De waarde van het éne talent (2008)

A-cyclus · Tijd door het jaar · 33e zondag · groen

Wij krijgen zo dikwijls de raad mee dat wij onze talenten goed moeten gebruiken.Talent kan verwijzen naar een begaafdheid (een aangeboren aanleg), naar fysieke talenten, naar een geldwaarde uit de Griekse en Joodse oudheid. Het talent in de parabel van Jezus zou gelijk zijn aan 34,2 kilogram zilver. Een talent vertegenwoordigt 6000 drachmen. Eén talent kon door één persoon slechts worden verdiend door een paar jaar te werken (Wikipedia).

Naast de verteller(s) en de toehoorders treden in dit verhaal vier figuren op. Drie slaven, ze krijgen elk van hun heer een grote som.

De eerste knecht die veel krijgt, verdubbelt het bedrag en krijgt achteraf nog een talent bij. Wie veel heeft, krijgt het meest. Herman Deleeck, professor economie, noemde dit het Matteüseffect (Mt. 25,29).

De tweede dienaar kreeg twee talenten toevertrouwd en hij wist die te verdubbelen. Over hem wordt verder niets bijzonders meer verteld. De geslaagde middenklasse.

Beide maken in een korte tijd serieuze winst. In de volksmond werd (wordt) gezegd: “Wie eerlijk is, wordt niet rijk.” Van waar kwam die grote winst? Wordt dat model door Jezus aanbevolen? De eerste en tweede dienaar zijn geslaagd in het leven. Staan zij model voor de PDG in een mondiale firma? Een hoog salaris, winstdeling en een royale ontslagvergoeding. Bertold Brecht ging te keer tegen de hoge winsten van die twee mannen in de parabel.

Wat met de derde knecht? Hij had maar één talent toevertrouwd gekregen.. Toch een waardevol bedrag. Hij wou wat hij had gekregen goed en veilig bewaren. Een zorgzaamheid ingegeven door angst. Hij leefde in een verkrampte situatie ten opzichte van zijn baas. Hij beweerde dat deze hard was en oogstte wat hij niet had gezaaid. Angst is een slechte raadgever.

De heer, wie is hij? Hij is iemand die veel heeft en die veel risico’s durfde te nemen met mensen. Is het God? God die geeft en die ook rechter is? Een God van liefde en toch hard?

De heer in de parabel kan Jezus zijn. Hij is in zijn gemeente aanwezig. Zij moet ten opzichte van hem haar houding bepalen. Jezus was een tijd lijfelijk aanwezig, daarna enige tijd afwezig. Hij is Emmanuel en zal wederkomen. Het uitblijven van de wederkomst ontslaat de gemeente niet actief te werken en waakzaam te zijn. De parabel van de talenten is een van de schuifjes in de laatste grote rede van Jezus. Een eschatologische rede over waakzaamheid.

Wat vertrouwt de heer ons toe? Onze natuurlijke talenten, zijn vertrouwen, zijn woord, geestelijke gaven tot opbouw van de kerk (1 Kor. 12).

Wij hebben de verteller(s) van de parabel. Eerst Jezus en dan Matteüs die het verhaal aanpast aan zijn gemeente. Een lauw geworden christen staat het dichtst bij de derde knecht. Wij vergeten of verwaarlozen wat wij ontvingen. Wij gebruiken het niet tot opbouw van de gemeente in liefde. God schenkt en wij moeten het risico aandurven van de liefde. « L’amour prend du risque » (J. Dupont). “De wil van God ernstig nemen betekent zich moedig richten naar de open mogelijkheden van zijn toekomst en niet angstig naar de bestaande werkelijkheid van het heden” (Luz, dl. 3, p. 505).

Niemand heeft alle gaven, maar niemand heeft er geen. Tweemaal zegt de heer bij zijn terugkeer: “Over weinig waart je trouw, over veel zal ik jou aanstellen.” De toehoorders kunnen hierbij gedacht hebben aan grote figuren zoals Mozes en David. Deze mannen met verantwoordelijkheid en leiderschap waren bescheiden herders, toen de Heer hen riep.

Collegae, confraters kunnen nijdig reageren, wanneer iemand uit hun midden promotie krijgt. De klerikale mond parafraseerde dit bijbels vers. Die of die krijgt een hoge benoeming omdat hij zo trouw was in het kleine.

Laat die bemerking van klerikale afgunst ongelezen en niet gehoord. Denken wij er vooral aan hoeveel wij met het kleine kunnen aanvangen. Jezus moedigt ons aan tot kleine stappen. Zijn last is dragelijk. Hij waardeert de penning van de arme weduwe en aanvaardde de vijf broden en de twee vissen van een jongetje.

“We begrijpen heel weinig van het evangelie. Maar wèl voldoende om op weg te gaan. Laten we het weinige dat we hebben begrepen in praktijk brengen! Dat brengt ons er toe om er meer van te begrijpen. En tegelijkertijd herkennen we andere mensen om ons heen die vanuit het evangelie leven.” Zo sprak Broeder Aloïs op de Europese ontmoeting van Genève. Hij dacht daarbij aan wat zijn voorganger heeft geschreven in de Bronnen van Taizé. Kijk naar mannen en vrouwen, jongeren en ouderen, die al waren ze maar met weinigen, vanuit het vertrouwen veel hebben tot stand gebracht.

Zijn vertrouwen, dit kan het éne talent zijn dat de Heer ons toevertrouwt. Wij kunnen het verdubbelen, het verdrievoudigen. Het groeit wanneer we het met anderen delen.

Zoeken in Preken Online