God en Onze Lieve Heer

A-cyclus · Tijd door het jaar · Triniteit · wit

Er was een discussie tijdens de koffiepauze. Christine zei dat God en Onze Lieve Heer dezelfde zijn. Haar collega repliceerde dat dit niet klopt en dat deze twee verscheiden zijn. Zij besloten dan maar om het aan de pastorale dienst te vragen.

God de HEER

God is de naam voor een hoog verheven werkelijkheid, de naam voor de bron van ons bestaan en van het heelal, oorsprong en eindpunt. In de Bijbel heeft God zich aan Mozes bekend gemaakt met een naam “JHWH, ik zal er zijn; ik ben zorgend aanwezig”. De joden spreken deze naam niet uit vanwege hun grote eerbied ervoor. Ze noemen hem HEER. In de Bijbel wordt deze naam honderden keren geschreven in hoofdletters. Hij roept bij hen afstand op en toch een nabijheid. God gaat met Israël een verbond aan. Hij wordt weleens vergeleken met een Bruidegom van zijn volk. Ja, wij kunnen hem een Lieve Heer noemen. Het is dan een van de vele synoniemen waarmee we God aanduiden naast allerhoogste, Opperwezen, Schepper, Heer. In de Islam heeft Allah God negenennegentig schone namen.

Maar nu een tweede stap. Een klik bij Wikipedia, waar je dit kan lezen: “Onze-Lieve-Heer is een aanduiding die door sommige, overwegend rooms-katholieke, christenen gebruikt wordt om Jezus Christus mee aan te duiden. Heer is een letterlijke vertaling van het Griekse woord κυριος (kurios), een aanspreekvorm die men in het Nieuwe Testament vindt voor Jezus, maar in het Oude Testament ook voor de joods-christelijke God zelf.”

Jezus van Nazareth

Christenen kunnen het beeld van God, die Vader is, niet losmaken van de persoon van Jezus Christus. Deze vult het ganse nieuwe Testament. In hem krijgt God een naam en een gezicht. Met lieve Heer bedoelen we dan Jezus, die op onze aarde heeft geleefd, die mensen rondom zich geroepen heeft om hen te spreken over en hen in te leiden in het rijk van God. Jezus is op het kruis gestorven en we geloven dat hij uit de doden is opgestaan en dat hij als Verrezene verbonden blijft met wie in hem geloven. Deze Jezus die helemaal mens is, is tevens helemaal van God. “Wie mij ziet, ziet de Vader.” We noemen hem onze lieve Heer, omdat hij weldoende is rond gegaan.

Tussen Pepinster en Banneux ligt het gehucht Tancrémont. In een kapel hangt een mooi romaans kruisbeeld, met daarop een serene Christus, gekleed met een mantel. De Christus op het kruis wordt er vereerd als Le bon vieux Dieu. Dit heel oud houten beeld zou afkomstig zijn uit de kerk van Theux. In de aarde weg gestopt tijdens de Franse revolutie, werd het door een landbouwer terug gevonden. De ‘Lieve Heer’ is daar duidelijk Jezus Christus, gestorven aan het kruis.

Der dritte im Bunde

Er volgt een derde stap. Der dritte im Bunde. Een derde die meetelt. In het Credo belijden christenen hun geloof in God, die is Vader, Zoon en Geest. Ik geloof in God, de almachtige Vader, Schepper van hemel en aarde. Ik geloof in zijn Zoon Jezus Christus, mens geworden, gekruisigd en verrezen. De geloofsbelijdenis gaat verder met het geloof in de Heilige Geest, die Heer is en het leven geeft. Ook hem zouden we de lieve Heer kunnen noemen. Hij is een kracht in de schepping, hij was vaardig in de profeten, hij was aanwezig bij Jezus. De Vader en de Zoon zenden de Geest in de gemeenschap van de gelovigen. Hij is een gast die in ons komt wonen. Hij is de Trooster en een blijvende vreugde.

Eén beweging

Zijn er nu drie Lieve Heren? Er is maar één God, een in drie personen. Er is één grote beweging van de Vader, die langs zijn Zoon naar ons toekomt en die ons leidt door zijn Geest. *“Geloven in de drie-ene God is geen kwestie van getal. Het gaat niet om cijfers, het gaat om één levende werkelijkheid. De grote theoloog Karl Barth vat het uiterst gebald: “God de Vader is de gans Andere die tegenover ons is; God de Zoon is het mens geworden Woord dat voor ons komt: God de Geest is Gods liefde en kracht die in ons is en in de wereld” (*Met een naam en een gezicht. Dynamiek van het Bijbelse geloof, CCV Gent; p. 196).

Wanneer wij eucharistie vieren, richten we ons tot de Vader langs Jezus in de heilige Geest. Dit is de beste vorm van christelijk bidden.

Of dit echt lukt? Er zijn zoveel variaties in het gebed, lange gebeden en schietgebeden. Er is de tradities van het Jezus gebed*:* Heer Jezus, ontferm u over ons. De Russische schrijver Tolstoj vertelt over het gebed van drie vrome kluizenaars op een eiland. Hun gebed tot God was heel eenvoudig en klonk zo*:* *“*God, Gij zijt met Drieën, wij zijn met drieën, ontferm u over ons.” *Een bisschop kwam op bezoek en wou hun gebed op het goede spoor richten. Hij leerde hen het Onzevader. Maar wanneer hij met zijn schip terugkeerde, hoorde hij opnieuw bidden: “*God, Gij zijt met Drieën, wij zijn met drieën, ontferm u over ons.”

Met discretie

Tomás Halík heeft in zijn boek De nacht van de biechtvader. Christelijk geloof in een tijd van onzekerheid een hoofdstuk gewijd aan*“ de discretie van het geloof”. “Wie de levende God wil zoeken en daadwerkelijk Christus wil navolgen, moet de moed hebben in het diepe te leren zwemmen, niet in het ondiepe. God is namelijk diepte, en in het ondiepe is Hij niet.” (p. 57)*

“Als we mensen niet bijtijds duidelijk maken dat God in het ontoegankelijk licht verblijft, dat gebed stil – zijn voor het Geheim is, en dat de weg van het respecteren van en het wennen aan dit geheim is, en dat elke schreeuw ‘Ik ben er’ slechts een bewijs is dat ik de weg kwijt ben, dan bedriegen wij hen en onszelf en is er geen waarheid in ons. Waarheid over God en God als de waarheid van ons leven is altijd paradoxaal. Zij is alleen dan in ons als we niet claimen haar te ‘behouden’ en triomferend te bezitten.” (p. 58)

“Ik geloof in de heilige Drie-eenheid, God de Vader, de Zoon en de heilige Geest – en verder in niets anders in de hemel of op aarde. Mijn geloof is niet ‘algemeen’ in de zin van de postmoderne verwatering, het vliegt niet heen en weer door de boomgaard van de wereldgodsdiensten als een onbezorgd vogeltje om hier aan iets van dit en daar aan iets van dat te pikken. Bij alle bereidheid om zorgvuldig te luisteren en een dialoog in alle richtingen te voeren, is mijn geloof algemeen op slechts één manier, namelijk die van de oude kerkvaders en de beroemde concilies: het is verankerd in de traditie en heeft een brede vertakking, net als de machtige eik vlak bij mijn kluizenarij.” (p. 59)

“Ik geloof naar God toe” (p. 60) “Ik geloof en door mijn geloof ga ik het Geheim binnen dat God wordt genoemd” (p. 60).

Het kruisteken

Christenen zijn gedoopt in de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest. Als we het kruisteken maken, zijn we dit indachtig. De orthodoxe kerken zijn omzichtiger dan de Westerse om dit mysterie uit te beelden. Zij tonen het ons wanneer zij het kruisteken maken, en wel op deze manier: “Met de duim, wijs- en middelvinger bijeen gesloten –symbool van de Drie-eenheid – en met de ringvinger en pink naar binnen gevouwen – symbool van de goddelijke en menselijke natuur van Christus – begint het gebaar vanuit de hemel naar het hoofd en zegt men. ‘In de naam van de Vader’. Die Vader heeft ons lief en verlangt dat wij hem leren kennen’. Dan buigt men zich diep voorover, raakt de aarde aan en daarna de borst, waar het hart gelegen is, terwijl men zegt: ‘en de Zoon’. Die Vader is niet in de hemel gebleven maar op de aarde mens geworden en wil bij ons komen wonen in ons hart. Tenslotte raakt men met een breed gebaar de rechter- en linkerschouder aan, terwijl men zegt: ‘en de heilige Geest’**. De Geest stort zich uit over de hele aarde, verbindt oost en west, rechts en links en vervult ons hele leven. Elk kruisteken drukt uit dat God (heils)geschiedenis maakt en verbeeldt hoe hij actief aanwezig blijft komen”. (Met een naam en een gezicht. Dynamiek van het Bijbelse geloof, CCV Gent; p. 196).

Als een Lieve Heer, als God van liefde, komen de Vader, de Zoon en de Geest naar ons toe.

Zoeken in Preken Online