Valt Gods Woord in goede aarde? We hebben de evangelische uitdrukking maar opgenomen in onze Nederlandse taalschat: “iets valt in goede aarde”. Het betekent zoveel als: wat wordt aangeboden wordt door de ander goed opgepakt, aangenomen, er wordt positief op gereageerd.
Veel oudere mensen vragen zich af: is wat wij aan gelovige en maatschappelijke opvoeding hebben meegegeven bij onze jeugd wel in goede aarde gevallen? Ik ken heel wat mensen die zich vertwijfeld afvragen: “wat hebben we verkeerd gedaan?” We hebben onze kinderen alles geleerd waarvan wij geloofden dat het goed was. Normen en waarden, goede manieren… en ook het geloof in God. We hebben er over gesproken en we hebben het voorgeleefd. Waarom zijn zij andere wegen gegaan…?
Ook bij God klinkt de vraag naar de goede aarde. Op Goede Vrijdag zingen wij ‘het beklag van God’ : “Ik heb u uit Egypte weggeroepen, gij hebt geroepen: aan het kruis met Hem. - Ik heb voor u het water uit de rots doen stromen, gij hebt mij gal en azijn te drinken gegeven. - Ik heb om uwentwil uw vijanden verslagen, maar gij hebt mij gegeseld en gehoond.- Ik heb u groot gemaakt, met heerlijkheid gekroond, maar gij hebt mij een doornenkroon gevlochten. - Wat had ik nog meer voor u moeten doen. Ik heb u binnengevoerd in mijn land, in mijn vrede. Maar gij, gij hebt uw redder aan het kruis geslagen… Mijn volk, wat heb ik u gedaan, of waarmee heb ik u bedroefd, antwoord mij.” Nee, wat God aangaat: zijn zaad was goed. Zijn Zoon heeft niets verkeerd gedaan. Hem valt niets te verwijten. En toch… zijn tijdgenoten hebben Hem gedood en miljoenen die in Hem gedoopt zijn, keren zich spottend van Hem af. Het zaad van de graankorrel, de Mensenzoon zelf, moet in goede aarde vallen om vrucht te dragen… maar als de grond Hem niet aanneemt, sterft Hij vergeefs.
Wij mensen maken niet de goede aarde voor een ander, net zomin als God dat doet - zo blijkt. De goede aarde die open staat voor het zaad van goedheid en vrede, voor God en genade, is geheel afhankelijk van liefde en vrijheid. Wij mensen moeten onze kinderen opvoeden, maar ze ook eens loslaten - hoewel: eens? Al zo gauw een kind zijn ogen opent begint het kleine willetje al op te spelen. Hoeveel baby’s dwingen met lachen en huilen hun ouders niet om te doen wat zij willen? Het begin van een eigen manier van leven, van eigen keuze wat voor soort grond ze willen worden. Het in-goede-aarde-vallen is helemaal een kwestie van aanleg en vrije wil. Niets anders. Gedoopt of niet: God en wij mensen zullen niemand kunnen dwingen, tenzij we liefdeloos zijn. We geven kaders aan - toegegeven: de laatste decennia misschien wel wat te weinig - maar daarbinnen moeten mensen zelf kiezen. God wil ook dat mensen zelf kiezen, en zelf in vrijheid van Hem houden of niet. De mens heeft daarmee zelf de sleutel van de goede aarde in zijn handen en zo is er bij de goede aarde ook echte liefde die het gezaaide woord letterlijk en figuurlijk in zich opneemt zoals het zaad in de akker.
Wat betreft de goede aarde: de vrije keuze van mensen gaat helemaal over prioriteiten stellen. Wat Jezus aangeeft in zijn vergelijking: er zijn mensen die zo hard zijn als een asfaltweg. Wie niet zachtmoedig en open in het leven staat en muren bouwt, houdt ook Gods Woord op afstand. Wie zich niet laat beminnen of aanraken - wie komt daar binnen in dat ommuurde ik? Er zijn mensen die oppervlakkig zijn. Ze hebben wisselende contacten van het ene pleziertje naar het andere. Het leven vol afwisseling, nieuwe uitdagingen, elke dag een andere keuze, leven op het gevoel en het moment. Wie komt daar binnen? Wie is er bij zulke mensen een blijvertje? Gods Woord en menselijke liefde hebben dit gemeenschappelijk: ze hebben trouwe inzet nodig om er echt van te kunnen genieten. Er zijn mensen die helemaal opgaan in wat de wereld te bieden heeft. Materialisme en consumentisme als hoogste normen en waarden. Geen onbekend fenomeen in onze maatschappij, zou ik denken. Wie komt daar binnen met immateriële normen en waarden van God en zijn liefde? Nee, mensen die zo leven zijn vrij om alles wat hen wordt aangeboden te filteren in hardheid, oppervlakkigheid of materialisme en daarmee valt God niet in goede aarde, Hij heeft een andere voedingsbodem nodig: zachtheid, diepgang, trouw en gevoel voor het bovennatuurlijke.
Wanneer valt het Woord in goede aarde? Het ligt niet aan God, het ligt niet aan ons als alle inspanningen ogenschijnlijk mislukken. Wat hadden wij meer kunnen doen? Misschien wel niets. Wat hebben we verkeerd gedaan? Misschien wel niets. Denk aan Jezus: niets verkeerd gedaan en toch niet in goede aarde gevallen. Spijtig, maar de vrijheid van mensen heeft zijn prijs. Het is een troost voor alle opvoeders, het kruis van God, en de uitdaging voor ons allen. Want als het ons ook zélf iets mag leren: wij hebben nog steeds de vrijheid om zélf het Woord in goede aarde te laten vallen. Ons eigen, vrije hart. Zijn wij zelf zo zacht, diepzinnig, trouw en open voor wat van boven komt? Zalig als ons eigen hart de goede aarde zijn waarin Gods zaad wordt omsloten. Amen.
15e zondag door het jaar A 2008
A-cyclus · Tijd door het jaar · 15e zondag · groen