Toch maar goed, dat niet Johannes de Doper, maar Jezus de Messias is .. !\
- Johannes, de dreigende profeet, die een hard en radicaal beeld van de Messias heeft: “iedere boom die geen vruchten draagt kapt hij om !” (Matteüs 3,10) – Jezus daarentegen spreekt over de Wijngaardenier, die de onvruchtbare boom een nieuwe kans geeft (Lucas 13,6-9);\
- Johannes, de profeet, de asceet, levend in de woestijn, hij eet sprinkhanen – Jezus slaat geen enkele uitnodiging voor een etentje af, en wordt zelfs uitgemaakt voor een gulzigaard, die eet en drinkt met zondaars en tollenaars (Matteüs 11,18-19);\
- Johannes, de onheilsprofeet, die de “Dag der Wrake” aankondigt, die een Messias aankondigt die het Einde der Tijden bespoedigt, de schrikwekkende dag (en dan horen we dat Dies iræ doorklinken uit onze middeleeuwse dodenliturgie) – Jezus, die als Messias het God van de Liefde van de Zaligsprekingen verkondigt;\
- Johannes, die een Messias aankondigt die, als een nieuwe profeet Maleachí, het kaf gaat verbranden in onblusbaar vuur (Matteüs 3,12) – Jezus, die geduldig het onkruid samen met de tarwe laat opgroeien tot aan de oogst (Matteüs 13,30);\
- Johannes, de veeleisende boeteprediker, die van zijn leerlingen eist dat ze moeten gaan werken aan een nieuwe manier van leven – Jezus, die onmiddellijk, zonder te wachten, zonder eisen te stellen, aan mensen al hun zonden vergeeft, zelfs die crimineel aan het kruis.
Toch maar goed, dat niet Johannes de Doper, maar Jezus de Messias is .. !
En wat een ontnuchtering moet het geweest zijn voor Johannes. Zou hij zich, nu hij het einde van zijn leven ziet naderen, dan toch in Hem vergist hebben ? Jezus is níét de Messias die de bijl aan de wortel van de boom legt. Hij is níét de onheilsprofeet die de Dag der Wrake aankondigt. Nee, een zachtmoedige, een softe dromer, een profeet naar het visioen, de droom van Jesaja, vredebrenger, beeld van de Messiaanse vredevorst. Jezus ontnuchtert. Hij beantwoordt aan geen politiek of sociaal ideaalbeeld of partijprogramma. Hij beantwoordt totaal niet aan de beelden die Johannes vanuit enkele onheilsprofeten uit het Oude Boek voor ogen heeft. Hij beantwoordt aan een visioen, een droom, een onmogelijke droom, want dromen zijn bedrog.
En de Doper raakt dan in diepe twijfel. Johannes had een ander soort Messias verwacht. Jezus beantwoordt niet aan zijn verwachting.
“Ik had eigenlijk iemand anders verwacht”. Zo zeggen wij wel eens wanneer wij iemand verwachten, en er aangebeld wordt, en dan staat er iemand anders dan degene die wij verwachten voor de deur. “Ik had eigenlijk iemand anders verwacht”.
Dat is ook de grote twijfel van Johannes, wanneer hij zijn leerlingen laat vragen: “Ben Jij de Komende, of moeten we iemand anders verwachten ?”. En het is duidelijk, Jezus is anders dan hij verwacht had. En je zou dan bijna tegen Johannes zeggen: ‘Johannes, laat te verrassen’.
Nu is Johannes niet de enige die twijfelt, die het niet meer weet. De Bijbel staat vol van twijfelaars, onwetenden, betweters, ongelovigen, agnosten, randgelovigen, en grote en kleine zondaars.
Ook dat is Advent: laat je verrassen. Overwin je stereotiepen. Overwin je vooroordelen.
Vaak hebben wij al een beeld, vóórdat er iets gebeurt, hebben wij een beeld van iemand vóórdat wij de persoon überhaupt gezien hebben. En wanneer die persoon dan komt, dan moeten wij, misschien met enige schrik, in ieder geval verrast, constateren dat die niet beantwoordt aan het beeld dat wij hadden.
Je verwacht iets of iemand, maar het is misschien niet precies datgene of diegene die je verwacht. Degene die je verwacht beantwoordt misschien helemaal niet aan jouw verwachtingen. Ouders hebben bepaalde verwachtingen van hun kinderen, en kinderen beantwoorden er niet altijd aan, ze gaan hun eigen weg. Ouders, laat je verrassen. Mensen, die altijd met belangstelling naar anderen kunnen luisteren en allerlei mooie dingen in de ander ontdekken. Laat je verrassen.
Ook dat is Advent: laat je verrassen.
En Johannes zál zich laten verrassen. Jezus legt dan over hem een helder en duidelijk getuigenis af. Johannes is méér dan een profeet, méér dan een asceet, hij is de Voorbode van de Messias, aangekondigd door de profeet Maleachí, de nieuwe Eliah. Nooit is er uit de stervelingen iemand opgestaan die groter is dan Johannes de Doper. Dat zegt Jezus vanuit het Oude Verbond. Als ware het optreden van de Messias voorspelbaar. De profeet zei het al: “blinden zien, doven horen, lammen lopen”. En dan gaat Jezus ons verrassen. Hij richt de blik naar voren. Het Rijk der Hemelen breekt open: “En toch is de kleinste uit het Rijk der Hemelen nog groter dan hij”.
Misschien had Johannes de Doper daarom wat moeite met die Jezus die niet aan zijn verwachtingen beantwoordde. Ook dat is Advent. Een tijd van verwachting. Ja, maar soms, verwachten wat je eigenlijk niet verwacht. Ja, je verwacht een Eliah die met de wan in de hand de wereld zal zuiveren, en dan een God van Liefde blijkt te zijn. Ja, dat verwacht je niet, dat de kleinste in het Rijk der Hemelen uiteindelijk de grootste is.
Dat is Advent. Iets verwachten dat zo verrassend is dat je het eigenlijk nauwelijks durft te verwachten.