Kruisverheffing (2008)

Mensen hebben er nood aan om op te kijken naar idolen, mensen die iets betekenen, sportlui die presteren, die goud halen op de olympische spelen. Politici, artiesten, sportlui die succes halen worden toegejuicht en opgehemeld. We kijken allemaal op naar wie presteert.

Dit alles staat in schril contrast met zoals Paulus het noemt, de dwaasheid van het kruis. In het christendom belijden gelovigen hun geloof in een God die zich laat vernederen, veroordelen en die uiteindelijk sterft aan de schandpaal. Er is geen treffender beeld voor iemand wiens leven mislukt is? En toch is het juist die gekruisigde man die door God verheven werd boven allen. Hij die stierf op het kruis brengt redding voor allen die in Hem geloven. God hanteert blijkbaar andere criteria dan wij om te oordelen of een leven al dan niet geslaagd is.

Maar waarom moet Ons Heer dat allemaal meemaken? Men zegt wel eens - en zelfs heel vaak - dat God de mens met Hem heeft willen verzoenen door het offer van het kruis. Hoe kan dat nu? Waarom moet God zijn Zoon de dood in jagen om ons te verlossen? (Ik heb rond die manier van denken problemen!)

Ik ga eens proberen daarover iets te zeggen. Niet gemakkelijk. Luister dus goed.

Het evangelie van vandaag is een fragmentje uit een nachtelijk gesprek met Nicodemus. Zoals dat soms ook bij ons het geval is, worden er soms diepe gesprekken gevoerd in het holst van de nacht. Nicodemus was een Farizeeër die gefascineerd geraakt was door die persoon van Jezus, zijn woorden, zijn manier van leven. Omdat het niet wijs was overdag als Farizeeër Jezus te ontmoeten, had hij een nachtelijk gesprek met Jezus. Jezus was met hem aan het praten over het eeuwig leven en opnieuw geboren worden door de Geest.

Jezus zegt aan die farizeeër dat Hij door de Vader gezonden is om te getuigen van Gods liefde. Met het oog op Zijn lijden en kruisdood vergelijkt Jezus zich met de koperen slang waar de Israëlieten moesten naar opkijken toen een slangenplaag hen trof. Alleen wie opkeek naar die slang en geloofde dat God hen kon genezen, werd gered.

Wat wil dat zeggen? Hier worden we weer geconfronteerd met een manier van spreken van het oude Oosten. Zij spreken met symbolen om iets moeilijks uit te drukken.

Kijk, de slang is het symbool van het kwaad, van de dood. Het kwaad maakt een mens kapot. Maar in het verhaal van de bijbel wordt de slang teken van hoop. Of nog anders gezegd: die slang kan ook teken van leven zijn. De dood kan overwonnen worden door het leven.

Zo is het ook met het teken van het kruis. Het kruis was een foltertuig waarop mensen een afschuwelijke dood stierven. Op het kruis gaat alle hoop verloren voor wie daartoe veroordeeld is. Tijdens en na de Franse revolutie was de guillotine het symbool van terreur. Voor wie veroordeeld werd tot de guillotine was er geen hoop meer. Welnu, het zou in het hoofd van niemand opgekomen zijn om de guillotine te gebruiken als teken van leven.

Welnu de christenen vereren het kruis als teken van leven. Wij moeten allemaal ons kruis dragen, zeggen de mensen. Christus heeft ook zijn kruis gedragen. Zo was Hij deelgenoot, lotgenoot, bondgenoot van alle mensen die moeten lijden en sterven. Maar dit was niet het einde. Na zijn kruis kwam de verrijzenis. Het kruis werd geen teken meer van wanhoop maar van hoop. Als wij opkijken naar het kruis dan wil dat zeggen dat we geloven dat er over de dood heen leven is en wel in overvloed. Dat te mogen geloven is een gave Gods. Een geschenk van Jezus aan Nicodemus tijdens dit gesprek in die late nacht.

Dat is het unieke van ons geloof. Voor de moslims is Allah de almachtige, ongenaakbare. Voor de Joden is Jahwé, Adonaï diegene die zo hoog boven de schepping staat dat men zelfs zijn naam niet kan uitgspreken. Voor christenen is God diegene die ons zo nabij is dat Hij onze lotgenoot en bondgenoot is in lijden en dood. Maar daarbij eindigt het niet. Over de dood heen, over het kruis heen is er leven zoals alleen God die kan geven. Jezus is niet komen zeggen dat God met ons meeleeft. Hij leefde en leeft nog met ons mee.

Als wij opkijken naar het kruis dan moeten we goed weten dat die gekruisigde van God, zijn Vader, overvloed van leven heeft gekregen. Dat wil ook zeggen dat wij met al onze miseries naast ons een bondgenoot hebben die ons mee opneemt in het volle leven. Er is hoop voor alle mensen die geloven in die God van alle leven. Er is hoop omdat Jezus Christus helemaal mens was tot in de diepste ellende toe. En uit die diepe menselijke ellende is Hij door zijn Vader rechtop getrokken om rechtop te leven en leven te krijgen in overvloed.