Op de spits drijven (2008)

Vredelievende mensen spreken de waarheid. Met iemand die voortdurende liegt valt niet te communiceren en vrede is dan ver weg. We mogen van elkaar vragen dat het waar is wat er gezegd wordt. Maar dat wil nog lang niet zeggen dat elke waarheid moet gezegd worden, want dat leidt menigmaal tot ruzie.
Als je boos bent, heb je de neiging om iemand eens flink de waarheid te zeggen, wat je denkt of weet, iets wat aan die ander anders nooit gezegd wordt, iets wat die niet leuk vindt. Het zal de vrede niet bevorderen. Je huisgenoot is beverig, half blind of vergeetachtig. Dat mag zo zijn, maar hoeft niet gezegd te worden. Je hebt al eerder gemerkt dat een kennis graag blijft eten en gratis met de auto meerijdt, maar zelf nooit een dergelijke dienst aanbiedt. Het is verstandig om erover te zwijgen. Boze mensen, kinderen en gekken zeggen de waarheid, maar verstaan niet de kunst om de vrede te koesteren. In het zeggen van de waarheid kan namelijk een zekere valsheid zitten, die pijn doet en heftige reacties uitlokt.
Wie dit niet gelooft moet een Amsterdammer maar eens op zijn accent wijzen. Die krijgt een snedige opmerking terug. Wie ruzie wil moet maar eens een aanmerking maken op het lomp parkeren van de ander. Dat gaat fout! Wie de waarheid liefheeft en de vrede, weet ook te zwijgen.
Helaas zijn er ook ruziemakers die waarheden en mensen op de spits willen drijven.
Dat gaat altijd fout, want op de spits kun je geen kant meer uit en de sprong of de val naar beneden is geen keuze. We komen het tegen in de politiek waar het ene land zegt te willen onderhandelen, maar een aantal onvoorwaardelijke eisen er bij voegt.
Dat noemen ze ook chargeren en mensen uiteen drijven en dat kan door bijkomstigheden flink op te blazen. Vervolgens niet luisteren maar blijven doordrammen. In het dagelijks leven komen we dat voortdurend tegen. Van de perenboom van de buurman hangt een tak over de schutting en nu komt de beschuldiging dat er te hard aan die tak is getrokken omwille van de peren. Het is interessant om getuige te zijn van familieleden die een erfenis moeten verdelen. Dan kun je verwijten horen van hebzucht omdat iemand een te repareren koffiepotje nog thuis heeft laten staan. Ja, ja, met opzet! Dan kunnen er allerlei voorvalletjes uit het verleden worden opgepompt tot luchtkastelen die gemakkelijk ontploffen. In de verhoudingen tussen mensen zijn er duizenden voorbeelden van het opblazen van hele of halve waarheden en daar komt nooit iets goeds uit voort.
In het evangelie van vandaag zijn er enkele lepe politici uit Jezus’ tijd aan het woord, Herodianen die het met de bezettende macht hielden en wat argeloze farizese leerlingen. Ze waren tegen Jezus op het oorlogspad en nu hadden ze wat gevonden om Jezus in het nauw te drijven. Ze wilde Hem dwingen tot een uitspraak vóór of tegen de keizer, vóór of tegen God zelf. Ze beginnen met zijn waarheidsliefde te prijzen. Maar Jezus wil wel de waarheid spreken maar geen verhoudingen op de spits drijven: Geef zowel aan de keizer als aan God ieder het zijne. Kortom: maak van tegenstellingen het beste wat er van te maken valt.
Daar kunnen wij het vandaag ook mee doen: Laat je niet verleiden tot chargerende uitspraken, met een beroep op de waarheid, maar weet ook te zwijgen, laat de waarheid waar ze ligt: in het midden en maak er het beste van.