Dag collega’s predikanten en voorgangers,
in bijlage een preek-plus-voorbeden van de hand van Frans Celis, predikant van dienst tijdens het komende weekend hier op de Godelieveparochie in Roeselare. Da’s (alweer) prima werk, vind ik, voor een evangelietekst die zo dikwijls en zo vanzelfsprekend louter binnenkerkelijk en vooral zeer instituut- en systeem-bevestigend werd/wordt gehanteerd en gemanipuleerd… Frans heeft in deze preek heel knap de interpretatiesleutel omgedraaid, en dan gaan ineens vele deuren op het leven en samenleven open…
Zelf zegt hij: ‘Bij de preekvoorbereiding heb ik mij soms afgevraagd: leg ik niet in de tekst wat ik wil ipv te lezen wat er staat? Maar ik kon niet anders. Na een eerste lezing, vooral beïnvloed door de lezing uit Jesaja, kwam dit beeld bovendrijven: wij zijn aangesteld om deze wereld menselijker te maken…’
Dat is dan ook de bedoeling van zo’n eerste lezing vanuit de profetische hoek, natuurlijk: die lezing is noodzakelijk om ons de juiste richting, de ‘Tora’ aan te wijzen, de weg ten leven van waauit we zo’n evangelietekst moeten leren lezen. Dat is precies wat profeten altijd weer doen: correcties aanbrengen op het politieke, economische, kerkelijke, religieuze ‘systeem’, en ‘openingen’ zoeken naar beter en heilzamer leven en samenleven…
Met dank aan Frans Celis dat ik deze teksten naar jullie mocht doorsturen. Ze zijn mee geïnspireerd vanuit het ‘preken-leerhuis’ dat we hier in Roeselare nu reeds bijna drie jaar lang organiseren. Eventuele reacties kunnen best meteen naar de auteur zelf doorgestuurd worden:
Met hartelijke groet – ‘Échte vooruitgang laat niemand achter!’
geert dedecker
Dienst diaconie bisdom Brugge
en KMS West-Vlaanderen
21° zondag door het jaar - A
Jesaja 22.19-23 - Romeinen 11.33-36 - Matteüs 16.13-20
Inleiding op de lezingen
Het evangelie vertelt ons het bekende verhaal van de aanstelling van Petrus: Gij zijt Petrus en op deze steenrots zal ik mijn kerk bouwen.
In de eerste lezing, genomen uit de profeet Jesaja, lezen we het verhaal van een belangrijk figuur aan het koninklijk hof die misbruik maakt van zijn positie. Hij gebruikt zijn macht en invloed voor eigen profijt. Waar hebben wij dat nog gehoord? Deze ambtenaar met sleutelpositie laat een machtig groot praalgraf maken voor hemzelf. Wat voorgelezen wordt, wat je zo dadelijk gaat horen, is het antwoord van God, van JHWH tot deze overste van de tempel: ik ontsla u en ik stel iemand anders aan, iemand waarop ik kan bouwen, iemand die ik kan vertrouwen.
Je zal merken dat de evangelielezing als een echo teksten uit deze lezing bijna letterlijk overneemt: ‘de sleutel zal ik op zijn schouder leggen en als hij opendoet zal niemand sluiten en als hij sluit zal niemand opendoen’. De eerste lezing zal ons helpen om de evangelielezing open te trekken en anders te interpreteren dan we gewoon zijn.
In beide lezingen gaat het over sleutelposities. In beide lezingen worden mensen aangesteld om deze wereld tot Rijk der hemelen te maken, maw tot een menswaardige samenleving.
Preek
“Helaba manneke, zo niet. Dat laat ik niet meer passeren, nu is het genoeg geweest. ‘Ik zal u van uw post verjagen en u stoten uit uw ambt’. Gij moogt niet meer optreden namens mij omdat je je niet gedraagt zoals het hoort”.
Heb je God ook horen spreken in de eerste lezing?
“Ik, God zeg: neen, neen; als gij uw positie gebruikt om jezelf te verrijken, als je graait in de gelden van de gemeenschap voor je eigen profijt, als je belasting ontduikt, als je altijd maar meer wilt enkel voor jezelf, dan hoef ik je niet meer. Daarvoor heb ik je niet geroepen! Ik neem iemand anders, ik roep iemand die ten dienst staat van de mensen, iemand die opkomt voor recht en gerechtigheid, iemand die een vader zal zijn voor zijn mensen”.
Deze God is er niet mee gediend dat mensen onrecht wordt aangedaan. Daarom roept hij Eljakim wat betekent God doet opstaan. Aan hem worden de sleutels gegeven.
Deze roeping is een voorafbeelding van de grote roeping waarover de evangelieën vertellen: Jezus van Nazareth, de messias, de zoon van de levende god.
Het is die Jezus die zich in de lezing van vandaag bevindt in de grensstreek van Cesarea Filippi. Hij is weggevlucht van Jeruzalem waar de Schriftgeleerden hem op de hielen zitten omdat hij rein en onrein zo anders interpreteert en omdat hij een eigen visie heeft op God die hij zijn Vader noemt en op godsdienst die volgens hem moet steunen op mensendienst.
Jezus bezint zich op zijn roeping en vraagt daarom aan zijn leerlingen, mannen en vrouwen, die al een tijdje met hem mee rondtrekken, en die dus wel weten wat hij denkt en waarmee hij bezig is, en die zien wat hij doet en hoe hij leeft, aan hen vraagt hij: zeg, mannen, zeg eens vrouwen, wie zeggen de mensen dat de Mensenzoon is? Wat zeggen ze over mij? Hoe denken ze over mij? En de leerlingen geven dan wat ze zoal horen en opvangen: Gij zijt Johannes de Doper, Gij zijt Elia, Gij zijt Jeremia, Gij zijt een profeet, hoe dan ook iemand die wat betekent voor de mensen.
Ja maar, zegt Jezus, ik wil weten wat jullie denken? Wie zegt gij dat ik ben? Wie ben ik voor jullie? En dan springt Petrus vooruit, zoals hij dat gewoonlijk doet, om in naam van de andere leerlingen te antwoorden.
“Gij zijt de Messias. Gij zijt de mens zoals God hem bedoeld heeft. Gij zijt een echte zoon van Israël, een echte zoon van de Levende God. Een mens die het visioen draagt van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Gij, Jezus, zijt nooit meer los te laten, nooit meer te vergeten”.
We weten niet of Jezus verrast is door dit antwoord maar hij zegt daarop: “Wel Petrus, jij slaat de spijker op de kop, als je dat in mij ziet en als je aanvoelt waar Ik door gedreven word; , - en dat zegt Jezus tegen elke gelovige, tegen ieder die hier zit - dan ben jij een steenrots, een fundament waarop die nieuwe wereld kan ontstaan; jij hebt de sleutel van het rijk der hemelen in handen.Het zijn de sleutels van het koninkrijk der hemelen, waar de aarde als een nieuwe hemel is, waar water is en brood genoeg voor iedereen, waar gerechtigheid heerst en zorg voor weduwe en wees, waar liefde en barmhartigheid wonen en oorlog niet meer zal zijn.”
Dat kan tellen als antwoord. Wat een toekomst, wat een perspectief, wat een visioen is dat; een visioen waaraan wij mogen meewerken , neen méér dan dat: wij worden aangesteld om dit visioen te realiseren! (zoals Eljakim-God doet opstaan uit de eerste lezing)
“Gij zijt die gelovige, zegt Jezus, - tot Petrus, tot de leerlingen tot elke gelovige, tot ons -waarop ik mijn gemeenschap bouw, aan u geef ik de sleutel tot menswording van deze wereld, jij kan het volbrengen.
Jij die geraakt zijt door Mij,Man van Nazareth, hebt de sleutel in handen.
Jij, zegt Jezus, die aanvoelt wat Mij beweegt en van waaruit Ik leeft, hebt de sleutel in handen.
Jij die in mijn spoor gaat, in mijn voetstappen treedt, jij hebt de sleutel in handen.
Jij die in je dagdagelijks leven probeert te doen wat Ik deed, jij hebt de sleutel in handen en daarmee open jij wegen naar een betere wereld, naar een solidaire wereld.”
Als ik dat zo hoor dan denk ik:dat is niet niks; aangesteld worden om deze wereld menselijker te maken, naar meer humaniteit te voeren. Wij -ik en jij, wij gemeenschap van gelovigen - krijgen de sleutels in handen om poorten tot leven te openen en de doodlopende wegen af te sluiten. Dat er doodlopende wegen zijn hoorden we in de eerste lezing en deze doodlopende wegen bestaan nog steeds. Hoor maar wat Paus Benedictus XVI zei over onze huidige samenleving: ‘mensen worden gedreven door de hoogmoed van het willen overheersen, bezitten en manipuleren’. Paus Franciscus verwoordt het nog concreter:’ niet de mens heerst maar het geld; mensen worden opgeofferd aan de afgoden van winst en consumptie en we zijn terechtgekomen in een afval- en wegwerpcultuur’. Maar gelovigen blijven gelukkig nooit bij de pakken zitten; ze nemen initiatieven om poorten tot leven voor onze samenleving te openen. Denk maar aan initiatieven zoals Manna en de Kerrit en ’t Hope en Broederlijk Delen, en Welzijnszorg en…
Het evangelie van vandaag roept mij, ons, op om zulke initiatieven steviger te steunen. Het evangelie vraagt om meer politieke betrokkenheid, om stem te geven aan dat visioen van vrede en gerechtigheid.
Ik zal doen zoals Petrus en in uw naam zeggen: “ik belijd dat Gij, Jezus, de Messias zijt, de zoon van de levende god. Ik neem mijn zending op, om mij in te zetten voor het koninkrijk der hemelen, voor dat project van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde waar water is en brood genoeg voor iedereen, waar gerechtigheid heerst en zorg voor weduwe en wees, waar liefde en barmhartigheid wonen en oorlog niet meer zal zijn.”
Als wij straks ons geloof belijden, dan spreken we ook dat engagement uit, gesteund door Jezus’ belofte: “Gij gelovige, gij zijt als Petrus en op deze steenrots zal ik mijn kerk bouwen en de poorten der hel zullen haar niet overweldigen. Ik zal u de sleutels geven van het Rijk der hemelen en wat gij zult binden op aarde zal ook in de hemel gebonden zijn, en wat gij zult ontbinden op aarde zal ook in de hemel ontbonden zijn.”
Zo moge het zijn.
Voorbeden
Voor onze politiekers,
dat zij zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid en zich inzetten voor een menswaardige samenleving,
Laat ons bidden.
Voor mensen in verantwoordelijke posities,
dat zij steeds ten dienste staan van mensen en groepen in deze samenleving,
Laat ons bidden.
Voor kerkelijk verantwoordelijken en voor onszelf,
dat wij nooit nalaten het visioen van een nieuwe wereld en een nieuwe aarde te verkondigen,
nooit nalaten te strijden voor gerechtigheid,
nooit de zorg voor weduwe en wees opgeven,
en altijd vol liefde en barmhartigheid zouden zijn,
Laat ons bidden.
Slotgebed
God, Vader van alle mensen,
draag ons engagement ,
beweeg ons tot daden van liefde
wees onze toekomst,
dit vragen wij U door Jezus, de Messias en onze Heer.
Amen.