25e zondag door het jaar A (2002)

Het gaat weer eens over het rijk der hemelen, in het evangelie van vandaag. Als we het woord hemel horen dan denken we gemakkelijk aan een toestand van gelukzalige en eeuwige rust, die we hopen te bereiken na ons leven van hier en nu. Maar als er in het evangelie sprake is van het rijk der hemelen dan gaat het niet over die hemel later, maar dan gaat het veel meer om een stukje hemel hier op aarde, om ware vrede en geluk voor ieder mens.
Maar dat hemelse komt niet zomaar uit de lucht vallen, je mag ervoor bidden maar je moet er bovenal samen aan werken. Want zolang we nog op deze aardbol rondlopen, moeten we ermee bezig zijn. Wie niets doet, leeft niet echt. Iedereen heeft de opdracht werkzaam te zijn in de wijngaard des Heren, jong en oud, gezond en ziek, rijk en arm, niemand uitgezonderd, ook de arbeidsongeschikten, de werklozen, de gepensioneerden. Om dat rijk der hemelen werkelijkheid te maken moeten er met en voor elkaar van alles gedaan worden. Het gaat om daden van dienstbaarheid, goedheid, liefde, en dat van de vroege morgen tot de late avond, in de brandende zon, in de ijzige kou , of in de storm en regen van onze vaak chaotische wereld.
Eén ding moeten we goed bedenken: in het rijk der hemelen kent men geen CAO en er bestaan geen ARBO-wetten. Daar is geen afspraak die een evenredige beloning naar werk regelt. Er bestaat geen 8-urige werkdag, er zijn geen vakantie, snipper- of ATV-dagen. Werken in dat rijk lijkt een hachelijke onderneming te zijn, je hebt geen enkele zekerheid, je bent ook nooit afgewerkt en je mag niet eens aan een beloning denken. Dit blijkt duidelijk uit het evangelie van vandaag.
In onze samenleving is alles, of in elk geval heel veel, voor sommigen veel te veel, wat met arbeid te maken heeft, vastgelegd in regels en afspraken, waarin ieders rechten en plichten beschreven staan, met vooral veel nadruk op de rechten van de arbeiders.
Maar in het rijk der hemelen heb je geen rechten, je kunt er ook niets verdienen je hier met werken je geld verdient. Vroeger werd er vaak gesproken over de hemel verdienen. Ook nu hoor je wel eens zeggen: als er een hemel is dan heeft die of die hem zeker verdiend. En als iemand getroffen wordt door narigheid in het leven, klinkt het vaak: dat heeft hij toch echt niet verdiend. En je hoort nogal eens de klacht: het is niet eerlijk verdeeld: de kwaaien hebben altijd alle geluk, ze moeten altijd de goeien hebben.
Onwillekeurig hebben we toch vaak het idee dat mensen die goed leven toch een beetje recht hebben op wat meer geluk in het leven, in dit aardse leven, maar zeker ook in dat leven na onze tijd op aarde. Het idee van voor wat hoort wat en loon naar werken, zit heel diep ingeworteld in ons denken. Maar God denkt niet op die manier.
Of ben je kwaad omdat ik goed ben, zegt de heer in het evangelie. Op zich kun je natuurlijk nooit kwaad zijn op het goede dat een ander doet, maar in de praktijk van het leven gaat het wel vaak in tegen alles wat we gewoon en gepast vinden en het is heel begrijpelijk dat dat dan weerstanden op roept, net als in het evangelie: het is toch te gek dat degenen die een uurtje gewerkt hebben precies evenveel krijgen dan degenen die de hele dag geploeterd hebben.
Ergens gaat dat in tegen alles wat we gewoon vinden, en vaak onbewust stellen we voor onszelf toch een soort CAO-regeling op, waarbij we die grenzeloze werkopdracht toch wat afbakenen en inperken: we willen niet overvraagd worden. Ik ben wel goed maar niet gek.
Gelukkig zijn er in onze samenleving heel veel mensen die hun hart meer laten spreken dan hun verstand. Dan denk ik aan de vele vrijwilligers in kerk en samenleving, sommige kunnen er heel veel tijd in steken, anderen wat minder, maar even waardevol Er zijn er natuurlijk ook die geen interesse hebben of geen tijd omdat voor hen geld verdienen belangrijker is dan wat voor anderen doen. Maar als we hopen op een wereld van vrede, een wereld waarin alle mensen leven als broeders en zusters, die in hechte saamhorigheid met elkaar voor elkaar zorgen, dan zal dat alleen werkelijkheid kunnen worden als we grenzeloos goed durven zijn, als we ons onbeperkt durven geven voor de idealen van het rijk der hemelen.