# Vanuit de bergrede (2008)

- Auteur: Antoine Rubbens
- Datum: 23 oktober 2008
- Liturgie: Feest · 1 november · Allerheiligen · wit
- Bron: https://preken.be/feesten/november/1-allerheiligen/vanuit-de-bergrede-2008/


Allerheiligen is bron en
inspiratiedag. Wij kijken naar
mensen die leefden vanuit de vreugde van de Bergrede. Zij zijn die grote menigte die niemand
tellen kan. Het is het feest van de
gedemocratiseerde heiligheid. Het
draagt het label van de evangelische kwaliteitscirkels. Zorg voor kwaliteit, waar bedrijven
graag mee uitpakken, uit zich bij christenen in het geschenk van de
heiligheid.

Christenen danken veel aan de heiligen. Heiligheid is niet erfbaar. Niemand wordt als christen geboren,
niemand komt als heilige in de wereld.
Pater Bob stelde in een gespreksgroep deze oratorische vraag: "*Hoe
zouden we gelovig geworden zijn, zo onze ouders niet heilig waren
geweest*?" Echte heiligheid
heeft geen wonderen nodig, maar verwekt ze. Heiligen zijn een wonder. Zij hebben geproefd van de
Bergrede. Van hen krijgt een
christen smaak in wat God ons schenkt.

Broeder Roger schreef een heel eenvoudige leefregel. Bij een heruitgave liet hij het woord
‘regel' achterwege en sprak hij over de bronnen, waaruit zijn gemeenschap zou
putten. Hij verwijst uitdrukkelijk
naar de Zaligsprekingen en de Bergrede: "*Doordring je van de geest van de
zaligsprekingen: vreugde, eenvoud, barmhartigheid*." De stichter van Taizé was beïnvloed door
oudere stromingen binnen het protestantisme, zoals het diaconessenwerk van
Reully, die het gemeenschapsleven herontdekten en er waardering voor hadden
(J.-C. Escaffit - M. Rasiwala, *Histoire de
Taizé*).

De Bergrede is een ‘ongehoorde' tekst. Zo betitelt Peter Schmidt zijn bij het
Davidsfonds uitgegeven boek.
**Ongehoord**, in een dubbele betekenis. Het staat voor wat toehoorders tot dan
toe niet gehoord hadden en voor een boodschap die ongewoon is. Zo ongehoord dat de schrijver van het
boek er niet kan over zwijgen. De
Bergrede"*is een utopie, omdat zij gedragen wordt door een bijna
roekeloze hoop*. *Het
trouwende paar dat elkaar utopieën toefluistert, weet op het moment zelf dat het
niet allemaal zo is, noch zijn zal.
Dat maakt hun woorden niet minder essentieel. Hun utopie van liefde is voedsel voor de
lange tocht*" (*Ongehoord*, p. 11). Hoe arm zijn we zonder dromen en
verwachtingen!Utopie is wat
nog niet is en waarvan we hopen dat het zal komen, al zullen we het wellicht
nooit zien.

De Bergrede zegt niet hoe de hemel er zal uitzien, maar
verkondigt dat God ons nu al nabij is.
"*De Bergrede gaat niet over de hemel of het paradijs, maar over het
koninkrijk der hemelen, en het koninkrijk der hemelen gaat over hier en nu*"
(*Ibid*., p. 45). De
heerschappij van God breekt door.

De Bergrede begint met de zaligsprekingen
(macarismes). Deze tonen wegen tot
het geluk. "*Jezus feliciteert,
maar zegt meteen: doe jij
evenzo*" (*Ibid*., p. 67).
De Bergrede tilt ons op. We
komen op de tippen van onze tenen te staan. Mgr. Laridon vergeleek dit met het
enthousiasme van predikant en toehoorders op een bedevaartplaats. Ze mikken beide hoog en daar mag
het.

Wij glijden gemakkelijk over de eerste zaligspreking
heen: "*Gelukkig die zich arm weten*." Deze zaligspreking is de eerste en
meteen de voornaamste. Juist bij
deze zouden wij het langst moeten stilstaan. Ze omvat al de andere. Zij geeft de grondhouding aan die de
leerling van Jezus moet kenmerken.
Zij verlangt dat wij onze armoede erkennen, deze van onze geschapenheid,
onze afhankelijkheid tegenover God.

"*Wie alles gekregen heeft
is arm. Ten overstaan van God
bezitten we niets, zijn we fundamenteel en radicaal armen. Hoe rijk de wereld en het leven zich ook
voor ons ontplooien, al ons zijn en hebben en doen blijft van de orde van de
gave.* *God
is onze God.* *Niets van alles wat wij
(menen te) bezitten kan zijn plaats innemen. Dat te beseffen, zich daarvan bewust te
zijn en van daaruit te willen leven - dààr is de plaats waar de eigenlijke
armoede van geest en hart begint.
Daar wordt onze armoede tot onze grootste rijkdom. Deze eerste zaligspreking betekent niet
dat een mens geroepen zou worden tot allerlei vormen van verkapte
zelfverminking, integendeel. We
kunnen alles wat onze humaniteit verrijkt ten volle gebruiken, als het maar
gepaard gaat met het bewustzijn van onze creatuurlijke armoede*" (*Ibid*., p.
78). De zaligsprekingen zijn geen
misprijzen voor de wereld. Zij
zeggen dat wij geen grijpers mogen zijn, maar mensen die dankbaar ontvangen en
die wat we ontvingen kunnen doorgeven en eens loslaten. Het diepe verlangen reikt verder dan
alle objecten. God, die alles is,
omvat meer dan het alles waar wij te vaak aan vasthangen.

Tijdens zijn ziekte waardeert de Nederlandse columnist
Jean Jacques Suurmond een tekst van Johannes van het Kruis:

*„Als ge bij iets blijft stilstaan,\
werpt ge u niet met
hart en ziel op het Al.\
Om volledig tot het Al te komen,\
moet ge u
volledig van alles ontdoen.\
Als ge eenmaal volledig tot het bezit komt van
het Al,\
moet ge het vasthouden zonder iets anders te willen. \
Als ge
immers in het Al nog iets aparts wilt bezitten,\
houdt ge God niet voor uw
zuivere schat.*"

