12e zondag door het jaar A (2008)

Kleine kinderen zijn meestal heerlijk spontaan, ze zeggen gewoon wat in hun hoofd opkomt. Als kinderen groter worden, zeg maar groep acht, dan raakt die spontaniteit meestal wat op de achtergrond, dan denken ze al gauw: wat zullen de anderen daar wel van vinden. Dan zijn ze bang dat ze in de groep uitgelachen worden of dat de groep het maar dom of gek vindt. Dan groeit er een soort kuddegeest, meedoen met de anderen, niet willen opvallen door dingen anders te doen. Als iedereen een bepaald merk schoenen draagt, dan wil je ook dat merk dragen, anders ben je bang dat je uit de toon valt.
Ook volwassenen hebben vaak last van dat soort kuddegeest. Ook die zijn vaak bang voor het commentaar van anderen, ook die willen liever niet opvallen in de gemeenschap. De heersende mode en wat men gewoon vindt vormen voor velen de belangrijkste leidraad in het leven. Ze hebben niet de moed om tegen de stroom in te gaan, ook al zouden ze dat in hun hart eigenlijk wel willen. Maar het is veiliger om maar met de grote hoop mee te doen.
Wees niet bang voor de mensen, zo luidt de eerste regel van het evangelie van vandaag. Wees niet bang voor de mensen. Dat is wel een heel dubbelzinnige uitspraak.
Er zijn veel situaties waarin je wel bang moet zijn voor mensen, want mensen kunnen elkaar een hoop kwaad aandoen. Ik denk aan mensen die leven in gebieden met oorlog en geweld, of die wethouders en ambtenaren in Almelo afgelopen week, die uren lang gegijzeld werden door iemand die door het lint gegaan was, of dat echtpaar dat ’s nachts in hun eigen huis overvallen werd. Jammer genoeg zijn er in de wereld en ook in onze eigen samenleving situaties waarin mensen terecht bang zijn voor medemensen.
En dan zijn er natuurlijk ook nog natuurverschijnselen die angstwekkend zijn, aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, overstromingen. En als iemand al dan niet plotseling met ernstige ziekte geconfronteerd wordt, dan kan dat ook heel angstig zijn, voor de persoon zelf en zijn omgeving.
Bang zijn is een heel menselijke trek. Een mens die nooit eens bang is, daar mankeert iets aan. Natuurlijk hoopt iedereen dat grote angsten hem of haar bespaard blijven. En voor kinderen hoopt iedereen dat zij kunnen opgroeien in veiligheid en geborgenheid, dat zij nooit bang hoeven zijn voor andere mensen.
Er wordt gemakkelijk gezegd, ook tegen kinderen: wees maar niet bang, maar dat heeft alleen zin als iemand hen vasthoudt en zijn beschermende armen om hen heenslaat. Een kind dat ergens bang van is,en dat kan van alles zijn, vlucht in de armen van zijn vader en moeder. Als die hem vasthouden, valt de angst weg.
Wees niet bang voor de mensen, zegt Jezus en hier bedoelt hij dat je trouw moet zijn aan je overtuigingen en je niet moet laten beïnvloeden door wat anderen denken en zeggen, Niet bang zijn voor de reacties van mensen in je omgeving, maar eerlijk de weg gaan die je als de juiste weg ziet, ook als je onbegrip en tegenwerking ondervindt.
In de begintijd van het christendom werden Jezus’ leerlingen op veel plaatsen vervolgd en moesten ze hun geloof soms met de dood bekopen. Dat waren toen bange tijden voor veel gelovigen. Maar Jezus roept hen op om zich niet door angsten te overmannen want God houdt hen vast en in zijn handen zijn ze veilig.
Ik denk eerlijk gezegd dat wij in onze tijd dat gevoel niet zo zullen hebben. Ons veilig voelen in Gods handen en daarom niet bang zijn om tegen de stroom in te gaan als dat nodig is, is denk ik niet onze sterkste kant.
Voor ons gevoel is God toch te ver weg om ons vast te houden, om ons dat gevoel van geborgenheid te geven zoals een kind dat vindt in de armen van zijn vader en moeder. Toch kan ons geloof in Gods nabijheid een bron van kracht zijn om meer te kunnen dan we menselijkerwijs vaak denken.
Maar het is minstens even belangrijk dat wij elkaar vasthouden, dat we elkaar ondersteunen in onze overtuigingen, dat we bij elkaar veiligheid en geborgenheid vinden. Er wordt wel eens gezegd: God helpt degenen die zichzelf helpen. Ik zou willen zeggen: God helpt waar mensen elkaar helpen en bijstaan. Waar dat gebeurt hoef je niet bang te zijn.