# Passiezondag

- Auteur: H. J. van Ogtrop
- Datum: 28 maart 2004
- Liturgie: C-cyclus · Vasten · 5e zondag van de Vasten · paars
- Bron: https://preken.be/c/vasten/5/passiezondag/


Misschien vindt u het interessant om te weten \
dat het evangelie van vandaag \
in sommige van de oudste handschriften van het Johannesevangelie ontbreekt. \
Waarom zou dat interessant kunnen zijn?

Omdat er uit blijkt dat de oude kerk \
kennelijk een beetje moeite had met dit verhaal.

Het past ook niet zo goed \
in het verheven evangelie van Johannes. \
Het verhaal is te gewoon misschien en schokkend, \
vragen doemen op.

Kan een mens, laat staan de God-mens Jezus, \
zo ruimhartig met een echtbreekster omgaan \
zoals Hij dat die morgen op het tempelplein deed?

We horen de stemmen van de moralisten van alle tijden \
al protesteren. Het huwelijk is immers de grondslag \
van de maatschappij.

Wie de regels die het huwelijk beschermen \
niet serieus neemt brengt een bijna onherstelbare schade toe \
aan het huwelijk als instituut \
en ondergraaft het fundament van de menselijke samenleving.

Wat zal Jezus' commentaar op dit alles zijn?

Zal Hij de geschokten gelijk geven \
die zeggen dat het werkelijk een schande is \
en dat er hard gestraft moet worden \
of zal Hij alles maar een beetje relativeren \
en zeggen dat het niet zo erg is wat er gebeurd is?

Merkwaardig overigens,\
dat de mannen met wie ze een relatie heeft of heeft gehad \
helemaal niet op het toneel verschijnen \
(mannen kunnen zich kennelijk meer veroorloven!), maar ja: \
wat de vrouw gedaan heeft kon toch niet door de beugel.

\
Wat zal Jezus' commentaar op dit alles zijn?

Hij gaat niet laks met het gebeuren, \
met de zonde als zodanig om. \
Hij stelt de wet van Mozes ook niet buiten werking.

Maar van die hevige verontwaardiging van de omstanders, \
vindt je bij Hem geen spoor.

Een duitse psycholoog zegt, \
peinzend over die verontwaardiging van de omstanders \
die in dit verhaal zo hevig is dat ze haar willen stenigen het volgende:

'de verontwaardiging over schending van de huwelijkstrouw door anderen \
is vaak zo hevig omdat de bekoring van de ontrouw \
in iedere relatie en ieder moment op de loer ligt. \
Ieder mens is zwak en beseft dat maar al te goed.

Meestal geldt: hoe verontwaardigder hoe onzekerder. '

Het wordt er niet eenvoudiger op. \
Wat moet Jezus aan met dit merkwaardige gezelschap?

Met die vrouw die na een onstuimige nacht wordt betrapt \
en met al die omstanders die de vermoorde onschuld spelen?

Hij begint met peinzend in het zand te schrijven. \
Een van zijn meest raadselachtige gebaren\
- maar een subtiele vorm van onderricht.

De betekenis van dit gebaar moet gezocht worden \
in wat er in de boeken van de profeten (van Jeremia) geschreven staat. \
Het is een boetetekst die op de grote verzoendag door de synagoge gelezen wordt. \
Die tekst luidt:

'wie van de weg van de Heer afwijken, \
hun namen zullen geschreven worden in het zand \
van de dode aarde waarin alle leven zal vergaan'.

\
Jezus zegt door zijn geschrijf in de dode aarde als het ware \
dat de zonde de weg is naar de definitieve dood.

Zo zegt Hij zwijgend tot de vrouw die tekort schoot: \
weet wel, jouw weg is zo een weg naar de dood.

Maar een mens kan zich altijd bekeren \
en een nieuw begin beginnen.

Dat geldt voor die ene die in het middelpunt van de belangstelling staat \
maar niet alleen voor haar.

Daarom schrijft Jezus NOG EEN KEER in het zand. \
Als les aan de anderen de omstanders... en dus ook aan ons.

Want ook zij -en dus ook wij- moeten beseffen \
dat zij/ wij zondaars zijn en dat ook onze weg \
een weg naar de dood kan zijn. \
Wij allen moeten beseffen dat wij kwetsbaar zijn, \
dat wij leiding en genezing nodig hebben.

Wij redden het niet alleen. \
Wij redden het niet, zonder een hand die ons vasthoudt \
of een schouder waarop wij kunnen leunen.\
... zonder de genade en de liefde van God of van een van Zijn gezanten \
die Hij naar ons toestuurt storten wij in\
en zijn wij ten dode gedoemd.

Niet alleen de vrouw dus moet aan haar plaats herinnerd worden \
de zelfverzekerde omstanders ook,\
misschien nog veel meer.

Zij staan daar verontwaardigd \
en zeker van zichzelf... \
zij staan daar uitdrukkelijk en uitdagend fatsoenlijk te wezen \
met de stenen in de hand \
die zij vanuit hun hoogmoeds-complex naar deze vrouw menen te mogen gooien.

Deze arrogante kwasten moeten op een harde manier \
tot de werkelijkheid worden teruggebracht \
opdat ook zij nieuwe levenskansen zullen krijgen en benutten.

'Wie van u zonder zonde is werpe de eerste steen.' \
Met deze woorden worden zij \
aan hun eigen levenssituatie herinnerd en gewekt.

Er staat met een zekere humor in het verhaal vermeld \
dat de oudsten hun les het eerst verstonden \
en het eerste weggingen. Zou daarmee bedoeld zijn\
dat ouderen, door het leven gerijpt,\
misschien -meer dan jongeren- een duidelijker besef \
van hun tekortkomingen hebben? of mag ik dat niet zeggen?

Als allen samen rondom de weerloze vrouw beseffen \
dat zij allen hun fouten hebben\
kan Jezus hen allemaal tegelijk de absolutie geven.

En in hun midden wordt dan de oude belofte \
van de profeet die op deze zondag klonk waar:

'IK GA IETS NIEUWS BEGINNEN MET JOU, \
HET IS AL BEGONNEN, MERK JE HET NIET?'

Je zonden zijn je vergeven.

Er worden door Jezus bruggen geslagen, \
scheidingsmuren worden afgebroken.

Die tussen die wij goeden noemen en die wij slechten noemen.

Jezus staat steeds aan de kant van de mensen, \
aan de kant van ieder mens.

Hij staat aan de kant van Petrus \
die Hem zelfverzekerd volgen durfde\
en van Levi de tollenaar die aarzelt, \
van de zoon over wie wij de vorige week hoorden spreken \
die alles verkwistte\
en van de goede zoon die thuis bleef.

Zijn solidarisering met ons zwakke, zondige, hulpeloze mensen \
is Zijn grootste verlossings- daad. \
Zijn milde vergevingsgezindheid \
maakt Gods mildheid onder de mensen zichtbaar.

In zijn geest werd en wordt gelukkig ook door anderen gebeden.

In de dagboeken van de in de oorlog vermoorde Etty Hillesum lezen we bijvoorbeeld: \
'vanavond bid ik eens voor een gewone Duitse soldaat zoals ik \
die vandaag op straat zag lopen \
want hij is ook maar een zwak mens \
en hij lijdt ook aan deze oorlog.'

En een onbekende auteur schreef in het kamp Ravensbrück: \
'O God, denk niet alleen aan de mensen van goede wil \
maar ook aan die van kwade wil. \
En als zij, de moordenaars \
ooit naar het oordeel komen \
laat al die vruchten die de slachtoffers voortbrachten \
hun tot vergiffenis zijn.'

Het evangelie van vandaag is een goede inleiding \
op de weken waarin wij het onverdiende lijden \
van Jezus de Messias gaan overwegen.

Zelf zal Hij, volkomen onschuldig \
de schuld van anderen op zich nemen \
en de slagen verduren die anderen verdiend hebben, \
Hij die door Johannes was voorgesteld als het Lam \
dat de zonden der wereld uit ons midden wegdraagt.

'Vader vergeef het hun' \
zegt Hij sprekend over de soldaten \
die Hem aan het kruis geslagen hebben, \
'want ze weten niet wat ze doen'

en even later zegt Hij tegen een medeslachtoffer aan het kruis \
-die overigens allerminst vrijuit ging \
en daarom ook wonderlijk genoeg de goede moordenaar mag heten-: \
'heden zult gij met mij zijn in het paradijs.'

De Heer is onverbiddelijk solidair met ons mensen,\
Hij gelooft in ons, meer nog dan dat wij in onszelf geloven.

\
Hij neemt ons bij de hand en leidt ons Pasen tegemoet, \
Hij brengt ons naar het nieuwe licht \
dat heel ons bestaan verlicht. \
AMEN.

