Lezingen Jes 2, 1-5 · Ps 122 (121) · Rom 13, 11-14 · Mt 24, 37-44
Pessimisme, redenen genoeg.
No future, geen toekomst. Bekladders verven deze sombere slogan op muren. Een aantal mensen hebben weinig verwachtingen naar de toekomst. Zorgwekkende gebeurtenissen stellen hen in het gelijk: bedrijven sluiten, werkloosheid, klimaatverandering, milieurampen, zoals de vernielende Haiyan. Twijfel aan de dag van morgen en zo angst nieuw leven te verwekken. We zitten allen in een zelfde ruimteschip, waarin twee tijdsbommen tikken: Deze van de grote ongelijkheid bij het bezitten van goederen en macht en die van de zware ecologische voetdruk. Zij kunnen beide oorzaak zijn van veel geweld.
De Bijbel heeft uitspraken die stof geven aan het pessimisme. Het verhaal over de zondvloed is er een voorbeeld van. Een wereld stuikte daar in elkaar. Zelfs de zo hoopvolle Jesaja spreekt van onheilsdagen. De evangelies kwamen tot stand in de periode dat Jeruzalem verwoest werd of al verwoest was. Heeft het zin te ploegen als één op twee toch omkomt? Waarom malen als ik het gemaalde goed toch niet zal kunnen verwerken?
Geen angst maar hoop
Angst aanjagen is geen kunst. Angst bespelen is echter onchristelijk. “God jaagt nooit schrik aan. Angst is een teken van de aanwezigheid van de duivel” (J. Green, Le Bel Aujourd’hui). Mochten we in plaats van ons aan de angst over te leveren, ons aan God toevertrouwen, dan zouden veel gevaren overwonnen zijn. “Die Angst ist die grösste Gefahr” (R. Schneider, Briefe an einen Freund)/
“Het komt ooit weer goed”, zegt Jesaja wanneer hij zijn vredesvisioen ontvouwt en uitkijkt naar de dag waarop volkeren hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers en hun speren tot sikkels. Sint Paulus kijkt hoopvol uit, omdat hij gelooft dat de dag van het licht aangebroken is. Deze overtuiging steunt op zijn vertrouwen in Jezus, die hij heeft ontmoet en van wie hij de oproep tot waakzaamheid overneemt.
Wij zijn medemensen dankbaar die hoop wekken en voeden. Diaken Luc schreef na het overlijden van Baziel Maes, de eerste directeur van Broederlijk Delen, een kort getuigenis over deze Gentse priester: “Baziel kon in een enorm donker vlak één wit puntje ontdekken. Hij kon deze kleine witte stip door de juiste toon zo uitvergroten dat het donkere vlak overheerst werd met zuiverheid… Iets wat hij maagdelijkheid noemde.” Licht zien in de nacht.
Omwille van de komende, die er reeds is
Jezus geeft redenen aan om waakzaam zijn. Het is vooral zijn eigen wederkomst. Dit wachten is niet ijdel. Het is geen afwachten, maar een verwachten. Het is een toekomst die al in het heden aanwezig is. Het heden is de genadevolle tijd, omdat deze de tijd van God is. Het vertrouwen in de toekomst trekt ons niet weg van het heden. Het geloof ontslaat ons niet van onze opdracht in de wereld van vandaag (Lumen Fidei, 18 en 51). Het biedt steun om in vertrouwen hier en nu te leven. Vanuit de verrijzenis van Jezus is voor een christen de tijd anders gekleurd.
Het gedicht van Okke Jager is bijna zestig jaar oud en is toch niet verouderd. “Kom, Heer”, zeggen we, “maar niet te gauw.” Een vrome confrater zei: “je suis prêt, mais pas pressé.” Ik ben klaar, maar toch niet gehaast.
‘Kom haastig, Jezus!’ bidt de predikant.
‘Ja, Amen,’ zegt een boer, ‘wil spoedig komen!
Maar na de oogst, want van m’n nieuw stuk land
heb ik nog nooit de opbrengst waargenomen.’
‘Ja, Amen,’ zegt Mevrouw, ‘maar mag ik voor
De bontjas die ik gisteren zag hangen
Eerst sparen en hem aandoen, als het Koor
Een avond geeft in ‘Christ’lijke Belangen?’
‘Ja, Amen,’ zegt het kind, maar nu nog niet,
Ik moet nog met vakantie naar de bossen.
Maar ik zal zwaaien, zodat U het ziet,
Als U ons onder schooltijd komt verlossen.’
‘Kom haastig, Jezus!’ bidt de predikant.
‘Maar mag ik eerst die nieuwe lezing lezen,
Die ik gemaakt heb voor het Jeugdverband
Over ‘Gij zult het wel verstaan na dezen’?
De beden komen in de hemel aan.
De cherubijnen zwijgen, die ze brachten.
En Jezus vraagt: “Kan Ik vandaag al gaan?’
Zijn Vader zucht: ‘Ge moet nog even wachten.’
Okke Jager ‘Worden als een kind’, 1954
Er zijn hanen en uilen, ochtendmensen en avondmensen. Elk jaar roept Paulus hen en ons allen op om uit de slaap op te staan. Vanuit een Bijbels perspectief proberen we de ons toegemeten tijd als heilstijd te beleven. Er is een onderscheid tussen de meetbare tijd (chronos) en de door genade gevulde tijd (kairos). Bisschop Athanasius had deze woordspeling: “Dien de Heer en niet de tijdsgeest.” “Wir dienen nicht dem Kairos, sondern dem Kyrios” (Anthanasius, aangehaald door P. Zulehner, volgens wie Athanasius hier de Bijbelse heilsbetekenis van de ‘kairos’ onderschat). De vraag in de advent is hoe kunnen wij, hoe kan de Kerk de Heer (Kyrios) in de tijd (Kairos) dienen?
Bisschop Bonny gebruikt het woord van Paulus in zijn visietekst over zijn bisdom in de toekomst. “U weet trouwens hoe laat het is, u weet dat het uur om uit de slaap te ontwaken al is aangebroken. Nu is onze redding dichter bij dan toen wij tot het geloof kwamen. De nacht loopt ten einde, de dag breekt aan (Rom. 13,11-12).” Een oude tekst, misschien uit het jaar 56. “Al in de begintijd vond Paulus het nodig de christenen van Rome – de eerste christenen dus – wakker te schudden. Hoe laat is het voor de kerkgemeenschap? Is het zonsondergang of zonsopgang? Van Christus geloven we dat Hij als het morgenlicht is. Vroeg in de morgen is Hij opgestaan uit de dood. In dat morgenlicht mogen wij gaan staan. Ook en vooral vandaag. Als kerkgemeenschap hebben wij iets nieuws om van te leven en om van te getuigen. Die nieuwheid is niet alleen voor ons bestemd. Het Evangelie is blijde boodschap voor alle mensen en voor heel de samenleving. Als gemeenschap van leerlingen mogen wij daartoe bijdragen” (Kerknet 21.10.12).
In liefde wachten
Het wachten op de Mensenzoon is attent zijn overal waar hij nu aanwezig is. Matteüs de evangelist, die ons begeleidt in het leesjaar A, schildert het visioen van de komst van de Mensenzoon. Die bevraagt ons hoe we de tijd van wachten hebben doorgebracht. Heb je mij gezien en ontmoet in de gevangene, de kleine, de hongerige? Hoe reageren we op de grote uitdagingen van onze tijd, zoals de nog steeds toenemende ongelijkheid en onze omgang met de aarde. Welke stappen durven we zetten tot nieuwe solidariteit?
Hoe moeten we waakzaam zijn, vroeg Gabriel Smit in zijn bezinningsboek Wachten op de Bruidegom. Dit boek is inmiddels al lang uit de rekken verdwenen. “Wij zijn waakzaam, schrijft hij, door te leven in liefde waarin en waarmee Jezus ons is voorgegaan.” “Waakzaamheid is één van de eerste kenmerken van de liefde en daarom dient ze één van de eerste kenmerken te zijn van onze verhouding tot allen en alles, waardoor we ons omringd weten. Het is niet alleen de moeder die waakt over haar kind, eigenlijk moeten we allen waken over elkaar en over de aarde, waarop we leven. Dat wil zeggen : we mogen niet slordig en onverschillig met elkander en met de dingen omgaan, we moeten zoveel mogelijk aandachtig, zorgvuldig zijn.”