13e zondag door het jaar A (2008)

Als christenen over zich willen laten lopen, dan toch zonder mij. Niet met je laten sollen, maar ertegenaan! Wie in onze samenleving iets wil bereiken, moet bovendien studeren, moet presteren, moet wijs en verstandig worden. Is het dan niet zo dat God aan mensen talenten heeft gegeven om mee te woekeren? Is het dan niet zo dat er een heel bijbelboek besteed is aan de ‘wijsheid’ en worden de koningen van Israël niet vooral geprezen als ze wel wijs en verstandig zijn?
Jezus is zachtmoedig en nederig van hart, maar is Hij daarmee on-wijs in de negatieve betekenis van het woord, onverstandig? Is Hij daarmee ‘kinderachtig’, Hij die altijd zegt dat je moet worden als een klein kind en nu ook weer zegt dat de Vader de dingen van hemel en aarde openbaart aan kinderen?
Misschien zijn zachtmoedigheid en nederigheid wel deugden die worden toegeschreven aan kinderen, maar die ook voor volwassenen tekens zijn van wijsheid en verstandigheid. Immers, waar gaan deze twee deugden over?
Zachtmoedigheid is letterlijk: de deugd van het zachte gemoed. Alles wat in onze taal eindigt op “-heid” duidt op een blijvende houding. Zulke houdingen zijn positief een deugd, negatief een ondeugd. Het zachte gemoed is een deugd die te maken heeft met de medemens. Het is het tegenovergestelde van hardheid, onbuigzaamheid, geslotenheid. Wie hard is, daar kom je niet binnen en niet doorheen. Een muur is hard, een steen ook. Wie ‘een hart van steen’ heeft, is liefdeloos, zegt de volksmond. Wie zachtmoedig is, staat open voor medemensen, is bereikbaar, laat anderen toe, is in staat om liefde te geven en te ontvangen. Wie zachtmoedig is, heeft incasseringsvermogen. Niet de muur incasseert het beste: het geeft niet mee, maar kaatst terug. Een kussen of een trampoline neemt de energie beter op. Daarom vinden mensen rust en slaap op een kussen en niet op een steen…
Nederigheid is de deugd die alles in de juiste verhouding ziet. Het heeft niets te maken met ‘vernedering’ alsof iemand anders je klein maakt, vertrapt. Nederigheid is niet iets van de ander naar jou, maar van jou naar de ander. Nederigheid is zoveel als: je plaats kennen. Ten opzichte van anderen en ten opzichte van God. Een bijbelse wijsheid voor nederige mensen is: “Acht anderen altijd hoger dan jezelf”. Een gulden regel voor een prettige omgang met elkaar. Zou iedereen dat doen - er bestonden geen arrogante mensen meer. Naar God is het niet anders. Nederige mensen weten gewoon dat God God is en de mens de mens. Ze hoeven God niet van zijn troon te sleuren om meer mens te worden, maar aanvaarden de verhoudingen die met revolutie en opstand tóch niet veranderen. Hoogmoedige mensen ballen hun handen tot vuisten. Daarmee kunnen ze niets pakken of opvangen. Alleen afstoten en geweld doen. Nederige mensen hebben hun handen open. Daarmee kun je geven en nemen, vrede ontvangen en doorgeven…
Jezus is zachtmoedig en nederig van hart; Hij raadt het van harte aan alle andere mensen aan. Vinden wij het gek dat Hij belooft dat “wij rust vinden voor onze zielen”? Niet alleen hier op aarde wordt het leven een stuk prettiger als wij ons open stellen, met ons hart en onze handen. Ook richting eeuwig leven is er minder opstandigheid en meer vrede.
Is Jezus - als Hij zachtmoedig en nederig is - dus minder wijs en verstandig? Nee, kinderen zijn van nature zachtmoedig en nederig, maar wijze mensen hebben er voor gekozen. Alleen de wijzen en verstandigen die op hun manier hard en arrogant worden, ja die zogenaamde wijzen vinden niets. Zij knokken zich met vuisten en ellebogen door het leven en komen er na zoveel assertiviteit achter dat hun gezicht meer geschonden is van het vechten dan het gelaat van de mensen die in hun ogen ‘watjes’ zijn.
Wie wijs en verstandig is, leert in zachtmoedigheid en nederigheid wel degelijk voor zichzelf op te komen. Maar in vrede, in harmonie, altijd in de juiste verhouding tot elkaar, gematigd en voorzichtig. Wie die weg gaat, blijft in de liefde van Jezus Christus, wie Hem navolgt vindt rust voor zijn ziel, hier op aarde en in de hemel. Hij vindt de dingen van het Rijk Gods, die de Vader openbaart aan wie zijn hart en handen opent om Gods vrede te ontvangen. Amen.