20e zondag door het jaar A (2002)

Een tijdje geleden zijn er in Canada enkele vrouwen tot priester gewijd. Een jaar of drie geleden gebeurde hetzelfde, toen op een boot op de Donau 7 vrouwen priester gewijd werden door een of andere heer die zichzelf bisschop noemt in een obscure gemeenschap. Het Vaticaan was in alle staten. Dat kon niet, dat mocht niet. De vrouwen zijn ondertussen geëxcommuniceerd, buiten de kerk gezet dus.
Zij protesteren met hun actie tegen wat zij noemen de discriminatie van de vrouw in de R.K. Kerk. En ze hebben voor een deel gelijk, de kerk is zeer vrouwonvriendelijk. Maar je kunt wel de nodige vraagtekens zetten bij deze actie. Dit soort protest heeft geen enkele zin en werkt eerder averechts.
De kerkleiding ziet het natuurlijk helemaal niet als discriminatie. Die beroept zich op de bijbel: Vrouwen kunnen nooit gewijd worden, want Jezus heeft geen vrouwen als apostel geroepen. Maar dat is in feite geen geldig argument. Natuurlijk riep Jezus geen vrouwen als apostel. In die mannenmaatschappij van toen was dat uitgesloten, maar om daaruit te concluderen dat vrouwen nooit in der eeuwigheid priester kunnen worden, slaat ook nergens op.
Het toont alleen maar dat de kerk verstard is geraakt en niet echt open staat voor de veranderende tijden. Dat is niets nieuws, dat lijkt wel een beetje vast te zitten aan alle georganiseerde godsdiensten.
In Jezus’ tijd was ook het jodendom heel erg verstard en verkrampt en hij heeft juist daarover heel wat geruzied met de farizeeën van toen. Maar zelf was hij natuurlijk ook een kind van zijn tijd, een product van de godsdienstige opvattingen van zijn generatie.
Want toen ik het evangelie van vandaag las, toen dacht ik wat hij hier zegt en doet is regelrechte discriminatie. Zoals hij die vrouw bejegent is gewoon schandalig: hij negeert haar en als ze blijft aandringen zegt hij: “het is niet goed het brood dat voor de kinderen bestemd is aan de honden te geven.” Dat zeg je toch niet.
Dit past in elke geval helemaal niet bij het beeld dat we van Jezus hebben: die weldoener die voor alle mensen openstond, die ieder wilde helpen om een zinvol bestaan op te bouwen. Zo komt hij toch telkens weer naar voren in de evangelieverhalen. Maar hier wijst hij die vrouw grofweg af omdat ze een buitenlandse is. Ik heb hier maar een woord voor en dat is discriminatie.
Nu past die houding wel in de joodse manier van denken in zijn tijd: Gods heil was alleen voor de joden en niet voor al die heidenen. Die Kananeese vrouw kwam dus niet in aanmerking voor Gods heil. Jezus draait bij als hij onder de indruk komt haar groot geloof. Ondanks zijn botte reactie bewaart zij haar geloof in zijn goedheid, blijft zij vertrouwen dat hij een reddende hand zal uitsteken.
In de tijd dat Matteüs deze verhalen opschreef speelde ook mee het conflict tussen christenen uit het jodendom en de christenen uit het heidendom. De joodse christenen vonden dat heidenen eerst jood moesten worden om ook bij de kerk van Jezus Christus te kunnen horen. Daar zit diezelfde manier van denken achter. Er is heel wat geruzied voordat men anders ging denken en ook de christenen uit het heidendom volledig aanvaardde zonder hun al die joodse wetten en regels op te leggen. Ook hier was het grote geloof bij de niet-joden dat de doorslag gaf.
Nu komt het natuurlijk vaker voor dat godsdiensten en godsdienstige leiders iets als de absolute waarheid of als een onveranderlijk gebod of verbod voorhouden dat dan later toch bijgesteld moet worden. Ook in de katholieke kerk zijn toch al grote veranderingen gekomen omdat het denken over godsdienstige en aanverwante zaken veranderde.
In de middeleeuwen was men er bijvoorbeeld van overtuigd dat de zon om de aarde draaide, zo stond het immers in de bijbel. En wetenschappers die ontdekten dat de aarde om de zon draaide, werden met de brandstapel bedreigd, als ze hun ideeën niet herriepen. Nu zal niemand in de Kerk zich daarover nog opwinden.
Het is nog niet zo heel lang geleden dat er in de catechismus stond dat je alleen zalig kon worden als je bij de katholieke kerk hoorde. Alle anderen konden niet in de hemel komen. Dat was ook een vorm van regelrechte discriminatie. Gelukkig zal niemand dat meer beweren in de kerk. Ook op dit punt heeft de kerk haar ideeën moeten herzien.
Zo denk ik dat het ook tijd wordt dat de kerk haar ideeën bijstelt over het verplichte celibaat van priesters en over het verbod om vrouwen tot het ambt toe te laten. Maar ook hier zal de omslag in denken alleen komen als er in de gemeenschap een sterk geloof leeft in Jezus’ boodschap, in zijn oproep om elkaar van dienst te zijn, maar ook het geloof in de gelijkheid van man en vrouw, in de kracht van het goede. Hopelijk leeft dat geloof ook in ieder van ons.