Geduld met het onkruid?

A-cyclus · Tijd door het jaar · 16e zondag · groen

Maai mei niet. De grasperken werden niet gemaaid in mei en we zagen in het gras madeliefjes en veel gele bloemen. Naarmate het gras groeide, veroverden andere grassoorten, stengels en onkruid een plaats.

Het voorjaar is voor tuiniers en landbouwers geen gemakkelijke tijd geweest. Eerst veel regen, daarna grote droogte, zodat het zaaien en planten vertraging heeft opgelopen. Naast wat is gezaaid is ook het onkruid opgeschoten, dat ze trachten te verdelgen en daarbij het gebruik van pesticiden moeten vermijden.

Wanneer de landbouwer op deze zondag de gelijkenis hoort van Jezus over de tarwe en het onkruid, luistert hij wellicht met meer aandacht en een kritisch oor. Hij weet dat een giftig gras zich kan mengen tussen het koren, maar hij zal er de vijand of de duivel niet bij halen en hem de schuld geven voor het onkruid. Hij kan zich wel kwaad maken op de buur, die zijn eigen veld onvoldoende onderhoudt en niet tijdig de distels vernietigt, zodat een buurman er last van heeft.

Zo stemt hij misschien toch in met de houding van de baas van de akker, die bang is dat bij het wieden en het uitrukken van het onkruid ook de tarwe mede uitgetrokken wordt. Hij is een man met geduld. Hij laat beide opgroeien en zal pas bij de oogst het onkruid vergaren en het verbranden en de tarwe opslaan in de schuur. Hij is een man van geduld en tevens een mens van hoop.

Met de gelijkenis over het onkruid en ook bij deze over het mosterdzaadje dat mettertijd uitgroeit tot een grote boom, wijst Jezus op het geduld van God. Hij ziet eveneens het geduld van de vrouw die gist bij de bloem voegt om brood te bakken,

Tarwe en onkruid, goed en kwaad, het is er allebei. Het kwade wordt niet goed geheten, al kan het ook zijn betekenis hebben. In het vernieuwde Antwerpse Museum van Schone Kunsten hangt een uitspraak van Paul van Ostayen, “Een ding is klaar: men moet aan God zijn of aan de duivel; daartussen is niets. Maar de duivel is voor mij (was voor Baudelaire, St. Antonius, Wilde) de weg tot God.”

Heeft dit verband met de uitspraak: “God schrijft recht op kromme lijnen”? God ziet de tarwe en het onkruid en Hij laat beide opgroeien. Een mens heeft zijn schaduw. Het kwaad steekt ook in ons eigen hart.

Goed en kwaad zijn met elkaar vervlochten.

„Wo Gott eine Kirche baut, da baut der Teufel eine Kapelle daneben.“ Waar God een kerk bouwt, bouwt de duivel een kapel ernaast. Dit is een gezegde van Maarten Luther.

Het duurt wel een tijd eer we het kwaad in eigen midden ontdekken en erkennen. De kerk lijdt onder de misbruikschandalen. Kerknet somde onlangs een aantal zorgen op van de kerk in Frankrijk, zoals het moreel failliet in enkele nieuwe bewegingen, waar er sprake was van seksueel misbruik, sektarisme, foute geestelijke begeleiding, gebrek aan vorming en een klare leefregel. Wij moeten de waarschuwing van Sint Paulus indachtig blijven; Qui stat, videat ne cadat. “Wie meent te staan, moet oppassen dat hij niet valt” (1 Kor. 10,12).

Door al te puur en al te zuiver te willen te zijn, kunnen we te radicaal zijn en andere meningen geen bestaansrecht geven. Jezus verkiest de tollenaar, die zich zondig weet boven de Farizeeër die hooghartig op de tollenaar neerziet (Lc. 18, 9-14).

Le meilleur est parfois l’ennemi du bien. Door elke negatieve kant te willen vernietigen, is veel kwaad verricht. Door te vlug in te gaan op het voorstel van de knechten die het onkruid willen uitrukken, hebben inquisitoren mensen veroordeeld en naar de brandstapel gebracht. Door te luisteren naar de meester van het zaailand en door hem te volgen in zijn geduld, hebben andere verhinderd dat mensen omwille van hun overtuiging het zwijgen werd opgelegd en is er gezorgd dat wij in de gemengde wereld waarin we leven andere meningen mogen uiten. Inquisitie of tolerantie? Hoe ver reikt onze verdraagzaamheid? Hebben we het vertrouwen van de Heer van de oogst dat Hij het laatste woord heeft en dat mettertijd zal blijken wat standhoudt.

Zolang er mensen bestaan, hebben ze moeten leven met tegenstand. Er waren en er zijn altijd regimes die geen tegenspraak dulden en die dissidenten bedreigen en doden. Hoe is het gesteld in het land van Poetin en bij de taliban in Afghanistan en de ayatollahs in Iran?

Een lied van W. Barnard

Gij hebt met uw brede gebaren
de mensen gestrooid uit uw hand
en in de seizoenen der jaren
volmaakt Gij de oogst op uw land.

In deze onstuimige lente,
waarin heel de wereld bestaat,
verwekt Gij de elementen
en wie scheidt het goed van het kwaad?

En wie zal het zaad onderscheiden,
het zij tot verval of tot eer?
Uw regen geeft regen aan beide,
uw zon ziet op beide terneer.

Heer, zijn wij het zaad van uw akker,
Gij doet ons ontkiemen tot graan.
Wij sliepen en Gij roept ons wakker,
Gij doet ons uit aarde ontstaan

Wij groeien de aarde te boven,
wij rijpen in weer en in wind,
totdat Gij in garven en schoven
de mensen tezamen bindt

En als Gij ons brengt in uw schuren
ten tijde der eeuwigheid,
o laat ons het dorsen verduren
waarmee Gij het graan onderscheidt

(ZJ 597)

De zaaier en de maaier

Wanneer Jezus met zijn leerlingen naar huis terugkeert, vragen zij hem meer uitleg. Jezus komt terug op de gelijkenis en geeft een alomvattende blik op de geschiedenis (Mt 13,36-43) en hij roept het beeld op van een kleine Apocalyps.

Jezus treedt er zelf in op als Zaaier en Maaier. Hij die het goede tarwezaad gezaaid heeft, die zelf zaad is geworden, die gestorven is en verrezen, Hij is de Mensenzoon en de rechter.

Hij zal ons oordelen met dezelfde maat waarmee wij hebben geoordeeld en gehandeld, deze van de barmhartigheid (aldus paus Franciscus bij het Angelusgebed op 20 juli 2014).

Op de campus van het psychiatrisch ziekenhuis was er een samenzangmoment bij de zomerwende. Een van de liederen was het lied Imagine van John Lennon met het refrein:

You may say I’m a dreamer

But I’m not the only one

I hope someday you ‘ll join us

And the world will live as one.

Is het de droom over een tarweveld zonder onkruid?

Zoeken in Preken Online