De dood van een rechtvaardige

 

In de basiliek van het Heilig Bloed, één van de zes Statiekerken van het bisdom Brugge, gaat uiteraard alle aandacht naar het schrijn met de relikwie van het Heilig bloed. De pelgrim en de bezoeker zien in de kapel het symbool van de pelikaan die volgens de legende zich de borst openrijt om met eigen bloed zijn hongerende jongen te voeden, Hij staat geborduurd op het vaandel van de Edele Confrérie van het Heilig Bloed, de oudste religieuze broederschap in ons land. Het symbool van de pelikaan staat voor de Liefde, meer bepaald de Liefde van Jezus die zijn bloed gaf voor de redding van de mensheid. In het lied Adoro te, dat wordt toegeschreven aan Thomas van Aquino, wordt Jezus aangesproken als de vrome pelikaan:

 

Pelikaan vol goedheid, Jezus onze Heer,

reinig mij, onreine, door uw zuiver Bloed,

waarvan éne druppel zelfs verlossen kan

heel het wereldrond van al zijn zondigheid

Het hart wordt geschonken

Goede Vrijdag, het hart van Jezus wordt doorboord. Het hart wordt gegeven.

Het boek van JM. Coetzee over de kinderjaren van Jezus gaat niet over Jezus van Nazareth. Lezers met een christelijke achtergrond vinden daarin toch verwijzingen naar Jezus van Nazareth. Zoals in het verhaal in dit boek over drie broers.

 

“Er waren eens drie broers en het was winter en het sneeuwde en de moeder zei: Broers Drie, Broers Drie, ik heb vreselijk pijn in mijn ingewanden en ik ben bang dat ik doodga, tenzij een van jullie de Wijze Vrouw zoekt die het kostbare kruid der genezing bewaart.

Toen zei de Eerste Broer: Moeder, Moeder, ik zal de Wijze Vrouw zoeken. En hij sloeg zijn cape om en ging de sneeuw in en hij ontmoette een vos en de vos zei tegen hem: Waar ga je heen Broer? En de Broer zei: ik zoek de Wijze Vrouw die het kostbare kruid der genezing bewaart, dus ik heb geen tijd om met je te praten, Vos. En de vos zei: geef me eten en ik zal je de weg wijzen, en de Broer zie: Uit de weg, Vos, en hij gaf de vos een schop en ging het bos in en er werd nooit meer iets van hem vernomen.

Toen zei de moeder. Broers Twee, Broers Twee, ik heb ik heb vreselijke pijn in mijn ingewanden en ik ben bang dat ik doodga, tenzij een van jullie de Wijze Vrouw zoekt die het kostbare kruid der genezing bewaart.

Dus zei de tweede Broer: Moeder, Moeder, ik zal gaan en hij sloeg zijn cape om en ging de sneeuw in en hij kwam een wolf tegen en de wolf zei: Geef me eten en ik zal je de weg naar de Wijze Vrouw wijzen, en de Broer zei: Uit de weg, Wolf, en hij gaf de wolf een schop en ging het bos in en er werd nooit meer iets van hem vernomen.

Toen zei de moeder. Derde Broer, Derde Broer ik heb vreselijke pijn in mijn ingewanden en ik ben bang dat ik doodga, tenzij je me het kostbare kruid der genezing brengt.

Toen zei de Derde Broer: Vrees niet, Moeder, ik zal de Wijze Vrouw vinden en het kostbare kruis der genezing mee terugbrengen. En hij ging de sneeuw in en hij kwam een beer tegen en de beer zei: Geef me eten en ik zal je de weg naar de Wijze Vrouw wijzen. En de Derde Broer zei: Met alle genoegen, beer, zal ik je alles geven wat je maar vraagt. Toen zei de beer: geef me je hart om te verslinden. En de Derde Broer zei: Met alle genoegen zal ik je mijn hart geven. Dus gaf hij de beer zijn hart en de beer verslond het.

Toen wees de beer hem een geheim pad, en hij kwam bij het huis van de Wijze Vrouw en hij klopte op de deur en de Wijze Vrouw zei: Waarom bloed je zo, Derde Broer? En de Derde Broer zei: Ik heb mijn hart aan de beer gegeven om te verslinden zodat hij me de weg zou wijzen, want ik moet het kostbare kruid der genezing mee terugbrengen dat mijn moeder beter zal maken.

Toen zei de Wijze Vrouw: Zie aan, dit is het kostbare kruid der genezing, dat Escamel heet, en omdat je vol vertrouwen was en je hart hebt laten verslinden, zal je moeder beter worden. Volg de bloeddruppels terug door het bos en je zult je weg naar huis vinden.

Toen vond de Derde Broer zijn weg naar huis en hij zei tegen zijn moeder: Ziedaar, Moeder, hier is het kruid Escamel, en nu vaarwel, ik moet je verlaten omdat de beer mijn hart heeft verslonden. En zijn moeder proefde het kruid Escamel en ze was onmiddellijk beter, en ze zei: Mijn zoon, Mijn Zoon, ik zie dat je een reusachtig licht uitstraalt, en het was waar, hij straalde een reusachtig licht uit en toen werd hij de hemel in gedragen. (JM Coetzee, De kinderjaren van Jezus, p. 210-212)

In het bewustzijn dat hij naar U terugkeerde

Jezus is de weg gegaan naar Jeruzalem, waar hij zou worden veroordeeld, overgeleverd en gekruisigd. Jezus heeft het kruis niet gezocht. Hij werd het slachtoffer van religieus fanatisme en politiek gekonkel. “We houden ons aan de wet, die zegt dat Hij ter dood gebracht moet worden, omdat Hij zich voor Zoon van God uitgeeft” (Joh. 19,7). Overgeleverd in de handen van de mensen, heeft Jezus zijn leven prijs gegeven. “Toen het paasfeest op handen was, kwam zijn uur Hij had de zijnen in de wereld bemind. Nu gaf hij hun een bewijs van zijn liefde tot het uiterste toe.” Dit drukt hij reeds uit op Witte Donderdag: “In het bewustzijn dat Hij van U was uitgegaan en naar U terugkeerde, heeft op de vooravond van zijn lijden het brood gebroken en de beker gezegend. Dit is mijn lichaam voor u gegeven; dit is mijn bloed voor u en alle mensen, vergoten tot vergeving van zonden” (Zie Eucharistisch gebed V).

Een voortdurende kruisweg

Christenen zien hierin zijn grote liefde. Op Goede Vrijdag volgen wij Jezus op zijn kruisweg. Wij aanbidden en loven U Christus. Wanneer het lijden ons treft, dit van vrienden en kennissen, dit in eigen kring en in eigen leven, en ook dit van zoveel ongekende, kunnen in die omstandigheden beelden van een kruisweg een troost en hulp zijn om het verdriet te dragen. We prevelen dan: “Gegroet o Kruis, onze enige hoop!”

Het kruis blijft aanwezig in het denken en leven van een christen. Een man komt regelmatig in de psychiatrie. Hij draagt zichtbaar een kruisje. Hij wijst er naar en zegt: ik kus het elke dag.

.

Sinds oktober 2015 bezit de kathedraal van Antwerpen een nieuw beeld, een kunstwerk van Jan Fabre. Het is de man met het kruis. Goede Vrijdag is al jaren in deze kathedraal uitgebeeld door kunstwerken van Pieter Paul Rubens, de Kruisverheffing en de Kruisafname. In de kathedraal bevindt zich een triptiek voor een grafmonument. Het centrale paneel, eveneens door Rubens geschilderd, toont Christus na de kruisafname. Het is gekend als ‘Christus op het stro’.

Paus Franciscus heeft een voorkeur voor een schilderij van Chagall ‘De witte Kruisiging’. Hij beschouwt het als een van zijn mooiste schilderijen.

De woorden van Jezus op zijn kruis raken mensen en ze hangen er hun eigen levenslot aan vast. Ze zijn door muzikanten als Pergolesi en veel anderen overwogen. Willem Vermandere heeft bij elk van deze woorden tekeningen. Tijdens een Goede Vrijdagviering liet de pastoraal werkster zeven personen aan het woord die hun ervaring verbonden aan een van deze zeven woorden (Willem Vermandere, De Zeven laatste woorden van Christus).

Passieverhalen

In de kathedraal van Brussel hing vorig jaar de passie van Edith Louisa Cavell (1865-1915). Deze Britse verpleegkunde verzorgde in België bij het begin van de Eerste Wereldoorlog slachtoffers. Ze werd door de bezetter veroordeeld en in Schaarbeek op 12 oktober 1915 terechtgesteld. Zij was een gelovige vrouw. Dit veelluik was besteld door de kathedraal van Norwich bij de schilder Brian Whelan. Het werd voorgesteld als een kruisweg. Zij had immers beloofd Christus te volgen, om het even waar hij haar zou leiden, zelfs tot aan het kruis. Zij had de Bijbel en de Navolging van Christus (Thomas a Kempis) voor ogen en bij de hand.

De Grote Markt van vredesstad Ieper vormt op 19 maart 2016, op de vooravond van palmzondag, het decor voor de tweede Vlaamse eigentijdse versie van het lijdensverhaal van Christus, De Passie. De Passie wordt deze keer in een oorlogscontext gesitueerd. De locatie en de bijzondere band met de Eerste Wereldoorlog, die er honderd jaar geleden in alle hevigheid gewoed heeft, betekenen een extra troef voor deze editie. Op 10 februari vertrok een vastenvoettocht uit Merchtem waarin het kruis van De Passie, dat 120 kilogram weegt, vooral door jongeren via Aalst, Zottegem, Oudenaarde, Kortrijk en Dadizele naar Ieper wordt gedragen.

De passie van Jezus wordt elke dag voortgezet in de vele christenen en andere medemensen die om hun geloof en overtuiging vervolgd en gedood worden. Zij wijzen ons op de oecumene in het bloed. Daarover hebben paus Franciscus en patriarch Kyrill uit Moskou tijdens hun ontmoeting in Havana verklaard:

“Wij buigen voor het martelaarschap van hen die, ten koste van hun eigen leven, getuigenis hebben gegeven van de waarheid van het Evangelie, voorkeur gevend aan de dood boven het ontkennen van Christus. Wij geloven dat de martelaars van onze tijd, deel van verschillende kerken maar verenigd door hun gedeelde lijden, een belofte zijn van de eenheid der Christenen. Aan jullie, die lijden voor Christus, is het woord van de apostel gericht: “Geliefden … wees des te meer verheugd naarmate u meer deel hebt aan het lijden van Christus. Dan kunt u ook bij de openbaring van zijn heerlijkheid juichen van vreugde” (1 Pt. 4,12-13).” Christenen, eigenaardige mensen, die geloven dat het kruis naar het licht leidt, dat Pasen volgt op Goede Vrijdag.