Missie in Nederland (2010)

Overweging over missie in Nederland   bij Lucas 10, 1-20
Er zijn onlangs twee boeken verschenen over de geschiedenis van onze eigen missionarissen. Het ene, "Hoe God verscheen in Papoea", gaat over de maar liefst 106 Nederlandse franciscanen die daar tussen 1937 en 1987geleefd en gewerkt hebben. Het andere, dubbel zo dik, heet "Brengers van de Boodschap" en gaat over de geschiedenis van de katholieke missionering vanuit Nederland van V.O.C. tot Vaticanum II. Misschien niet direct een boek om mee op vakantie te nemen, maar wel heel interessant. Ik noem deze boeken omdat ze goed aansluiten bij het evangelie over de 72 leerlingen die werden uitgezonden. Ik heb alleen de aankondigingen van deze boeken gelezen, en daaruit begrijp ik wel dat missionaris zijn een buitengewoon avontuurlijke bezigheid is geweest. In de tijd tot de Eerste Wereldoorlog stierf een missionaris gemiddeld al na 5 jaar. Maar ze maakten wel heel bijzondere dingen mee. De verhalen van missionarissen die onze voorouders en ook wij gehoord hebben spraken altijd bijzonder tot de verbeelding. Het was zoals ook al in het evangelie werd gezegd: de velden stonden nogal een rijp voor de oogst, want er is heel wat afgedoopt en er zijn heel wat kerken en scholen en ziekenhuizen gebouwd. Maar het werk moest wel gedaan worden, in een voor de betrokkenen vaak volstrekt onbekende wereld. En missionarissen voelden zich nogal eens als lammeren tussen de wolven. Zo zijn er meer dan honderd Nederlandse missionarissen vermoord.

Wat ook duidelijk wordt uit deze boeken is dat evangelisatie niet altijd en overal hetzelfde is. Het maakt nogal wat uit of je als missionaris een verlengstuk bent van de koloniale macht of dat je medebroeder of -zuster bent van bijvoorbeeld je Indonesische collega's in een land dat zelfstandig is geworden. Ook maakt het veel uit hoe je als missionaris de missie van de kerk ziet. De opvatting van wat de missie van de kerk is veranderde nogal in de loop der tijd. Nederland is een van de landen geweest met het grootste aantal mannelijke en vrouwelijke missionarissen, meer dan 15.000. Af en toe wordt er nu nog een uitgezonden, bijvoorbeeld de in Nieuwegein opgegroeide Vietnamese bootvluchteling Paul Hien, eerst missionaris in Kenia en nu in India.

Maar er komen ook buitenlandse priesters naar hier; bijv. drie in Nieuwegein, van de Missionaire Leefgroep, die ook regelmatig voorgaan in vieringen van de parochie. In de ogen van de paus en de bisschoppen is ook Europa missiegebied geworden. Er is sprake van missie in alle zes continenten. Ook onze aartsbisschop roept alle gemeenschappen van het bisdom op om missionaire gemeenschappen te zijn. De leegloop moet gekeerd worden. We moeten laten zien welke rijkdom we in huis hebben. Op Pinksteren 2006 kwam er een nota uit onder de titel "Getuigen van de hoop die in ons leeft! Bisschoppelijke Brief over missie in de 21ste eeuw". Er staan tal van praktische tips in om als kerk gastvrijer te worden en meer naar buiten te treden.

Misschien moet u wel diep zuchten als u hoort dat de bisschop zegt dat we de leegloop moeten keren. Makkelijker gezegd dan gedaan. Pastores horen vooral dat ze zich aan de leer moeten houden en dat de kerk door diaconale activiteiten aan de weg kan timmeren. Als ik naar de oude missionarissen luister dan hoor ik ze vooral zeggen dat ze steeds meer ontdekten hoe belangrijk het is om je te verdiepen in de mensen voor wie je werkt in je missiegebied. Hoe is hun ethiek, hoe is hun geloofsbeleving? Waar kun je bij aansluiten en waarbij niet? Hoe kun je een taal spreken die de mensen in je missiegebied, dus ook in Nederland, verstaan. Het gesprek hierover onder pastores is niet zo makkelijk maar moet wel op gang komen. Anders wordt de kerk steeds meer een instituut aan de marge van de samenleving.

In de bisschoppelijke brief over de missie in de 21e eeuw staan we heel behartigenswaardige dingen. U zou hem via internet eens kunnen lezen. Gewoon googlen "getuigen van de hoop die in ons leeft" en je krijgt de hele tekst. Er staat bijvoorbeeld een oproep in om gastvrij te zijn en nieuwe mensen op te nemen in de gemeenschap. Het gebeurt toch regelmatig dat volwassenen katholiek worden. Het meest recente voorbeeld is dat van de topvoetballer Wesley Sneijder. Onder invloed van zijn vriendin is hij katholiek geworden. Je mag toch hopen dat zijn parochie hem verder inwijdt in de katholieke traditie.

Jezus zond 72 leerlingen uit om te gaan evangeliseren. Laten wij om te beginnen goed omgaan met de mensen die naar ons toekomen. Ook al is daarmee de crisis van onze kerk niet voorbij; we kunnen vreugde beleven aan elke activiteit, in het kerkgebouw en daarbuiten, waar we het gevoel hebben: dit heeft kwaliteit; dit kan nieuwe mensen aanspreken.

De boeken:

Jan Derix, Brengers van de Boodschap, geschiedenis van de katholieke missionering vanuit Nederland van VOC tot Vaticanum II, Valkhof Pers Nijmegen, 864 blz., € 39,50.

Jan Sloot, Hoe God verscheen in Papoea, Nederlandse franciscanen in Papoea 1937-1987, Valkhof Pers Nijmegen, 416 blz., € 30,-.