Maria, schone Vrouwe

 

Of het nog wel helemaal opgaat: “waar je gaat langs Vlaamse wegen komt men u Maria tegen”? Er is immers veel veranderd ondanks het gebed in het lied “Moge her nimmer hier veranderen.” We moeten er niet om treuren en de kansen zien die in het heden en de toekomst besloten liggen. Wij mogen evenmin vergeten wat wij door het verleden ontvangen hebben.

Jan Leyers verwijst in zijn boek naar een reisverslag van Evliya Celibi, een zeventiende-eeuwse Ottomaanse diplomaat, die tijdens zijn omzwervingen Oostenrijk bezocht: “Mannen en vrouwen zitten met ons Ottomanen gewoon te drinken en te praten. Hun echtgenoten zeggen daar niets van en laten het gebeuren. Het wordt niet als schandelijk gezien. De reden hiervoor is dat in de christelijke wereld de vrouwen de baas zijn, en die onfatsoenlijke manier van doen hebben ze al sinds de tijd van de maagd Maria” (J. Leyers, Allah in Europa, p. 171).

Jan Leyers schrijft daarover verder. “Een, cultuur die de moeder Gods aanbidt is klaar om de vrouw op een voetstuk te plaatsen, de hoofse liefde te bezingen en galanterie tot een deugd te verheffen. Dit laatste gebeurt niet overal: Toen ik ooit in Saoedi –Arabië¨ bij de ingang van een hotel een vrouw wilde laten voorgaan, schudde die beslist het hoofd. ‘In Arabia, it’s men first’, wees ze me door haar zwarte gezichtsluier terecht” (Op.cit. p. 171). Jan maakt wel een fout. Aanbidden, dit geldt enkel voor God. Maria wordt vereerd, maar niet aanbeden.

Zalig die geloofd heeft

Op bepaalde plaatsen heeft Maria wel haar stempel gezet. In de gevel van het stadhuis van Antwerpen staat een beeld van Maria met haar kind. Op ongeveer 170 gevels hangt in Antwerpen een Madonnabeeld. Wij hebben eerbied voor Maria en danken haar omdat zij met ja heeft geantwoord op de vraag van de Godsgezant en omdat zij moeder is geworden van Jezus. Zij is de eerste gelovige van het Nieuwe Testament en ze werd er om geprezen bij haar bezoek aan Elisabeth.

In Antwerpen is de kathedraal toegewijd aan Onze Lieve Vrouw. Meer toeristen en bezoekers zullen daar wellicht in dit jaar van de Barok het schilderij bewonderen van Maria, ten Hemel opgenomen, een meesterwerk van Pieter Paul Rubens. Niemand heeft de gepaste woorden en beelden om weer te geven wat het mag betekenen dat Maria, de moeder van Jezus, voor altijd bij de Heer is. Zij deelt in de verrijzenis van haar Zoon, zoals ook wij de opstanding van de doden verwachten en het eeuwig leven.

Moeder van de kerk

Maria stond bij het kruis van haar zoon (Joh 19,25) en zij was aanwezig in de bovenzaal bij het volhardend gebed van de apostelen en een groep mannen en vrouwen. Zij was verbonden met de kerk en ze wordt vereerd als Moeder van de kerk. Paus Franciscus heeft dit jaar bepaalt dat dit feest voortaan op de maandag na Pinksteren zal worden gevierd.

Zoals zijn voorgangers heeft deze paus een mariale spiritualiteit. Zij is bij hen medebepaald door de volksvroomheid van zijn landgenoten. Mede door deze paus heeft het Duits mariaal heiligdom St. Peter am Perlach met het schilderij van ‘Maria Knotenlöserin’, ‘Maria, die de knopen ontwart’ een grotere uitstraling bekomen. De kerk staat tegenover het stadhuis. Als student in Duitsland kwam deze Argentijnse jezuïet met deze kerk in Augsburg in contact. Hij heeft daarop vele kaarten en reproducties verspreid en in Latijns Amerika zijn kerken onder deze titel opgericht. Een afbeelding van dit schilderij heeft paus Franciscus in Rome, waar hij toch een reeks knopen had en heeft te ontwarren(Stijn Fens, Knopen ontwarren in Vaticaanstad, Trouw, 7 november 2015).

Zorgen toevertrouwen

De geschiedenis van deze devotie en van het schilderij begint bij priester Hieronymus Ambrosius Langenmantel. Deze was er in het hart van in dat zijn grootvader zou gaan scheiden. Hij vraagt om raad en hulp bij pater Jakob Rem sj. om het huwelijk te redden. Deze bidt tot Mara omdat hij zich een tekst herinnert van de kerkvader Ireneus van Lyon (130-202): "De knoop van Eva’s ongehoorzaamheid werd door de gehoorzaamheid van Maria ontward; wat de maagd Eva door haar ongeloof gebonden had, dat heeft de maagd Maria door haar geloof ontbonden” (Adversus haereses. III, 22 - 4). De pater vraagt aan Maria om de knopen te ontwarren die de liefde verstikken van het bejaarde echtpaar. Het lukt. Uit dankbaarheid geeft abbé Langemantel rond 1700 aan Johann Schmidtner de opdracht een barokken schilderij te maken voor de Sint-Pieterskerk in Augsburg. Dit schilderij stelt Maria voor die de knopen van de mensen ontwart. Maria, ten hemel opgenomen, blijft begaan met de mensen onderweg, met hun zorgen en inzet. “Maria, reik ons uw hand die naar de hemel leidt” (ZJ 742).

Gebed tot Maria die de knopen ontwart

Maagd Maria, Moeder van de schone Liefde. Moeder die nooit een kind dat om hulp roept verlaat, Moeder wier handen zonder ophouden bezig zijn voor haar beminde kinderen, want ze worden gedreven door de goddelijke Liefde en de oneindige Barmhartigheid die je hart doet overstromen, richt je blik vol mededogen tot mij. Zie het grote aantal "knopen" die mijn leven verstikken.

Je kent mijn wanhoop en mijn pijn. Je weet hoezeer deze knopen mij verlammen.

Maria, Moeder die van God als taak heeft gekregen de knopen in het leven van je kinderen te ontwarren, ik leg het lint van mijn leven in je handen. Niemand, zelfs niet de Boze, kan het onttrekken aan je barmhartige hulp.

In jouw handen is er geen enkele knoop die niet ontward kan worden.

Invloedrijke Moeder, ik vertrouw vandaag deze knoop toe. aan jouw genade en macht tot voorspraak bij je Zoon Jezus, mijn Verlosser. Tot glorie van God vraag ik je hem te ontwarren, te ontknopen voor altijd. Ik stel mijn hoop op jou.

Jij bent de enige Troosteres die God mij heeft gegeven, jij bent mijn kracht in mijn zwakheid, mijn rijkdom in mijn ellende, de bevrijding van alles wat me verhindert om bij Christus te zijn. Ontvang mijn smeekbede. Bewaar me, leid me, bescherm me. Jij bent mijn verzekerde Toevlucht. Maria, jij die de knopen ontwart, bid voor mij.

"Maria die de knopen ontwart", o mijn veelgeliefde Moeder, ik dank je de "knopen" van mijn leven te ontwarren. Omwikkel mij met je mantel van liefde, bewaar mij onder je bescherming, verlicht mij met je vrede.

"Maria die de knopen ontwart", bid voor ons.