Voelde Petrus zich vorige week de koning te rijk dat hij van Jezus zo’n mooie opdracht kreeg om te binden en te ontbinden, vandaag voelt hij de keerzijde er van: de verantwoordelijkheid om het kwade niet uit de weg te gaan, en zich niet tegenover Jezus op te stellen, maar achter hem. Wat is leven en hebben we de illusie dat we het lijden kunnen vermijden of ontkennen?
Petrus denkt dat er nu een periode is aangebroken van Messiaans geluk, maar niets is minder waar. Meegaan met Christus betekent dichter bij mensen gaan staan en meer hun lijden meedragen. Het betekent dat je je niet meer wilt afwenden van de wanhoop van mensen. Het is niet altijd oplosbaar, soms voel je je als mens machteloos. Ons antwoord als leerlingen van Jezus is niet dat we ons afwenden, maar juist nog dichter gaan staan bij de mens in moeilijkheden.
Het lijden lijkt soms een testcase voor mensen. Wanneer het lijden mensen treft, en dat lijden kan vele gezichten en vormen hebben, moeten mensen diep uit hun innerlijke kracht putten om dit te dragen, om de juiste beslissingen te nemen. Het lukt mensen niet altijd om hun lijden te overwinnen. Het is de Olympische sporter Maarten van der Weijer wel gelukt. Door de weerstand van zijn lichaam en zijn geestelijke kracht heeft hij zijn leukemie overwonnen en won hij een gouden medaille. Hij was vaandeldrager bij de afsluiting van de Olymische Spelen in Beijing. Veel mensen waren onder de indruk van zijn voorbeeld en veel mensen die zelf ziek zijn hebben ongetwijfeld door zijn levensverhaal moed opgevat om vol te houden en weer nieuwe moed te vatten. Ik heb al vaker gesproken over Ingrid Betancourt die in de jungle door geloof en bijbellezing het vertrouwen in de goede God bewaarde tegen het alomtegenwoordige kwaad in. Zij raakte niet verbitterd en bewaarde haar menswaardigheid tegen de vernederingen in. Zij bleef geloven in de goedheid van de mens en in de kracht van vergeving. In mijn pastorale praktijk kom ik veel mensen tegen die lijden moeten dragen, soms in zeer ingewikkelde dilemma’s een keuze moeten maken, die soms in moeilijke omstandigheden verkeren.
Mensen kunnen afhaken: soms met verwijten jegens God, soms verwijten jegens mensen om zich heen of jegens zichzelf. Andere mensen gaan er eenvoudig weg onderdoor omdat de ziekte te sterk is of omdat ze uitgeput raken, lichamelijk of geestelijk. Je kunt het deze mensen eigenlijk niet verwijten. Deze verhalen maken mij altijd bescheiden: zou ik de kracht vinden om zulke tegenslagen te overwinnen?
Petrus lijkt er aan onderdoor te gaan. Vandaag verzet hij zich tegen de aankondiging van het lijden, later ontkent hij dat hij Jezus kent en zijn leerling is. Het is een groeiproces dat Petrus moet ondergaan. Hij kan nog niet begrijpen dat God een antwoord heeft op het lijden. Het is niet het gemakkelijkste antwoord en de weg van de mens die het evangelie volgt is niet de eenvoudigste weg. Het is de weg van de naastenliefde: onvoorwaardelijke toewijding aan elkaar, en zorg voor de ander zonder aanzien des persoons.
Wanneer de mens getroffen wordt door lijden, wordt hij/zij op zichzelf terug geworpen en heeft hij/zij het gevoel dat hij alleen staat, dat niemand zich om hem bekommert. De Kerk die Christus in beweging heeft willen brengen door zijn leerlingen uit te zenden, is bedoeld om deze mensen een antwoord van God te geven. Een concreet antwoord van menselijke nabijheid, hulp en zorg.
Ondanks de mooie buitenkant die onze samenleving laat zien, is er veel dat verborgen blijft en waar mensen alleen mee zijn, waardoor mensen die zich geïsoleerd voelen. Het is dan ook begrijpelijk dat mensen afhaken en geen goeds meer verwachten van de samenleving en van mensen om hen heen.
Hebben wij iets te bieden als christenen? Kunnen wij die mensen nabij zijn? De samenleving lijkt zich steeds verder te verwijderen van de christelijke fundamenten en uitgangspunten die in de laatste eeuwen zijn opgebouwd, maar waarvan veel mensen het nut niet meer van inzien. De overheid heeft de zorg voor de kwetsbare mensen overgenomen en de burger kan zich voortaan met zijn eigen zaken bezig houden.
Toch ben ik er heilig van overtuigd dat onze samenleving niet zonder dat persoonlijke engagement van burgers kan. De grote woorden van respect en solidariteit en burgerschap dienen nader ingevuld te worden: voor wie voel ik me verantwoordelijk? met wie ben ik solidair? Sluiten wij als burgers mensen uit? Het evangelie nodigt ons steeds uit om onze grenzen te verleggen en mensen om ons heen te beschouwen als broeders en zusters. Tot op het laatst is Jezus ons daarin voorgegaan toen hij de misdadiger aan het kruis vergeving schonk en hem uitzicht bood op het koninkrijk. Ook Petrus werd weer in liefde aanvaard toen hij uiteindelijk in Christus het mysterie van Gods onbegrensde liefde herkende.
Het lijden zou geen testcase voor de individuele mens moeten zijn, maar een testcase voor ons als samenleving. Welk antwoord geven wij aan de lijdende mens? Wij zijn Gods antwoord op het lijden, zegt Christus, omdat wij in navolging van hem trouw en liefde tegenover het lijden kunnen stellen. Dat vraagt veel, maar de Geest zal ons inspireren en moed geven. Laten we met Petrus en de apostelen achter Jezus en zijn evangelie gaan staan en laten zien dat we een antwoord kunnen geven op het lijden in de wereld.
Amen
22e zondag door het jaar A (2008)
A-cyclus · Tijd door het jaar · 22e zondag · groen