Cadeautjes (2009)

De grote dag komt er aan, Sinterklaas en/of daarna Kerstmis. Er zullen cadeautjes worden uitgewisseld en dat geeft spanning zowel bij de gever als bij de ontvanger. De gever heeft het moeilijkst denk ik, want die moet zich verdiepen in de wensen en verlangens van de ander zodat er verrassing, blijheid en dankbaarheid geoogst kan worden. Dat vraagt fijngevoeligheid en creativiteit met of zonder briefje in dichtvorm. Een te klein cadeau zal teleurstelling te weeg brengen, met een te groot cadeau kun je iemand in verlegenheid brengen. Meer dan één keer per jaar staan we voor dit probleem, maar toch vooral in deze en de komende weken.
Waarom geven we cadeautjes? Daar hebben we een mengelmoes van redenen voor: Om genegenheid te tonen, waardering, dankbaarheid en mocht er door het jaar geen aanleiding toe geweest zijn dan is die er in elk geval nu op deze bijzondere dagen. Sinterklaascadeautjes hebben nog iets bijzonders omdat de gever dikwijls geheim blijft en dus zitten er geen baatzuchtige bijbedoelingen bij verpakt. Dat is zelfs van de atheïst een christelijke opstelling. Die onbaatzuchtigheid is bij kerstcadeautjes lang niet altijd zo vanzelfsprekend. Een werkgever kan een poging doen om personeel aan zich te binden, een handelaar om klanten te werven of te houden. We kennen allemaal wel voorbeelden van cadeautjes of cadeaus die meer te maken hebben met omkoperij dan met gulle gave.
Het lijkt misschien een beetje vreemd, maar toch kennen we het verschijnsel dat God ook cadeautjes krijgt en dat is echt niet omdat Hij zonder niet vooruit kan. Soms beloven en geven aan Hem, zowel gelovigen als ongelovigen, van alles om er in ruime mate iets voor terug te krijgen: gezondheid, welvaart, promotie, welslagen. “Ongelovigen ook?”, vraagt u. Jawel, als pastoor heb ik menig maal van iemand die zich als geheel ongelovig voorstelde het verzoek gekregen om desnoods tegen betaling eens flink te bidden voor een genezing of zoiets. Een omkoopbare God? Ik denk dat dat een God is die niet bestaat. Trouwens, de verhouding tussen Hem en ons kleine mensjes is toch helemaal zoek.
In de Adventstijd die vandaag begonnen is laat Hij ons vol verwachting uitzien naar het doorbreken van zijn licht door alle donkerte van ons menselijk bestaan. Erkentelijkheid, en dankbaarheid van onze kant daarvoor wijst Hij zeker niet af, zo weten we van Jezus Christus, die ons heeft laten weten dat God ons mensen zeer genegen is. Maar wat voor cadeautje kunnen we Hem dan geven zoals wij dat gewend zijn ten opzichte van medemensen, want iets anders hebben we niet? Hier in een kerkgebouw bieden we Hem wat aan, brood en wijn. Dat is wel heel erg schamel, maar naar Jezus’ woord genoeg als die gave geladen is met onze bereidwilligheid om ons zelf aan zijn kinderen te geven, onze medemensen. Niet om om te kopen, maar vooral uit erkentelijkheid en dankbaarheid. Het moeilijke woord hiervoor is eucharistie.
Nu wij in deze dagen zo worden beziggehouden met het geven en ontvangen van cadeautjes is het meteen een goede gelegenheid om onze motieven zowel naar medemensen, kinderen, vrienden, relaties alsook naar God eens even door te lichten, want we weten het: met een goed gekozen en gepresenteerd cadeau kunnen we veel genegenheid oogsten. Amen.