14e zondag door het jaar A (2005)

A-cyclus · Tijd door het jaar · 14e zondag · groen

In veel bijbelverhalen weerspiegelt zich ons dagelijks leven.
Er staat in die verhalen eigenlijk niets wat niet echt gebeurt. Daardoor hebben ze voor ons een louterende en troostende kracht. Want ze zeggen: je bent gekend, gezien, altijd al. Zo mogen we de Schrift lezen. Nu gaan die verhalen, gedichten en gebeden vooral over de zwaarte van het menselijk bestaan: het moeilijke, het harde; over de last gaat het en over de wanhoop, het onrechtvaardige lot; over oorlog en beproeving. Je komt het er allemaal tegen.
Maar ze wijzen ons ook de weg. Ze laten zien hoe mensen uit de kracht van God met dat zware leven kunnen omgaan. In onze dagen laat vooral de reclame ons iets heel anders zien. Daar is alles mateloos licht en luchtig, flitsend en vrolijk; zó doe je dat: leven. Maar zo zijn we niet, en dat weten we allemaal van het journaal en ook uit eigen ervaring. De schriftverhalen zijn wat dat betreft gewoon eerlijk.
Maar als je goed leest, kom je er ook altijd een stem tegen, een oproep, een woord dat iets bij je in gang zet. De eeuwen door hebben mensen die roepstem gehoord en daardoor richting gevonden in hun leven. " Ga op weg", klinkt het, " vrees niet, Ik ben met je “. Het is een stem die getuigt van hoop en toekomst. Met de profeten noemen wij die stem met Gods Naam. Op die adem leef ik en daardoor kom ik in beweging. Zijn Naam is een levensprogram. Altijd weer is er temidden van duistere tijden die stem, dat visioen: “Zie, uw koning komt”. En dan gaat het over de gerechtigheid waarvan eens sprake zal zijn in mijn leven en in de samenleving, en die het zal winnen van alle overmacht. Er komt een koning, niet hoog te paard, maar gezeten op een ezel, het rijdier van de arme; en Hij maakt alle wapens nutteloos, door mensen te leren voor niets en niemand bang te zijn. “Zo spreekt de Heer”, staat er dan.


In de traditie van zulke profetische woorden staat Jezus. Het verhaal over Hem komt tot stand en groeit na zijn dood in de jaren 30 tot 90 van de eerste eeuw. Er is dan veel onrust. Er heerst een hevige strijd tussen bezetter en verzet. Er worden er veel gekruisigd door de machthebbers. En de jonge kerk wordt fel vervolgd. De Evangelisten bemoedigen de jonge christenen die het zwaar hebben. Ze schrijven dat Jezus de kant kiest van het arme volk en van concrete gerechtigheid. De Thora, de bijbel, is Hem daarbij tot gids.
Hij ziet de rusteloosheid en de angst van de mensen in die duistere tijden en Hij heeft voor hen een woord van troost en bemoediging. In een dankgebed prijst Hij God om het diepe inzicht dat door Hem aan eenvoudige mensen geschonken wordt. En Hij roept alle afgematte mensen dan ook op om bij Hem in de leer te gaan.
Hij neemt de oproep uit de Schrift, van Jezus Sirach, over waar staat dat die de onwetenden uitnodigt in zijn leerhuis, om daar rust te vinden: “Wie plaats neemt onder het juk van de wijsheid zal rust vinden”. En die wijsheid staat altijd voor het wezen en de aanwezigheid van God. Iedereen die lasten te dragen heeft, lasten van de godsdienstige wet in die dagen, maar ook al die mensen die lijden onder onrecht en corruptie, die zich kapot werken en niet genieten ván het leven, die altijd onder druk staan van de angst voor wat dan ook: voor al die mensen wil Jezus een weg bieden om rust en verlichting te vinden. Ga bij al je zwerven en zoeken, al je slaven en draven nou eens even rustig zitten een overzie je leven eens. Hij moet daarbij ook zeker gedacht hebben aan de Sabbatrust, waar we nu al in kunnen delen. En dan wijst Hij op twee wegen naar dat ware leven.


Allereerst: “Ga leven onder mijn juk”. Het juk, de balk die twee lastdieren op de nek wordt gelegd, kan zwaar drukken. Zo kan ook een godsdienstig of politiek systeem, maar ook mijn eigen verleden, de wonden die ik heb opgelopen en al datgene wat ik nog steeds meedraag én wat ik mezelf opleg een drukkende last zijn. " Kom bij Mij in de leer “, zegt Jezus, " Mijn juk is licht”. Wat Hij mij oplegt is een wijze weg die mij binnenleidt in het geheim van Gods aanwezigheid. Hij leert mij om, midden in de maalstroom van het leven, los te laten en in Gods rust te wonen. Want diep in je ziel heb je een schuilplaats, waar God aanwezig is. Die plek is er altijd al.
“Het rijk Gods is in je, keer je leven om!”, zegt Hij. Je moetje er weer van bewust worden en leren naar je binnenkamer te gaan waar je boven alle zorg en angst uit kunt stijgen en waar je midden in de onrust tot rust kunt komen. Echte rust krijg je niet door allerlei ontspanningsoefeningen, technieken en methoden, hoe oostelijk je die ook haalt. “Onrustig is ons hart, tot het rust vindt in U, mijn God”, zal Augustinus zeggen. Je doet er dus goed aan om niet altijd maar voort te jakkeren en door te draven onder je slavenjuk, maar op tijd te luisteren naar dat kind in je dat altijd al naar God verlangt. Om telkens, alleen of samen, in te keren in jezelf, af te dalen in je ziel, je bewust te zijn van Gods aanwezigheid in je en Hem bij je leven te betrekken. Dat is ook de belangrijkste reden van ons samenkomen hier: die zoektocht naar Gods aanwezigheid en het vernieuwen van dat verbond. Want als je contact houdt met die innerlijke ruimte waar Gods wijsheid woont, dan komt je leven op orde, dan word je wie je in wezen bent. Daar op die stille plek, in Gods geborgenheid, daar word ik niet langer heen en weer geslingerd door mijn hartstochten en emoties, door eindeloze behoeften en wensen; daar houden mijn zorgen op, daar kom ik thuis, daar kan ik schuilen en sabbat vieren. Religie is bij Jezus dus: onder Gods juk gaan, je toevertrouwen aan Hem en dan leven op hoop van zegen. Dat is de eerste weg: kiezen voor dat juk.
De tweede weg om tot rust te komen bestaat in leren. “Leert van Mij om zachtmoedig en nederig te zijn”. Zacht ben ik als ik vreedzaam bij de mensen en de dingen kan zijn; als ik er behoedzaam mee omga; als ik mild ben voor anderen en voor mijzelf met al mijn hartstochten en emoties, met mijn behoeften en met de tegenstellingen die in mij zitten. Hoe meer ik dat leer, hoe meer ik tot rust in staat ben. Zacht worden dus en wijs en weten datje alleen in God vastheid en rust kunt vinden. En nederig, eenvoudig, dat is dat ik mij verzoen met de werkelijkheid zoals die is; mijn eigen waarheid onder ogen zien; dat ik vrede vind met mijn lijf, mijn ziel, mijn eigen schaduwkanten en beperkingen; dat ik het met mijzelf leer uithouden.

Zo gaat Jezus zelf om met het leven. Telkens trekt Hij zich terug op een eenzame plek, niet om de wereld te ontvluchten, maar om de eenheid met zichzelf en met God te voeden en van daaruit weer te werken aan een nieuw maatschappelijk bestel met recht en vrede. Zo kan ook ons samenkomen hier en ons stille dagelijkse gebed een tocht zijn naar een eenzame plek, een reis naar de binnenplaats van de stilte waar God woont. Daar begint je rust. En als het in je ziel rustig is, dan ga je leven op een ander niveau. Je voelt je meer en meer één met God, één met jezelf en met heel de schepping. Je wordt zachtmoedig en nederig en je krijgt hier en nu al deel aan de Sabbatrust, Gods rust van de zevende dag. Je mag wonen in zijn schaduw, beschut door zijn vleugels. En misschien is dat wel de hoogste waarde in ons leven: de rust die je vindt door de aandacht voor het mysterie van Gods aanwezigheid in ons. Want zonder zijn aanwezigheid, zijn wij nergens en is het geen leven, voor ons niet en voor niemand. Je leven heeft betekenis, je geloof heeft zin, onze parochie heeft bestaansrecht en onze christelijke cultuur heeft toekomst als het ons lukt om te leven in Gods aanwezigheid.


Dan hebben we als gelovige mensen en als christelijke cultuur een uitstraling die ertoe doet. Want dan woont God in ons midden en groeit er gerechtigheid en vrede. De wereld blijft overeind door de inzet van mensen, die zo gaan in Jezus’ voetspoor en met Hem werken aan een nieuw samenleven.
Voor dat geschenk dankt Jezus de hemel. Hij bekijkt ons jachten en jagen, maar Hij laat zich er niet door bepalen. Hij wordt niet langer verscheurd tussen hemel en aarde. De wereld heeft geen macht meer over Hem. Hij heeft in God zijn rust gevonden, een hemel op aarde. Dat bericht geeft ons de Schrift vandaag door, dat boek van ons leven dat toekomst schrijft, woord dat trouw blijft.
Moge het zo zijn!

Zoeken in Preken Online