Wie zegt gij dat ik ben?(2014)

A-cyclus · Tijd door het jaar · 21e zondag · groen

Wat weten ze (we) nog van Jezus?

Vlaanderen heeft ooit kerkdagen ingericht. Op deze van Antwerpen in 1993 liet kardinaal Danneels in zijn homilie twee ontgoochelde Emmaüsgangers een somber beeld ophangen over de kansen van Christus in Vlaanderen. De Vlaamse Kleopas en zijn gezellen beweren dat Jezus’ kaarten niet meer de beste zijn in het Vlaamse land. Jezus doet het niet meer in het publieke leven. Zijn kijkcijfers liggen laag en er zijn nogal wat plaatsen waar Hij aan het kruis wordt geslagen. De wind is sindsdien nog niet gekeerd. Er zijn vele lege kerken in Europa. Het laatste Europees waardenonderzoek maakt gewag van 4 procent “kernkatholieken” in België, dit zijn zij die als katholiek maandelijks een eucharistie bijwonen. (Zie Liesbeth Pulinckx & Peter De Mey, Aan zijn rijk komt geen einde…?! Over de lege kerken in Europa, LOGOS/Halewijn, 2014,).

Nieuwe christenen

Een vreemdeling kan zich in ons gesprek mengen. Misschien komt hij uit Buenos Aires. Hij nodigt ons, bedrukte Emmaüsgangers, uit onze ogen en oren te openen. Heb je niet gezien tijdens de uitzending van KTO op de vooravond van Pinksteren 2014 hoe een groot aantal volwassenen het vormsel ontvingen in de Notre Dame te Parijs? Jezus, zo zegt deze vreemdeling, behoudt zijn aantrekkingskracht. Een leider van een Duits bezinningscentrum komt uit Japan. Hij kreeg de zin voor het mysterie en het onuitsprekelijke van het boeddhisme. Hij leerde doorheen het contact met het marxisme de zin voor het sociale. “Jezus is het”, zei hij, “die me de ogen opende en een nieuw leven schonk.” Christus was voor deze man een zekerheid die hij niet meer wou opgeven.

In 2013 zorgde de uitgeverij Halewijn voor de Nederlandse vertaling van een boek van Thierry Bizot. Catholique anonyme. Deze Franse televisieproducent, gehuwd en vader van drie kinderen, herontdekte een paar jaar geleden het christelijk geloof. Op aanraden van de leerkracht van zijn zoontje woont hij een catechesebijeenkomst voor volwassenen bij. Bij het verlaten van het lokaal zweert hij dat hij er nooit nog een voet zal binnenzetten. Maar wanneer het hem op een dag zowel privé als professioneel minder goed gaat, richt hij zich opnieuw tot de Kerk, op zoek naar antwoorden op zijn vragen. En hij doet een ontdekking die zijn leven verandert. Hij beweert dat zijn leven helemaal anders – vrijer en vreugdevoller – is sinds hij Jezus leerde kennen. Hij getuigt daarover in zijn boek De onbekende gelovige (Kerknet).

De belijdenis van Petrus

Zo wij ons tot Christus bekennen, danken wij dit aan allen die voor Hem hebben gekozen. Dit begon bij mensen uit de omgeving van Jezus, die met Hem hebben geleefd, Hem met hun ogen hebben gezien en die in Hem hebben geloofd. Een van de voorgangers in dit geloof is Petrus. Zijn geloofbelijdenis is niet zo maar uit de hemel gevallen. Ze staat niet aan het begin van het evangelie. Het is nadat deze visser uit Galilea al een tijd bij Jezus was en betrokken werd in het verzamelen van het volk Israël, dat hij zijn geloofsbelijdenis uitsprak. Er was al zoveel omgegaan in zijn hart. Hij was toegetreden tot de groep van de Nazareeër en behoorde tot de Twaalf. Nu en dan had Petrus getwijfeld en zich afgevraagd of hij met zijn keuze op het goede spoor zat. “Jezus, we hebben alles verlaten, wat mogen we verwachten?” Welke twijfel kan er achter deze vraag schuilen?

Elke tijd opnieuw

Geloven is te allen tijde méér zeggen dan wat wij zien. Wanneer werden wij ooit echt uitgedaagd om te zeggen wie Jezus voor ons is? Bepaalde tijden en omstandigheden maken het geloven moeilijker.

Het geloof zou kunnen verdwijnen in onze streken, zoals het in het verleden al op andere plaatsen gebeurde. Onder onze tijdgenoten zijn zinzoekers. Hun zoeken gaat in zeer uiteenlopende richtingen (Jos Vranckx, De zinzoekers, Leuven). Een aantal heeft moeite met de woorden waarin het christelijk geloof zich uitdrukt. Het volstaat niet oude formuleringen met de mond uit te spreken. Woorden zullen steeds te kort schieten om uit te drukken wie Jezus is en hoe wij ons tot Hem verhouden. We zoeken andere benamingen voor Jezus. Sommige zijn van mystieke aard. Andere zijn meer sociaal.

Middeleeuwers gaven aan Jezus een kosmische dimensie. De paasprocessie in Hakendover draagt het beeld mee van Christus, salvator mundi, Christus de Heiland. Dit reikt veel verder dan de foto van Jezus, de revolutionair. In bepaalde kringen van New Age wordt de mystieke en kosmische rol van Christus belicht en in hun totaalvisie ingeschakeld daar waar Christenen soms een verschraald Jezusbeeld doorgeven.

Wanneer we in Jezus de levende God aan het werk zien en wanneer we stralen van Hem opvangen in het bidden, doen en handelen van medemensen, kunnen onze bedrukte gezichten opklaren.

Petrus sprak in zijn belijdenis over de persoon Jezus, over een concrete mens in wie hij God ten volle aan het werk zag. Petrus moedigt ons aan om de integrale Jezus te verkondigen, deze zonder wie we niet verder kunnen.

Metterdaad

Het zal uit onze daden blijken of Jezus de allereerste plaats inneemt. Petrus veranderde vrij vlug zijn houding toen Jezus zijn leerlingen liet aanvoelen dat Hij de weg van het lijden moest gaan. Als Petrus de geweldloosheid van de Messias ziet, dan kan hij niet meer mee. Hij, die in de streek van Caesarea van Filippus Jezus toesprak als de Christus, de Zoon van de levenden God, zei tijdens het proces van Jezus in Jeruzalem dat hij Jezus, die man uit Galilea, niet kende. Zijn belijdenis keerde om in verloochening. De man van de belijdenis werd man van ontrouw, die samen met de anderen vluchtte als Jezus stierf aan het kruis.

Het is gemakkelijker ons geloof in Jezus te belijden als we gedragen zijn door een gemeenschap en ons daarin goed voelen. Het is veel lastiger als wij alleen staan met ons geloof in een groep die anders denkt of er hoegenaamd geen aandacht voor heeft. “Het geloof is minder vanzelfsprekend onder een dictatoriaal regime, maar het kan er sterker en hechter zijn” (Mgr. Monsengwo).

Fatima leefde in een Noord-Afrikaans land waar het integrisme en het fundamentalisme twintig jaar geleden heel hevig was. Zij is er geboren en had zich als volwassene laten dopen. “Je hebt er geen vermoeden van”, schreef ze toen, “hoe moeilijk het is voor autochtone christenen. Wij hebben niet het recht te bestaan. Wij worden hier miskend en afgeschreven. Dit is veel zwaarder om dragen dan een vervolging.” Ze vroeg om in de briefwisseling elke verwijzing naar het christelijke te vermijden. “Schrijf over onze vriend als je Jezus bedoelt en over de kameraden als je de apostelen wilt aanduiden.”

Bij de verovering van Mossul zijn in juli 2014 christenen aangevallen en verdreven. Op hun huizen werd een N gebrandmerkt. De N van Nazareeër!

Christenen uit de eerste eeuwen gebruikten het symbool van de vis. De Griekse schrijfwijze van de naam Ichtus wees naar Jezus Christus, de zoon van de Levende God. Morris West gaf in zijn roman The Clowns of God een toekomstbeeld van de Kerk. Paus Gregorius dient zijn ontslag in en trekt door de wereld. Hij komt in de wereldsteden in contact met kleine groepen; mensen die volgeling zijn van Jezus. Dit is geen uitvinding van de romanschrijver. Het is waar dat er overal gemeenschappen zijn waar Jezus present is.

Neen, wij moeten niet bedrukt rondlopen. Jezus is ons niet vergeten. Hij bezielt mensen. Hem binnenlaten betekent zelf veranderen en verandering brengen.

Zoeken in Preken Online