22e zondag door het jaar A (2008)

Beste dorpsgenoten,
Wat te denken van de zelfbekentenis van de profeet Jeremia in de eerste lezing: treedt hij tegen zijn zin op als profeet? Of neemt het vuur dat brandt in zijn hart en in zijn gebeente die tegenzin weg? Zodat hij uiteindelijk toch met enthousiasme en vuur het woord van God kan blijft verkondigen? Of horen pijn en tegenzin bij zijn beroep?
In het evangelie brengt Petrus tegen Jezus in: “Moet dat nu, dat lijden?” maar Jezus straft hem ongehoord af met de woorden: “Ga weg Satan.” En dan betuigt Jezus dat niet alleen zijn eigen lijden met Gods wil te maken heeft, maar dat iedereen die de weg van Jezus wil gaan zijn kruis op zich moet nemen en zijn leven moet verliezen.
Lang heb ik die woorden verstaan als een aanmoediging: als je lijdt zit je op de goede weg. Zoek desnoods het lijden op. En nog steeds is het kruis het teken van christendom, zoals de ster staat voor jodendom en de halve maan voor de Islam. Maar steeds meer is het kruis een grote vraag voor mij geworden.
Waarom dat kruis, waarom versterving, het volstrekte stilzwijgen in sommige kloosters, meer dan het halve jaar vasten, de geloften van armoede, zuiverheid en gehoorzaamheid, het verbod voor priesters om te trouwen? Nog nooit heb ik een goede uitleg gekregen die me verzoent met die voorkeur voor kruis en lijden. Ik bedoel hier niet de waarde van sober leven of delen met armen in twijfel te trekken.
In de tweede lezing van deze zondag, die wij hier achterwege laten, lezen we de woorden van Paulus aan de Romeinen: “Wordt andere mensen, met een nieuwe visie.” Bedoelde hij met die nieuwe visie dat lijden en offers het kenmerk van het nieuwe geloof moest worden? Kan zijn.
Na twee duizend jaar Kruis en Lijden zou een nieuwe visie van het Christendom werkelijk Goed Nieuws zijn.
En die nieuwe visie wordt buitengewoon duidelijk geformuleerd door de woorden van Jezus die u zo juist gehoord heeft: “Wie mijn volgeling wil zijn, moet mij volgen door zichzelf te verloochenen en zijn kruis op te nemen. Want wie zijn leven wil redden, zal het verliezen maar wie zijn leven verliest om Mijnentwil, zal het vinden.”
Toen ik eergisteren de Democratische presidentskandidaat zag, vol glorie in het midden van juichende en zwaaiende mensen, moest ik denken aan de Wereldjongerendagen in Sydney waar de paus het centrum was van een zwaaiende en juichende massa. Wat is het verschil?
Hoe zou de kerk er van boven tot beneden uitzien als zij, bij monde van haar leiders, Jezus zou volgen door zichzelf te verloochenen en haar kruis op zich te nemen? Dat wil zeggen: afzien van haar macht, gezag en glorie.
Haar leven verliezen? Dat zou betekenen dat zij haar macht, gezag, aanzien en glorie zou afleggen, en zich als een barmhartige Samaritaan en goede herder zou mengen tussen de armen, de machtelozen, de weerlozen, de mensen die monddood zijn. Zoals Jezus de zieken, de armen, de tollenaars en dat soort minderwaardig volk aan de rand van de maatschappij opzocht. Haar leiders zouden veel aan eer en glorie en aanzien moeten inleveren, maar daarmee zouden ze aan de kerk nieuw leven geven, als ze tenminste geloven in die woorden van Jezus. Ziedaar de nieuwe visie waartoe Paulus 2000 jaar geleden toe opriep.
De glorie van God zal niet te kort komen! Steeds meer wetenschappers, gelovig en ongelovig, gebruiken het woord “mysterie” bij de overweldigende ontdekkingen die zij doen bij hun onderzoek naar leven en universum. Zij staan met open mond, heel stil, in een onuitsprekelijk gebed dat psalmen en hymnen ver overstijgt. De tijd is gekomen dat de kerk haar glorie en macht zonder bezorgdheid mag opgeven.