Jammer, dat Petrus zijn smartphone niet bij had om de beelden van de Thabor op te nemen en vast te leggen. Gelukkig dat we de iconenschilders hebben, die aangeven hoe daar de heerlijkheid van God straalde doorheen het gelaat en het lichaam van Christus. Christus was daar in gebed, zegt Lucas. Wie bidt, verandert, omdat een aanwezigheid de biddende mens doordringt. “Als wij bidden, als wij ons blootstellen aan het licht van Gods genade, dan ondergaan wij reeds binnen in ons een gedaanteverandering” (Leo de Grote, Sermo 51,5-8).
De transfiguratie, de gedaanteverandering van Jezus is een geliefd beeld in de Oosterse kerk, waar het besef van de vergoddelijking sterker is doorgedrongen. Daar is het voor het eerst in een afzonderlijk feest gevierd. In het Westen werd dit feest ingevoerd in de twaalfde eeuw door een abt van Cluny. We vieren het op 6 augustus en wij worden er elk jaar aan herinnerd op onze weg naar Pasen, op de tweede zondag van de veertigdagentijd. Het is als een soort pendant op de eerste zondag, waar we met Jezus in de woestijn waren en worstelden met beproeving bij de levenskeuze.
Elk van de drie synoptici brengt dit verhaal van de Gedaanteverandering, wel met enige verschillen en eigen accenten. Het staat in het midden van hun evangelie en is voorafgegaan door de belijdenis van Petrus over wie Jezus is.
De juiste blik
Christus straalde in heerlijkheid op de berg Thabor, maar het kan ook zijn dat het de blik is van Petrus, Johannes en Jakobus op Jezus die daar is veranderd. Ze hebben hem daar gezien en bezien zoals ze dat nog nooit voordien hadden gedaan.
In een gesprek over gebed, stilte en een monastieke houding verwijst Eik Galle naar het verhaal van de transfiguratie. Hij stelt de vraag: “Is het Jezus die van gedaante verandert of zijn het de apostelen die iets zien wat ze tevoren niet zagen? Krijgen ze een soort dieptezicht waardoor ze de ware gedaante van Jezus zien die er in feite altijd al was?” (Erik Galle in Tertio nr. 1.127 van 15/9/'21 over zijn boek De Voorplek). “Ce n'est pas le Christ qui change, mais ce sont les yeux des apôtres qui s'ouvrent pour un instant” (P. Evdokimov).
Mysterie van het licht
Paus Johannes Paulus II heeft in de reeks mysteries van de rozenkrans er vijf aan toegevoegd nl. de mysteries van het licht. Het zijn lichtpunten in het leven van Jezus die tevens blijvende lichtpunten zijn voor het leven van de kerk en bij onze groei in geloof. Wij mogen blij zijn om elke lichtstraat in de duisternis.
Een van deze mysteries is dit van de transfiguratie. Op de tweede zondag staat Jezus op een berg samen met twee groten uit het eerste Verbond. Mozes en Elia. Mozes heeft op de Sinaï Gods stem gehoord en hem even mogen zien. Hij ontving een lichtstraal die hem verder levenslang heeft getekend. Hij is de man van de Thora, de Wet. De tweede is Elia, de grote profeet, die op de berg Karmel voor Gods eer heeft gestreden en na een tocht van meerdere dagen door de woestijn op de Horeb Gods stem hoort. Hij is de profeet die volgens de profetie van Maleachi (Mal 3,22–24) moet terugkomen aleer de Messias optreedt. Op de Thabor klinkt de stem van de Vader, die al eerder geklonken had bij het doopsel van Jezus. Jezus is meer dan de wetgever en de profeet. Hij is Gods geliefde zoon.
Mozes en Elia spreken met Jezus over wat hem in Jeruzalem te wachten staat. Het is als een aanmoediging om met Jezus de weg te gaan naar Pasen in Jeruzalem. De weg leidt naar een andere berg, deze van Calvarie. De avond voor zijn dood is Jezus overvallen door doodsangsten. De drie getuigen van de Thabor zijn aanwezig in de hof van Olijven. Ook daar schieten ze te kort en zijn ze door slaap overmand.
Op de Thabor breekt het licht even door dat in Jezus is en te volle zal stralen bij zijn Verrijzenis. “Jezus straalt van binnenuit. Hij ontvangt niet alleen licht. Hij is zelf licht van licht’ (J. Ratzinger, Jezus van Nazareth, dl. I, p. 285).
Tenten bouwen
Misschien had het Thaborgebeuren plaats in de tijd van het Joodse Loofhuttenfeest. Is het daarom dat Petrus voorstelt er drie tenten te bouwen. Een verkeerde gedachte, want Jezus en zijn drie leerlingen moeten de berg af en verder trekken naar Jeruzalem. Als leerlingen zijn ze ertoe gehouden met Jezus mee te gaan en hem te volgen tot bij het kruis. Iets wat hen maar met moeite lukt.
Even is het hun gegund te zien wie Jezus is. Hij is deze, in wie Gods licht straalt. “Jezus is het licht dat in de wereld is gekomen”, zegt Johannes in zijn proloog. De duisternis belet het licht door te dringen.
“Hier echter, op de berg, breekt voor een ogenblik dit licht door. Jezus’ weg voert Hem het donker binnen, steeds dieper, tot in ‘de macht der duisternis’ (Lc.22,53). Hier echter wordt voor een enkel ogenblik het licht openbaar, dat in de wereld is gekomen en dat in staat was alle mensen te verlichten (Joh. 1,9). Op de weg naar de dood breekt als een steekvlam die heerlijkheid door, welke eerst aan de andere zijde van de dood mag worden geopenbaard. Wat Jezus ‘woorden over sterven en verrijzenis zeggen, krijgen hier gestalte en zichtbaarheid” (R. Guardini, De Heer, p. 301).
Thabormomenten.
De Thabor is een voorsmaak van Pasen. De tweede zondag van de Vasten moedigt ons aan om de tocht naar Pasen verder te zetten en vol te houden. Dit door zelf licht uit te stralen en de glans bij medemensen te zien en te ontdekken.
Thabor staat voor die kortstondige momenten, waar het licht even straalde, waar we even vrede en vreugde mogen ervaren. Wij zijn arm als we zulke momenten niet hebben gekend.
Een samenzijn, een bezinningsdag of week, een vakantiekamp, het kunnen Thabormomenten zijn. Deze zijn er, wanneer het gelaat van een medemens straalt.
In het spoor van haar stichter houdt de gemeenschap van Taizé heel veel van de transfiguratie van Christus. Frère Roger had een voorliefde voor dit Bijbelse verhaal, dat een voorbode is van de verrijzenis. God laat ons deelhebben aan de transfiguratie van Christus. In die zin schreef de prior dit gebed; « Saint-Esprit, tu connais nos fragilités, mais tu viens transfigurer nos cœurs, au point que nos obscurités elles-mêmes peuvent devenir lumière intérieure. » “Heilige Geest, gij kent onze broosheid, kom om onze harten te omvormen zodat onze duisternis verandert in innerlijke licht.”
Zijn opvolger Broeder Alois schrijft: “A Taizé, vivre de la transfiguration a toujours tellement soutenu notre vocation. » « Leven vanuit de transfiguratie heeft onze roeping steeds onderbouwd. Ze moedigt ons aan om te bidden voor anderen en voor de wereld. Christus is licht van de wereld en dat zijn licht alle mensen mag bereiken, troost zijn in hun droefheid en dat het elk lijden verlicht. »
Stralen wij, dragen wij ertoe bij dat anderen kunnen stralen en moed vatten om verder te gaan? Een masker verbergt de grote variatie aan gelaatsuitdrukkingen, die vreugde, pijn, verdriet weergeven. Wanneer klaart een gelaat op?
“Wie haar ontmoette, vergat haar nooit meer. Het leek wel of ze licht gaf “, schrijft de moeder van Julie van Espen over haar vermoordde dochter.
Het leven wordt je gegeven, aan ons om het in ontvangst te nemen en in dankbaarheid en overgave te volbrengen. Sylvie, een gedegen pastoraal werkster, overleed aan kanker. Ze schreef enkele maanden voor haar heengaan, toen ze nog het beste hoopte en zich voorbereidde op het slechtste. “Hier gaan we verder onze weg en misschien is het wel de 'hemelse glans' die me trekt, naar binnen trekt, steeds stiller, en hopelijk mag het ook een beetje naar buiten stralen?””
“Go with the flow. Altijd weer alles loslaten, of het nu vreugde is of verdriet. Je onthechten en steeds wezenlijker je het gebed eigen maken ‘Uw Wil geschiede’. Zo ging ik uiteindelijk naar de resultatenbespreking met de dokter: Wat voor nieuws ook, hoe je je ook voelt, of het lukt of niet lukt, beweeg maar mee met alles, terwijl je rust in je diepe wezen. Je diepe wezen dat is, van al altijd en dat voorbij alle beweging stil is, dat voorbij alle vergankelijkheid eindeloos is. Je diepe wezen dat in die beweging en vergankelijkheid zijn eigen kleine vorm krijgt.” Ze verwijst naar een wakker schuddend verhaal van Anthony de Mello (uit zijn boek Wijsheid in één minuut):
‘Wanneer zal ik verlicht worden?’
‘Als je ziet’, zei de Meester.
‘Wat moet ik zien?’
‘Bomen en bloemen en de maan en sterren.’
‘Maar die zie ik elke dag.’
‘Nee. Wat jij ziet zijn papieren bomen, papieren bloemen, papieren manen en sterren van papier.
Want je leeft niet in de realiteit, maar in je woorden en gedachten.’
‘En,’ voegde hij er zachtjes aan toe om het af te maken:
‘Jij leeft een papieren leven, helaas, en je zult een papieren dood sterven.’
Transfiguratie is al een flits van Pasen. Kijk op naar Jezus want hij is het licht. Laat het Thaborlicht doorheen ons stralen, echt, niet op papier.