het al vervullen en diep in ons doordringen. God is in zichzelf familie en solidariteit. De relaties van Vader, Zoon en Geest vormen in God gemeenschap en de Drie-ene God laat mensen delen in deze communie. Hij doet dit door het volk dat hij roept en de kerk die hij vormt.

De Drie-ene God verbindt zich met de mensen opdat zij samen met hem een nieuwe gemeenschap vormen. De wereld is meer en meer geglobaliseerd en tegelijkertijd is het individualisme toegenomen. Slaagt het door God bijeengeroepen volk erin deze nieuwe gemeenschap te vormen? De Kerk is als “het verenigde volk dat deel heeft aan de eenheid van de Vader, Zoon en Heilige Geest” (LG. 4). Zij heeft een trinitarisch fundament (LG. 13). Ze is het volk van God de Vader, zij is het lichaam van Christus en de tempel van de heiige Geest. Zij moet trachten om eenheid in verscheidenheid te bevorderen.

De Triniteit geeft ons een model voor samenleven en samenleren (Kristof Struys, o.c., p. 103-118). In liefde kunnen eenheid en verscheidenheid aan elkaar groeien. Triniteit ligt aan de basis van het oecumenisch streven.

Volgens Gisbert Greshake kan het best zijn dat een bepaalde lokale kerk in haar opvatting en beleving van de Triniteit de eigenheid van één van de personen wat meer laat oplichten. “Binnen de rooms-katholieke kerk is dat de eigenheid van de Vader, binnen de orthodoxe kerk die van de Geest, binnen de evangelische kerk misschien de eigenheid van de (gekruisigde) Jezus, hetgeen zich dan ook verder symboliseert. Men moet echter bedacht zijn voor een eenzijdige en geïsoleerde nadruk op één van de personen. De on derlinge dialoog en gemeenschap tussen deze kerken is daarom ontzettend belangrijk en houdt het geehl in evenwicht, precies omwille van een integraal trinitaire kijk van uit deze dialoog” (Kristof Struys, o. c., p. 116).

Het mysterie van de Drievuldigheid werpt een licht op de broederlijkheid tussen de mensen. Onze sociale visie kan er zich laten door beïnvloeden (Homilie van paus Benedictus XVI bij zijn bezoek aan Genua, 18 mei 2008).

God is vol communicatie. ‘Als de ziele luistert, spreekt het al een taal dat leeft.’

Sint Paulus eindigde zijn tweede brief aan de gemeente van Korinte met deze rijke wens: “De genade van de Heer Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap van de heilige Geest zij met u allen.”

Deze zin is nu de meest gebruikte begroeting wanneer christenen samenkomen voor de eucharistie. God is en blijft de onzichtbare die woont in het ontoegankelijke licht. Maar wat Hij wenst, dat is dat Hij mag delen en dat wij echt een gemeenschap vormen, hier te plaatse en in communie met vele andere gemeenschappen. In de brief over de Vreugde van het evangelie schrijft paus Franciscus over onze geloofsbelijdenis en de betrokkenheid op de ander (178). “Het mysterie van de Drievuldigheid herinnert ons eraan dat wij geschapen werden naar het beeld van de goddelijke communio, dat maakt dat wij ons niet zelf kunnen realiseren of redden. Vanuit het hart van het Evangelie erkennen we de nauwe samenhang tussen evangelisatie en menselijke ontplooiing die noodzakelijkerwijze in ieder evangelisch handelen tot uiting moet komen en zich ontwikkelen. De eerste verkondiging is een uitnodiging om ons door God te laten beminnen en Hem lief te hebben met de liefde die Hij ons toedraagt. Als de mens daarop ingaat, brengt dit in zijn leven en handelen een fundamentelee grondhouding tot stand: het goed van de andere verlangen, nastreven en ter harte nemen” (De Vreugde van het evangelie, 178).

Zoeken in Preken Online