27e zondag door het jaar A (2005)

Veertien dagen geleden ontving ik een lange e-mail die als volgt begon: Aan de leiders van christelijk Nederlands taalgebied. Wij maken ons diep verontrust over de leegloop van de kerken. Dit vindt o.i. zijn oorzaak in het feit dat op de openbare (en christelijke?) scholen de onderwerpen schepping, de zondeval en de zondvloed niet meer worden behandeld, maar ook in sommige kerken nauwelijks meer aan de orde komen.
Omdat voor velen de zondeval dus (schijnbaar) niet heeft plaatsgevonden, is het verlossend lijden en sterven van Jezus Christus ook niet van belang, en dus is kerkgang niet nodig, en kunnen we op zondagmorgen uitslapen of aan sport doen. Zo gaat het nog anderhalve bladzijde door. Met name de evolutieleer wordt erin afgewezen. De bijbelse verhalen moeten letterlijk verstaan worden.
Aan het eind staat: wij vragen u de onderwerpen: schepping, zondeval en zondvloed weer nadrukkelijk op de preekroosters te zetten.
Kortom: die brief geeft volop materiaal voor een flinke donderpreek. Maar of je hiermee meer mensen in de kerk krijgt, betwijfel ik ten zeerste.
Het evangelie van vandaag geeft ook volop stof voor een donderpreek. Jezus preekte tegen de joodse hogepriesters en de oudsten van het volk. Hij verwijt hen dat ze slechte beheerders zijn van de wijngaard des Heren, dat ze net doen alsof ze boven alles en iedereen staan en geen verantwoording hoeven af te leggen aan de eigenaar, en in Jezus’ verhaaltje is dit duidelijk God. Die heeft al heel wat profeten gestuurd om hen te wijzen op hun werkelijk taak en opdracht. Maar ze hebben niet geluisterd.
Met zijn toch scherpe bewoording staat Jezus flink te stampen op de lange tenen van de joodse leiders. Geen wonder dat die hem uit de weg willen ruimen.
Dit verhaaltje leent zich uitstekend om ook voor deze tijd een donderpreek te houden. Uiteindelijk zijn we allemaal beheerders van Gods schepping, en als gelovigen zijn we ook beheerders van Jezus’ Kerk op aarde. Dat is de wijngaard waarin wij moeten werken. Maar wat is onze bijdrage aan die wijngaard, wat is de opbrengst die wij afdragen aan God, de eigenaar van de wijngaard?
Er gaat zoveel mis in de wereld, de kerken lopen leeg, wat doen wij daaraan? Of denken we alleen maar aan onszelf? Luisteren wij wel naar de boodschappers van God die ons oproepen om toch goede vruchten voort te brengen? God zal ons straffen juist als die ontrouwe dienaren in het evangelie. Prima materiaal voor een donderpreek.
Toch moeten we even goed naar het evangelieverhaal kijken. Jezus vraagt: Wat zal de eigenaar doen als zijn zoon gedood is. En ze antwoorden: Hij zal die ontrouwe dienaren doden. Dat is typisch menselijk denken: niet goed, dan erop slaan.
Het beeld van een straffende God. Maar God denkt niet als mensen. Jezus zegt ook niet: jullie hebben gelijk, God zal straffen. Hij heeft juist gesproken over een milde en geduldige God, een die er niet meteen opslaat maar steeds weer boodschappers stuurt om mensen op andere gedachten te brengen. En hij voegt eraan toe: Het rijk Gods zal u ontnomen worden en aan anderen gegeven worden, mensen die wel vruchten voortbrengen. M.a.w. jullie hebben jezelf buitenspel gezet. Eigen schuld, dikke bult. Maar de wijngaard blijft en mensen krijgen nieuwe kansen.
Wij zijn de beheerders van heel die mooie schepping met al het mooie en goede dat er in te vinden is. Wij hebben de opdracht om te zorgen voor een fijne sfeer waarin iedereen kan genieten van het goede en mooie dat er is. Maar helaas denken we vaak teveel aan onszelf allen en vergeten we te delen.
Toch een donderpreek met een straffende God? Nee, dat is niet de bedoeling. Een gewetensonderzoek of we wel goede beheerders zijn is natuurlijk altijd belangrijk. We moeten niet blind zijn voor de werkelijkheid. Maar veel belangrijker is het te beseffen dat we in deze wereld waarin zeker zoveel mis gaat, toch steeds weer nieuwe kansen krijgen om te werken aan het goede.
Daarom moeten we ook steeds weer kijken naar al die mensen die wel vruchten voortbrengen. We moeten wel kijken naar al het goede dat mensen voor elkaar doen. Alles negatief zien is beslist geen goede levenshouding, dat werkt verlammend en ontmoedigend.
God is ook geen straffende maar een milde en bemoedigende God, die ondanks alles toch steeds weer mensen de kracht geeft om wel goede beheerders te zijn.
Hopelijk zijn wij dat ook.