Palmzondag C (2010)

Deze week herdenken we het lijden en de dood van Jezus Christus. Met de verhalen daarover zijn de meesten van ons vertrouwd. Zo zelfs dat we er geen vragen over hebben.
Ik heb veel vragen gekregen in de loop van de tijd.  Een vraag is: "Wie lijdt er nu, wie wordt er aan het kruis gehangen, is dat Jezus van Nazareth of is dat Jezus Christus, de Zoon van God en tweede persoon van de H. Drievuldigheid?
In de klassieke tijd, ook de tijd dat Jezus leefde, en dat Paulus zijn brieven schreef en de vier evangelisten hun evangelies, was men vertrouwd met heldendichten, aangrijpende verhalen en drama's waarin een god of goden en godinnen zich inlieten met het doen en laten van de held van het verhaal.

Paulus was vertrouwd met deze verhalen en hij heeft dat model: een god die zich inlaat met het leven van een held, gebruikt voor zijn visie over het leven van Jezus. Als Jood was hij nog veel beter bekend met de verhalen uit het oude testament, waar God steeds beloften deed over een uiteindelijke koning, gezalfde, redder van zijn volk. Uit niets blijkt dat Paulus Jezus van Nazareth gekend heeft. Wel moeten veel verhalen over hem de ronde gedaan hebben, waar en onwaar, over zijn afkomst, over zijn leer, zijn manier van leven, zijn omgang met mensen, zijn wonderen. Na zijn dramatische bekering, ging Paulus aan het werk: God, de schepper, was intens beledigd door de ongehoorzaamheid en zonden van zijn schepselen. Zijn rechtvaardigheid kon deze smaad niet verdragen: hij moest de mens eindeloos straffen. Van de andere kant was hij vol genade en had hij zijn schepselen lief en kon hij hen niet straffen. Alleen zijn Zoon, mens en God, zou als zoenoffer met zijn bloed de mens kunnen redden en tegelijk God voldoening geven. En zo gebeurde.
Daarmee hadden de aanhangers van de Weg, zoals de eerste christenen genoemd werden, hun fundament. Paulus' theorie, waarin Oude Testament en heldendicht samenvielen, sloeg aan. Hij trok de lijnen waarop de evangeliën en alles dat daarna tot in onze dagen over Jezus Christus verkondigd werd, geschreven staat. Jezus van Nazareth zelf stierf aan het kruis, als ontelbare anderen,toen en nu. omdat hij een gevaar was voor de rust onder volk en een luis in de pels van de religieuze leiders. Niets bijzonders kun je zeggen, om die reden stierven mensen als Martin Luther King en Oscar Romano, en vele anderen de eeuwen door.  Blijft staan dat Paulus ons een beeld van Jezus Christus heeft achtergelaten, even onsterfelijk als de verhalen van Homerus, het Gilgamesh epos en Vergilius. En zo is Pasen, het onwaarschijnlijke verhaal over Jezus' opstanding uit het graf, een indrukwekkende, onvergetelijke finale.
Daarmee is onze verlossing voltooid en de ellende voor deze aarde begonnen. Want, schrijft Paulus in zijn brief aan de Philippiers (3.20) : "Ons vaderland is in de hemel."
Eeuwenlang hebben wij op aarde geleefd onder iets als voorlopig afdak, en als in een "Grote Peel" zoekend naar brandstoffen en andere dingen. Voor het overige waren we bezorgd om onze verhouding tot God. En de gemeenschap waar Paulus naar uitzag heeft toch trekken gekregen van de wet en de machten waar hij tegen vocht. Staat Paulus nu met de mond vol tanden? Zijn vitaliteit en zijn dynamiek zijn duurzaam! Hij zou achter zijn computer gaan zitten en de ene brief na de andere schijven met de boodschap: "Ons vaderland is hier en nu. Weest moedig. Houdt mens, dier en plant in ere, gaat heel eerbiedig om met alles wat bestaat. In dat alles, in het hele universum, openbaart zich het goddelijke in een schoonheid en goedheid die wij alleen nog maar durven vermoeden." Als wij die woorden waarmaken, beschermen we het milieu. Beter kan het niet.