Homilie op de 14e zondag van het jaar A: “Neem mijn juk op je schouders”
(Mt. 11, 25-30)
Tielt, 6 juli 2014
Het woord “juk” heeft een negatieve bijklank. Het wijst op de lasten, die ieder mens te dragen heeft. Misschien de pijn of de ongemakken van een zwakke gezondheid, de onrust omdat je zelf of een van je dierbaren ongeneeslijk ziek is, het blijvend knagend verdriet om het afsterven van een kind of een partner, de ontgoocheling omdat je relatie of die van een van je getrouwde kinderen stuk gelopen is, de last van de schuld en de pijn omdat je anderen verdriet hebt aangedaan, de stress op je werk of de onzekerheid of je morgen werk zult vinden, de ongemakken en de vereenzaming van de oude dag, enz…
Ook de godsdienst heeft mensen soms beladen met zinloze lasten en gewetensproblemen. Dat deden de schriftgeleerden reeds in Jezus’ tijd. Wat te lezen stond in de Tora, de boeken van Mozes, hadden ze tot in de kleinste details in regels uitgewerkt. Een echte muggenzifterij. Daaraan heeft ook het christendom zich bezondigd. Denk maar aan het onheil dat het Jansenisme in onze streken aangericht heeft, aan de vele scrupules die mensen gekweld hebben door de minutieuze voorschriften niet alleen inzake seksuele moraal maar ook de bemoeizucht van sommige kerkleiders die meenden dat ze precieze regels moesten uitschrijven over de kleding vooral van de meisjes: de voorschriften over hun badpak, zelfs de lengte van hun rok, het verbod van vleeskeurige kousen… We moeten niet roemen op de zwartekousenkerk.
Soms leggen we onszelf een juk op de schouders. We houden er een luxueuze levensstijl op na. We willen allen een mooi en comfortabel huis met de nodige ruimte en privacy, op tijd en stond een nieuwe wagen. Kinderen mogen niets te kort hebben, moeten optimale studiekansen krijgen, ballet-, judo- of tennislessen volgen. Ze moeten tijdig een nieuwe computer hebben om perfect mee te zijn, want die van twee jaar oud werkt zo traag. Je moet voor hen een duur ticket kopen voor het festival in Werchter of Dranouter, want de vrienden en vriendinnen gaan daar ook heen. Maar aan dat alles hangt een hoog prijskaartje: dus veel en hard werken, met twee uiteraard, overuren presteren, vaak ten koste van het gezinsleven. In onze tijd worden aan mensen harde eisen gesteld. Vrouwen hebben er vaak nog meer last van. Ze moeten in alles uitblinken: in hun werk, als echtgenote, als moeder. Ze moeten daarbij slank zijn, meedoen met de mode, naar een fitnesscentrum gaan om geen rond buikje te krijgen of te mollige dijen. Ze moeten een echte keukenprinses zijn en gasten met een vanzelfsprekend gemak en de nodige charme kunnen ontvangen. Je wordt al moe als je dat lijstje afleest. Van dat modern slavenjuk, dat we onszelf opleggen, raken we zo moeilijk af. Je bent verplicht om in die mallemolen mee te draaien. Totdat we allen moe en dolgedraaid aan vakantie en rust toe zijn en met de popzanger zingen: “Stop the world, I want to get off.” Dus allen in de auto, lange files trotseren om toch maar een plekje te veroveren tussen de lawaaierige muziek en de geurige, met zonnecrème ingesmeerde lijven op een overvol strand.
Vandaag zegt Jezus in het evangelie: “Komt allen tot Mij die uitgeput zijt en onder lasten gebukt en ik zal u rust en verlichting schenken. Neem mijn juk op uw schouders… en ge zult rust vinden.” Juk, niet in de zin van een slavenjuk dat je onderdrukt. Een echt juk is geen last. Het kan lasten verdelen over beide schouders. Het doet me denken aan een oude postkaart uit Volendam. Er stond een jonge vrouw op afgebeeld. Ze droeg twee zware melkemmers aan een juk. Ze was mooi gekleed: lange zondagse kleren en een prachtige muts in kant. Ze scheen die beide emmers aan dat juk al spelend te dragen. Op zijn zondags. Dat kon enkel door dat lichte houten juk dat ze over haar schouders droeg. Zo is het juk waarover Jezus spreekt in het evangelie: de last wordt niet weggenomen, maar evenwichtig verdeeld. Dan kun je meer dragen, meer verdragen. Het is een kwestie van evenwicht. Ik ken een vrouw, van wie de man reeds tien jaar ziek te bed ligt en erg zorgbehoevend is. Een bijzonder zware last voor die vrouw die ook 80 jaar oud is. Een schijnbaar drukkend juk op haar schouders. Maar ze doet het, als het ware vanzelfsprekend, omdat aan de andere kant van dat juk de onverwoestbare liefde hangt voor haar man.
Jezus neemt de last en de zorgen van mensen niet weg. Maar als in de ene emmer de spanningen en de lasten steken, zit de andere emmer bij het juk van Jezus vol minzaamheid en Godsvertrouwen. Door een goed evenwicht tussen rechts en links van het juk is het gewicht verdeeld en wordt de last draaglijk en verzacht.
Misschien is de vakantie- en verlofperiode een kans, een oefenschool om dat evenwicht terug te vinden. Dan wordt daarna het leven minder gespannen en de lasten draaglijk.
Gabriël Buyse, pastoor-deken em. Tielt
Homilie op de 15e zondag door het Jaar A: De parabel
van het zaad - Kunnen wachten! (Mt. 13, 1-23)
Tielt, 13 juli 2014
Het schijnt dat jonge mensen konijn niet meer kunnen klaarmaken. Weet je hoe dat komt? Dat heeft me een oude vrouw verteld. “Omdat jonge mensen dat te vlug willen doen. Konijn goed bereiden, zo zei ze, is nochtans niet moeilijk, op voorwaarde dat je daar een hele voormiddag af en toe mee bezig bent.” Terwijl het konijnenvlees rustig suddert in de pot, moet je daar af en toe naar kijken en een beetje van dit en een beetje van dat aan toevoegen. Het schijnt dat je erin zelfs een teugje bruin bier of rode wijn moet gieten.
Je tijd nemen en wachten, dat moeten we opnieuw leren. Onthaasting noemen ze dat. Want in onze maatschappij is het rennen en vliegen; alles moet vlug gaan. Je bankkaart in de benzinepomp, geen tijd voor een gesprekje met de pomphouder: instantbenzine. Een druk op je koffiezet of senseo: instantkoffie. Een soepblokje in kokend water: instantsoep. Een bereide schotel in 5 minuten klaar door een druk op je microgolf: instanteten. Geld uit de bankautomaat, direct afgeleverd zonder tussenpersoon: instantgeld. Dat alles kun je nog praktisch noemen.
Maar die haast grijpt ook de natuur aan. Dieren worden met allerlei preparaten vetgemest en opgefokt: het moet vlug gaan en geld opbrengen. Kippen in batterijen zijn legmachines geworden die geen zin of tijd meer hebben om te kakelen als ze een ei gelegd hebben. Ik heb daar geen oordeel over. Wel is het de weergave van een mentaliteit.
Maar zo gaat het niet met het zaad van de zaaier in de parabel van het evangelie. Dat heeft zijn tijd nodig.
Het doet me denken aan dat zonderlinge gedicht van de 20 eeuwse Franse surrealistische dichter Jacques Prévert “Pour faire le portrait d’un oiseau.” Daarin schrijft hij: Als je een vogel wilt schilderen moet je eerst een kooi schilderen met een open deurtje. Je moet die vogelkooi aan een boom ophangen, je verbergen achter de boom en wachten totdat de vogel erin vliegt. Je mag daarbij je geduld niet verliezen, zelfs niet als je jaren moet wachten. Als de vogel in de kooi zit, moet je het deurtje sluiten en dan de tralies van de kooi uitwissen. Je moet dan een tak schilderen waarop de vogel kan zitten. En dan moet je wachten totdat de vogel fluit. Als hij niet fluit is dat een slecht teken, teken dat je niet kunt tekenen. Maar als hij wel fluit is dat het teken dat je kunt tekenen. Dan trek je een pluim uit de vogel en in de hoek van het schilderij schrijf je je naam.
Ouders zouden dat gedicht elke dag moeten lezen. In alle edelmoedigheid zaaien ze kwistig hun goedheid en hun stichtende woorden in het hart van hun kinderen, maar stellen soms vast dat ze zo weinig resultaat boeken, zelfs dat de wegen van hun kinderen zo anders zijn dan wat ze gedroomd hadden. Van het geloof dat ze voorgeleefd hebben, is zo weinig te merken. Eén is verslaafd aan de drugs. De helft van hun getrouwde kinderen zijn gescheiden. De manier waarop hun kleinkinderen opgevoed worden, strookt niet met de idealen en principes van de grootouders, enz… Leuk is dat niet. Er is veel verdriet bij ouders.
Misschien moeten we even terugdenken aan de boer die vroeger met de hand zaaide. Hij liet eerst het gladde zaad tussen zijn ruwe vingers glijden om het te keuren. Het was als een afscheidsgebaar, een gebaar ook van vertrouwen. Want het was goed zaad en hij hoopte dat het in vruchtbare grond zou gedijen. Maar dan liet hij de akker liggen, maandenlang. Enkel op zondag kwam hij kijken. Wachten en af en toe kijken, dat is de les van de zaaier, de les ook voor elke opvoeder.
Geduldig wachten, soms jarenlang, en blijven doen wat de schilder deed in het gedicht van Prévert: een kooi, een kader, scheppen waarin de vogel kan schuilen en wachten totdat de vogel erin vliegt. Geloven dat de sfeer waarin je je kinderen opgevoed hebt, misschien wel voorlopig maar nooit helemaal verloren gaat. Vergeet niet dat je vooral het deurtje van de kooi steeds moet openlaten voor de vogel, dat je de deur van je huis nooit mag sluiten ook niet als je niet akkoord gaat met de levenswijze van je kinderen en kleinkinderen. Toen een vrouw aan Franciscus van Sales vroeg wat je moet doen om heilig te worden, zei de minzame heilige: “Gelieve de deuren zacht te sluiten.” Nooit de deur dichtslaan voor je kinderen en hopen dat je ooit, zoals in het gedicht van Prévert, het deuntje zult horen fluiten dat je graag hoort en dat je hun geleerd hebt.
Misschien moeten we dat opnieuw leren in de Kerk, in onze verkondiging van Jezus’ blijde boodschap: het goede nieuws verkondigen, de weg naar diep geluk; het juiste kader creëren; kunnen wachten op succes; niet ontgoocheld zijn als, zoals in de parabel van het zaad, 80 % niet gedijt, maar toch de moed niet verliezen en hopen dat de kleine kern van 20 % honderdvoudige vrucht zal voortbrengen.
En ook wat hier vandaag gezegd is zal voor 80 % van de toehoorders voor niets gezegd zijn. Maar voor 20% zal het wellicht honderdvoudige vrucht dragen. Misschien niet vandaag, wel later. En als dat niet geval is, is dat een slecht teken, teken dat de bodem van de toehoorders niet ontvankelijk is, of teken dat de predikant niet kan preken. Waarvan akte zowel voor jullie als voor mij.
Gabriël Buyse, pastoor-deken em. Tielt