AL HET ANDERE DOET ER NIET TOE!
Dit verhaal is eigenlijk zó mooi, daar moet je niet veel aan toe voegen. In de enscenering van een wereld-rechtbank geeft God de maatstaven prijs waarmee Hij oordeelt. Uiteindelijk worden wij verdeeld in twee groepen en al het andere doet er niet toe. Voor God speelt het uiteindelijk geen rol dat je christen of moslim bent, dat je kerkelijk of onkerkelijk bent, Nederlander of vreemdeling, arm of rijk. In het licht van de Eeuwige verdwijnen deze subtiliteiten. In Gods ogen is de scheiding tussen bokken en schapen deze: er zijn mensen die naakten kleden, zoals Jahweh Adam en Eva deed, die gevangenen bevrijden, zoals God voor Mozes en zijn volk deed, die hongerigen voeden zoals de Heer in de woestijn deed… en er zijn mensen die voorbij lopen aan zieken en armen, aan God.
ODE AAN MAARTEN
Maarten was dood. Omgevallen in de keuken. Hij woonde al lang in een instelling voor psychiatrische hulp. Bij zijn uitvaart kwam een vriend, een mede-patiënt, aan het woord. Zijn gezicht was rood van het huilen en de mond stond open van intens verdriet. Snikkend richtte hij troostwoorden tot ons. “We hadden het zien aankomen”, stootte hij er bijna onverstaanbaar uit. “Daarom heb ik vorige week op een avond met Maarten al Kerstmis gevierd. Dus dat heeft-ie gehad…” Hij liep naar Maartens familie en begon ze uitvoerig te condoleren. Het ontroerde mij zo dicht bij mensen te zijn, die elkaar met zorg en eerbied nabij zijn, die heel bijzonder zijn, maar in onze maatschappij geen plaats hebben. “Wanneer was God ziek en hebben we Hem bezocht…?”
ONOPGEMERKTE GODSONTMOETING
Het adembenemende in dit evangelie vind ik de verwondering aan het eind. De rechtvaardigen zijn zeer verbaasd. Ze zijn er zich niet van bewust geweest ooit God ontmoet te hebben; ze beschouwden zichzelf misschien als ongelovig, het doet er niet toe. Het enige dat telt is dat ze hongerigen hun brood hebben gereikt en dorstigen water. Even zomin hebben de kinderen van de duisternis ooit God willen beledigen of passeren. Ze hebben er geen weet van Hem genegeerd te hebben. Het enige dat telt is dat zij de naakten in de kou lieten staan.
DE RICHTING VAN HET LICHT
Als wij een landkaart tekenen, dan komt het noorden automatisch boven aan de bladzijde. In de oudheid dacht men eerder naar het oosten toe, naar de zonsopkomst, de richting van kerken en graven. Naar het oosten kijkend is de linkerkant het noorden, dat is de duisternis, de baan die de zon ’s nachts neemt, de noorderzon, dat is sinister, het Latijnse woord voor donker en links. De rechterkant is de zonzijde, de middagkant. Links en rechts zijn dus symbolen voor licht en donker.
IN HET LAND WAAR JEZUS KONING IS…
Na Auschwitz is er geen god meer mogelijk…, is door menig theoloog verzucht. En wie zijn blik richt op ZaÏre en Rwanda, wie ziet wat er in de wereld gaande is, wie ervaart hoeveel onschuldig lijden er bestaat, die gaat inderdaad twijfelen aan een opperwezen dat goed en rechtvaardig is. De eeuwige vraag van het lijden is ook door Jezus niet beantwoord. Zelfs niet toen hij aan het kruis riep: “God, waarom hebt je mij verlaten?”
Maar hier in dit toneel van de eindtijd zet hij God op de plek van de arme, de hongerige, de zieke. God identificeert zich met de lijdende mens. God komen we in deze tijd niet tegen als een metafysische hulpverlener. In deze mensendagen ontmoeten we Hem in asielzoekers, in drugsverslaafden, aidspati‰nten, en zoveel, zoveel anderen. En we hoeven Hem niet eens in hen te herkennen. We hoeven Hem in het geheel niet te erkennen. Als we die mensen met hun kruis maar hebben gezien en geholpen. Dat is het enige dat tenslotte nog telt, in het land waar Jezus koning is.
TOCH KERK NODIG
“Is er voor deze eenvoudige visie op God eigenlijk nog een kerk en een geloofstraditie nodig?”, zo kun je je afvragen. Is er zoiets nodig als een beweging van christenen en mohammedanen? Is er zoiets nodig als Kerstmis en Pasen, kindercommunie en liturgie? Is het nodig om te bidden en te zingen, als het uiteindelijk gaat om dat gebaar naar de armen? Ik denk het wel. Want vergissen we ons niet: de toewending tot de zwakken, het onbaatzuchtig meeleven met de ellendigen, dat is verre van eenvoudig. Het inzicht is eenvoudig; maar om het te doen, om het vol te houden, om tegen de bierkaai te vechten, om ijzer met handen te breken, om de wetten van de economie om te buigen, om miljaren te voeden, om gigantische offers te brengen, daarvoor is nodig een religie die de fantasie tart, die de liefde keer op keer uitdaagt, die een droom van hoop koestert, die een doelstelling over eeuwen heeft en voor wie elke mens heilig is.
DE VERKLEDE BEDELAAR
*Lieve kinderen.
Als je in Heerlen in de Saroleastraat bent, dan zie je heel erg veel mensen langskomen, allemaal onbekende, vreemde mensen. Aan een vrouw kun je zien dat ze uit Turkije komt, ze heeft een lange donkere jurk aan en een sjaaltje om. En aan die man daar kun je zien dat hij sterk is: hij draagt een grote doos met een televisie in. Ik zie aan een kindje dat het honger heeft want het zeurt almaar om een ijsje. Ik zie aan een jongen en een meisje dat ze verliefd zijn want ze lopen heel dicht tegen elkaar. Ik zie aan een man dat die zwerver is want hij heeft geen plek om zich te wassen. Je kunt van alles weten van vreemde mensen. Je ziet of ze blij zijn of bedroefd en of ze oud zijn of jong. Maar nou vraag ik je: kun je aan die mensen ook zien of ze lief zijn? Kun je zien of mensen goed zijn, of het aardige mensen zijn. Nou zei Jezus: als je dat wil weten, dan moet je je eens verkleden. Trek dan je oudste kleren aan, maak je gezicht een beetje vuil, doe een verband om je arm. Verkleed je in een bedelaar, in iemand die niets heeft om te eten. Dan ga je gewoon in de Saroleastraat zitten, en dan merk je dat sommige mensen doen alsof ze je niet zien, terwijl andere mensen bezorgd op je afkomen. Dat zijn de goede. Natuurlijk weet je het niet van ze allemaal, want er zijn ook goede mensen die bij zichzelf denken: zou dat kindje daar misschien wel een verklede bedelaar zijn? Die mensen zijn niet alleen goed maar ook slim. *