De schat ontdekken

A-cyclus · Tijd door het jaar · 17e zondag · groen

“Rijke mensen zijn aardig,” zei een vrouw, waarmee ze haar verwondering uitdrukte dat deze mensen zaken kunnen doen en zich dingen veroorloven die een doorsnee burger niet kan. Rijke mensen kunnen veel geld besteden om te kopen wat ze graag willen.

Bij veilingen worden recordbedragen geboden om een kunstwerk te bezitten, dit kan zelfs het geraamte zijn van een dinosaurus.

Mensen met veel geld willen nog meer uitgeven om veel te bereiken, om met een ruimtetuig hoog te vliegen of om in een onderzeeër diep onder te duiken. Het kan zelf hun leven kosten.

Mattheus heeft zeven gelijkenissen onthouden die Jezus zou gezegd hebben om over het rijk Gods te spreken. Het hadden er nog meer kunnen zijn. Immers, “Geen woord kan het bereiken. Het is aan niets gelijk en met niets te vergelijken dat schone koninkrijk.” Zo zingen we in de tweede strofe van het lied: Eens komt de grote zomer.

Het wordt ons pas helemaal op het einde van de geschiedenis duidelijk wat het Rijk Gods te volle betekent. “Als God zich openbaren zal op de jongste dag dan zullen wij ervaren wat Hij met ons vermag” (ZJ 918).

Twee korte parabels

Zijn wij in staat te vatten wat Gods koninkrijk hier en nu inhoudt en kunnen we vatten wie Jezus is die ons dit koninkrijk dichterbij brengt? Naast beelden over de kracht van het zaad reikt Jezus ons vandaag twee gelijkenissen aan: een over een verborgen schat en een andere over een parel. Hij geeft daarmee aan dat dit rijk zeer waardevol is en nu al onder ons aanwezig.

De twee gelijkenissen hebben veel gemeenschappelijks. De koopman was op zoek naar een mooie parel, hij vindt deze en heeft er alles voor over om hem te bekomen.

De tweede man, wellicht een landman, vindt eerder onverwacht een schat in de grond. Misschien was hij op zoek naar een schat of was het gans toevallig dat hij die schat, verborgen in een akker, vindt. Hij lijkt een bemiddeld man te zijn, hij verkoopt alles wat hij bezit om de akker met de schat te kopen.

Hoe zou het gegaan zijn, zo de vinder een arme knecht was geweest zonder middelen?

Kordaat handelen

Jezus looft in deze twee korte parels de beslistheid van de twee zoekers en hun moed om het risico te nemen van alles op te geven om hem te volgen en met hem mede te werken. De twee parabels gaan over de beslistheid van de mannen om de schat en de parel te bereiken. Zij moeten daarvoor niet wachten tot de eindtijd. Eenmaal de schat gevonden en de parel gekocht, kunnen ze er nu al van genieten. Met de parel en de verborgen schat wordt Jezus zelf bedoeld, die nu al aanwezig is. Hij zelf is de kostbare parel en de grote schat. Het rijk Gods is in hem aanwezig. In het evangelie van Lucas verklaart Jezus dat het rijk Gods midden onder ons aanwezig is (Lc. 17,21).

De lange psalm 119 is een loflied op de Wet, op de Thora die Mozes had ontvangen als “het richtinggevende Woord van God dat naar het leven leidt.” “De wet uit uw mond is mij meer waard dan schatten van zilver en goud” (ps. 119, 72). De Wet is een persoon geworden in Jezus. (J. Ratzinger, Jezus van Nazareth, dl 1, p.250-251). Jezus zelf is de schat en de kostbare parel.

In zijn Bergrede had Jezus gewaarschuwd om een schat te zoeken op de verkeerde plaats. “Verzamelt u geen schatten op aarde, waar ze door mot en worm vergaan en waar dieven inbreken om te stelen; maar verzamelt u schatten in de hemel, waar ze niet door mot of worm vergaan en waar dieven niet inbreken om te stelen. Waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn” (Mt. 6, 19-21).

En verderop in het evangelie, wanneer een rijke jongeman naar Jezus toekomt met de vraag wat hij moest doen om het eeuwig leven te verwerven en wou weten waarin hij nog tekortschoot, sprak Jezus tot hem: “Wilt ge volmaakt zijn, ga dan naar huis, verkoop wat ge bezit en geef het aan de armen; daarmee zult ge een schat in de hemel bezitten. En kom dan terug om Mij te volgen.” (Mt. 20, 21).

Levenskeuze

Door de ontmoeting met Jezus hebben mensen aan hun leven een andere wending gegeven. Dit geldt alvast voor de leerlingen die Jezus zijn gevolgd en door hem als apostel werden gekozen. Daarover getuigt de apostel Paulus in zijn brief aan de christenen van Filippi; “Maar wat winst voor mij was ben ik om Christus gaan beschouwen als verlies. Sterker nog, ik beschouw alles als verlies, want mijn Heer Christus Jezus kennen gaat alles te boven. Om Hem heb ik alles prijsgegeven. Om Christus houd ik alles zelfs voor vuilnis, als het erom gaat Hem te winnen en één te zijn met Hem, niet met mijn eigen gerechtigheid op grond van de wet, maar met de gerechtigheid die verkregen wordt door het geloof in Christus de gerechtigheid die van God komt en steunt op het geloof. Ik wil Christus kennen, ik wil de kracht van zijn opstanding gewaarworden en de gemeenschap met zijn lijden, ik wil steeds meer op Hem lijken in zijn sterven om eens te mogen komen tot de wederopstanding uit de doden” (Fil. 3, 7-11).

In welke mate zijn we bereid zekerheden op te geven om Jezus te volgen? We schrikken ervoor terug. Maar we zien toch op naar mensen die tijd maken voor medemensen, die risico’ s nemen om anderen gelukkig te maken. De redactie van een Duits weekblad deed onlangs een oproep om namen op te geven van zogezegde alledaagse heiligen met de glans van een edelsteen wegens hun inzet voor anderen.

De schat in onszelf

Zijn we ook bereid om in onszelf te graven en er de schat te ontdekken hoe wij zelf door God zijn bemind. Anselm Grün publiceerde jaren geleden een boek onder de titel Den Reichtum des Lebens entdecken. Biblischer Bilder einer heilenden seelorge. De parabel van de schat in de akker en deze van de kostbare parel brengen ons bij dat pastoraal erin bestaat om mensen hun innerlijke rijkdom aan te tonen en hun blik op hun eigen hart te richten. “Nach den beiden Gleichnissen vom Schatz im Acker und von der kostbaren Perle besteht Seelsorge darin, dem Menschen den inneren Reichtum aufzuzeigen und ihren Blick in dem eigenen Herz zu lenken. Denn dort liegt im Acker der Seele ein Schatz verborgen.“ (op.cit., 76). Diep in ons is God te vinden. Wij komen tot onszelf door aan God in ons ruimte te geven. “Zum Selbst stossen wir nur vor, wenn wir Gott in uns Raum geben” (Ibid.).

Gebed

Bij het graven naar de schat in ons zelf kunnen we bidden om smaak te vinden in het goede en om te kunnen onderscheiden waar het op aankomt. Zo zitten we dan op hetzelfde spoor van Salomo, die bad om een opmerkzame geest om recht te kunnen spreken voor het volk en onderscheid te kunnen maken tussen goed en kwaad (1 Kon 3,9).

Zoeken in Preken Online