Lezingen Sef 2, 3; 3, 12-13 · Ps 146 (145) · 1 Kor 1, 26-31 · Mt 5, 1-12a
Men verwijt de bijbel wel eens dat hij oude, versleten woorden gebruikt die jongeren niet meer aanspreken. Zo zijn in de meeste bijbelvertalingen geen sporen meer te vinden van zaligsprekingen. Men heeft het woord “zalig”, in een poging begrijpelijker te zijn, vervangen door gelukkig. Je zou dit kunnen toejuichen, maar het rare is dat mijn leerlingen perfect weten wat “zalig” is. Als ik hen vraag een situatie te beschrijven waarin ze zich zalig voelen, krijg ik onmiddellijk tal van voorbeelden. Zelfs die kritische pubers begrijpen dat “zalig” nog net iets dieper gaat dan “gelukkig”. Maar of je nu “zalig” of “gelukkig” gebruikt, het zal de woorden van Jezus, wereldliteratuur trouwens, niet makkelijker maken.
We lezen het evangelie volgens Matteüs en dat betekent dus het evangelie, geschreven voor joodse toehoorders. Het hoeft ons dus niet te verbazen dat Jezus in navolging van Mozes de berg opgaat. Het is op de berg, daar waar men in het toenmalig wereldbeeld dichter bij God was, dat Mozes de geboden ontving. Die geboden blijven geldig, maar de woorden die Jezus uitspreekt op de berg zouden dus voor christenen de zelfde autoriteit moeten hebben als de geboden die Mozes ontving. Daar op die berg krijg je ook een ander zicht op het leven; vanop afstand bekeken zien we pas echt de ware proporties van wat het leven ons toebedeelt. Vanop de berg zie je alles in een ander perspectief. Het is daar dat Jezus ons laat meekijken vanuit het perspectief van God. Aangezien die God in wezen de totaal “Andere” is, doet dat perspectief ons even slikken. Het zalige dat mijn leerlingen beschrijven zijn allemaal positieve, vaak zeer verrijkende ervaringen. Vanuit menselijk opzicht kan het zalig zijn na een moeilijke dag op het werk thuis te komen, in je zetel te mogen vallen en samen met je partner een glaasje wijn te kunnen drinken om het taaie leven door te slikken. Vanuit goddelijk perspectief is dat minder het geval. Aangezien wij voldoende hebben aan wat rust, een glaasje wijn en een begrijpende partner om ons zalig te voelen, lijkt God buitenspel te staan. Hoe arm we ook zijn, we lijken het op dat moment even te vergeten. Alle mensen die in het evangelie van vandaag zalig genoemd worden, zijn vanuit ons perspectief te beklagen. Vanuit goddelijk perspectief zijn zij “zalig” omdat ze door de leegtes in hun leven Gods liefde zullen mogen ervaren. Deze mensen durven nog te hopen, te vertrouwen op God die uiteindelijk alles in orde zal brengen.
“zalig de armen van geest” … zalig die mensen die weten dat de ware rijkdom van het leven niet zit in al het materiële dat we hier op aarde met veel wroeten kunnen bijeenscharrelen. Zij beseffen dat de ware rijkdom van het leven te vinden is in het geloof, in het zich durven toevertrouwen aan een God die zichzelf “Ik zal er zijn voor u” noemt.
“zalig de treurenden” … wie treurt, doet dat omdat hij ervaren heeft dat het leven niet perfect is. Je treurt maar om het heengaan van een geliefde omdat je weet hoe tof het was met die persoon te mogen samenleven. Zij hebben al een glimp mogen opvangen van wat “zalig” is. Nu zij treuren, mogen zij er op hopen dat God zelf hun tranen zal wissen.
“zalig de zachtmoedigen” … misschien zou “softies” meer aanspreken in deze tijd. Het zijn mensen die leven vanuit zo’n groot vertrouwen in God en mensen dat ze soms in staat zijn geweld met liefde te beantwoorden, onbegrip met begrip, … Het zijn mensen die zichzelf kunnen wegcijferen, zichzelf op de laatste plaats kunnen zetten. Tot hen zegt Jezus: “de laatsten zullen de eersten zijn”. Niet diegene die met corruptie en slavernij grote eigendommen kunnen verwerven zijn de echte eigenaars, uiteindelijk zal het zijn voor hen die de aarde omgevormd hebben tot een thuis voor anderen.
“zalig zij die hongeren en dorsten naar gerechtigheid” … ze bestaan gelukkig nog, die onbetante mensen die zich niet willen neerleggen bij het feit dat er ongerechtigheid bestaat. Zij zijn het levend geweten van elke samenleving, zij schoppen de door luxe ingedommelde maatschappij een geweten en zetten aan tot actie. Zij mogen er op vertrouwen dat God hen ooit zal verzadigen met gerechtigheid.
“zalig de barmhartigen” … zich erbarmen over, zich ontfermen over …. wie heeft daar nog tijd voor? We moeten werken voor onze villa, voor onze luxe en die van onze kinderen. Misschien mogen we niet vergeten dat niet die luxe maar wel het zich ontfermen over van levensbelang is voor de opvoeding van onze kinderen. Maar niet alleen over onze kinderen, maar over allen die erop wachten mensen te ontmoeten die medemens willen worden … Wie medemens wordt van anderen, mag er op rekenen dat God zich medemens maakt van hen.
“zalig de zuiveren van hart” … hoe kan je God op het spoor komen als je hart vol is van competitie, hebzucht, eerzucht, heerszucht, haat, wrok, …? Het zal je niet lukken. Enkel wie in zijn hart ruimte laat voor Gods liefde, zal echt kunnen zien wie God is.
“zalig de vredestichters” … wie kan er nog vrede stichten? is vrede tussen Waalse en Vlaamse politici nog mogelijk? Ik weet het niet, enkel waar mensen in staat zijn vanuit hun zichzelf aanvaard weten in de schoenen van de ander gaan staan, kunnen vrede brengen. Vrede is meer dan afwezigheid van oorlog, het is een toestand waarin mensen te-vrede"n kunnen zijn in het diepste van hun hart.
“zalig die vervolg worden” … men zal geen halfbakken christenen vervolgen die met alle winden meedraaien. Neen, het zijn mensen die staan voor wat ze verkondigen en dan ook durven ingaan tegen tendensen in de maatschappij die het anders zien. Wie zich altijd aanpast aan de maatschappij, die kan er nog wel bij. Maar wie vanuit zijn geloof kritische vragen durft stellen, da’s een onbetanterik die je er best niet bij hebt … Nochtans zijn zij het die ooit zullen mogen ervaren hoe zalig het is het koninkrijk Gods te betreden …
(Hans Callaert)