Werk genoeg voor iedere leerling (2008)

A-cyclus · Tijd door het jaar · 11e zondag · groen

Matteüs houdt van klaarheid. Regelmatig herhalen. Aleer met een nieuwe sectie te beginnen, vat hij de activiteit van Jezus samen: “Jezus trok rond langs alle steden en dorpen, hij gaf er onderricht in de synagogen, verkondigde het goede nieuws over het koninkrijk en genas iedere ziekte en elke kwaal” (Mt. 9,35). Jezus geeft die opdracht mee aan alle leerlingen, ook aan ons vandaag. Hij kiest de Twaalf en geeft zijn instructies. Wij krijgen op de elfde zondag het verhaal over de roeping van de werkers voor de oogst. Matteüs plaatst daarna de tweede grote rede van Jezus, de zendingsrede. Wij lezen deze gedeeltelijk op de twaalfde en dertiende zondag. Wegens het feest van Petrus en Paulus op de dertiende zondag komt dit jaar een andere tekst aan bod.

Jezus is geraakt door de menigte en haar nood. Veel roepingen zijn begonnen bij het zien van noden. Goede wil volstaat niet. Inzet en vorming moeten erop volgen. Gedrevenheid en deskundigheid helpen om efficiënt noden op te lossen. “Ik heb de noden van mijn volk gehoord” (Ex. 3,7-9). Jezus ziet de omvang van het werk en van de oogst die rijp is. Meteen wendt hij twee beelden aan die het apostolisch werk kenmerken en die daarbinnen een zware spanning veroorzaken. Hij spreekt over de herder én de rechter. Hij wil herder zijn voor wie er geen heeft. Hij zal tevens de rechter zijn die de oogst binnenhaalt en zal schiften. De herder leunt dichter aan bij het erbarmen; de maaier van de oogst treedt op als eindtijdrechter. Dit laatste beeld is dreigender. Hoe hou je die twee bijeen? Hoe kan je deze in je denken verenigen? Volgens Ulrich Luz is dit een van de zwaarste problemen in het hele evangelie (U. Luz, Matthäus Kommentar, II, p. 82).

Een talrijke kudde, een grote oogst. Daarvoor zijn herders en arbeiders nodig. Maar toch geen activisme. Wie wil werken, zal zich vooraf openstellen voor de Heer van de oogst en tot Hem bidden. Jezus bidt tot zijn Vader en vraagt dat zijn volgelingen tot de Vader bidden. Zoals in de bergrede spreekt Jezus in de zendingsrede over het gebed. Het gebed is de basis voor de zending van leerlingen.

Jezus kiest de twaalf als medewerkers. Dat hij er twaalf uitkiest, heeft voor Israël een bijzondere betekenis. Dit duidt op volheid. Jezus richt zich tot de twaalf stammen, tot het ganse volk. Eigen volk eerst? Op het einde van het evangelie verruimt de blik. Bij zijn afscheid geeft de verrezen de opdracht naar alle volkeren te gaan. Daar is Israël mee inbegrepen.

De eerste zending van de leerlingen gaat naar Israël. Samaria is uitgesloten. Alle apostelen zijn Galileeër van afkomst. Van Filippus, een man met Griekse naam, wordt verondersteld dat hij het Grieks machtig was. De schikking van de lijst is niet overal de zelfde. Telkens staat Petrus vooraan. Hij wordt als eerste genoemd. De laatste is Judas. Hij draagt van meet af aan het etiket dat hij Jezus zal verraden. Een waarschuwing tot elke leerling dat wij moeten waken op ons hart. Het kan op elk moment de Heer verraden.

Van vier apostelen heeft de evangelist al aangegeven dat zij vissers zijn. Matteüs is tollenaar. Een bonte verscheidenheid. Voeg daarbij Simon, Kananeüs. ‘Kananaios’, de hartstochtelijke. “Het is goed mogelijk dat deze Simon, als hij al niet behoorde tot de nationalistische beweging van de Zeloten, tenminste werd gekenmerkt door een vurige ijver voor de Joodse identiteit, en dus voor God, voor zijn volk en voor de goddelijke wet” (Catechese van paus Benedictus over deze apostel op 11 oktober 2006).

Jezus betrekt de Twaalf in zijn zorg en bij zijn werk. Onreine geesten verdrijven, ziekten en kwalen helen. Hij laat hen daarvoor delen in zijn kracht en geeft hun volmachten. Zij moeten hun opdracht vervullen vanuit het besef dat zij eerst en vooral zelf ontvangende mensen moeten zijn. Zij mogen er niet op uit zijn zich voor hun diensten te laten betalen. Ze zullen hiervoor geen loon ontvangen, wel hun voedsel. Dit staat ver af van de hedendaagse pastorale statuten. In het huldeboek aan Peter D’Haese, aangeboden bij zijn afscheid als secretaris ICLZ, handelt een bijdrage over de vraag: “Hoeveel kost een mis nu eigenlijk?”

Zulke vragen staan ver af van de bekommernissen van Matteüs. Wanneer hij aangeeft met wat de verkondiger optrekt, is het voor hem klaar dat de verkondiging geen handelszaak is. Wie zich voor alles indekt, kan het Gods Rijk niet verkondigen. Voor Matteüs behoren de armoede en de weerloosheid bij de verkondiging van het evangelie. De vastbenoemde mannelijke en vrouwelijke pastores met hun moderne vervoermiddel traden in de plaats van de vroegchristelijke radicale trekkers zonder vast schoeisel. In de loop der tijden is zo veel veranderd, dat dit ook op de verkondiging een weerslag heeft. “Alle veranderingen, zonder uitzondering, brengen een afzwakking mee van de oorspronkelijke eis” (U. Luz, op.cit, p.96). Dat deze regel afgezwakt is, merken wij al in het N.T zelf. Paulus heeft een andere manier van missioneren. Bij Lucas zegt de Heer tijdens het avondmaal: “Nu moet wie een beurs heeft, die meenemen en eveneens een reiszak.”

Door de veranderingen heen blijft de opdracht gelden om te handelen zoals Jezus: bij de mensen zijn en het koninkrijk aankondigen, dat hen bevrijdt van knellende banden en valse machten.

Zoeken in Preken Online