Pasen (2013)

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 419 niet laden

Ben je bang ? werd mij gevraagd, dierbare gasten & parochianen van deze kerk van OLV Koningin van de Vrede, toen ik het ziekenhuis in ging voor een open hartoperatie omdat mijn aortaklep niet meer werkte. Ben je bang ? vroegen zij, want het is een heftige ingreep: je borstbeen wordt open gespleten, het hart wordt ontkoppeld, en nog wat van die aardigheidjes; ik was ruim 5 uur van de wereld, niet dood al leek het er heel veel op, maar onder narcose dus, en gek genoeg ben ik nooit bang geweest. Ik had de stellige zekerheid dat het goed zou komen. Want ik dacht: het leven, dat God mij schonk, zal sterker blijken dan de dood.  

Wees niet bang, houdt Jezus ons vele malen voor, zoals toen Hij met Zijn leerlingen op een bootje in een zware storm verzeild raakt terwijl Hij een dutje deed. Het scheepje dreigt te zinken en in paniek maken de leerlingen hun Leraar wakker, die storm en wateroverlast prompt beëindigt (Mc 4: 39, Lc 8: 24). Jezus aan boord – scheepje kan voort. Maar je moet dan wel veel vertrouwen in Hem hebben. Dat merkt de H. apostel Petrus als hij zijn Heer over het water ziet lopen en naar Hem toe gaat (Mt 14: 25-31). Halverwege wordt Petrus bang. En zinkt weg in het water. Hij dreigt te verdrinken. Ja, dan ga je dood.

Meteen grijpt Jezus hem vast maar ook voegt Hij Petrus toe ‘’kleingelovige, waarom heb je getwijfeld ?’’ . Wil dit nu zeggen, dat je niet mag twijfelen ? Als Petrus   - en hij was niet de enige twijfelende apostel -   het mocht   -  dan mogen wij het toch zeker ook ? Eerlijk gezegd twijfel ik vaak, vaker denk ik dan Petrus, maar deze keer zag ik dus vol vertrouwen die operatie tegemoet, vertrouwen in de artsen en de verpleegkundigen van het VUmc, maar ook in Gods voorzienigheid, want van God gegeven leven is sterker dan de dood. En dat dit leven sterker is dan de dood   - dat vieren wij vandaag. Want het is Pasen, het hoogfeest van de verrijzenis !

Kunnen wij eenvoudige gelovigen het Paasmysterie bevatten, het begrijpen ? Wanneer je iets niet begrijpt - dan kan net als bij Petrus de twijfel toeslaan.   Geldt dat ook voor de opstanding van Christus ?   Bijbel & kerk leren ons dat Jezus na 3 dagen opstond uit de doden en weer onder de mensen rondliep. Hoe gemakkelijk is het nu om te roepen ‘’dat kan toch niet’’, wanneer je leest dat de verrezen Christus fysiek aanwezig is bij Zijn apostelen, bij de Emmausgangers (Lc.24: 13-35); Hij raakt hen aan, en wordt aangeraakt, eet met hen (Lc.24: 30, 43, Joh.21: 12; Hnd.10: 41), maar Hij gaat ook door gesloten deuren en door muren heen (Joh.20: 19, 26).

Er zijn dan ook mensen, die de overlevering van de opstanding beschouwen als een legende en niet als een historisch feit, en die de beschrijving van Zijn verrijzenis als symbolisch duiden. De KKK, de Katechismus van de Katholieke Kerk uit 1997 wijst die visie nadrukkelijk af (nrs 639-657). Neemt dat eventuele twijfels weg ? Of moeten wij bijvoorbeeld luisteren naar de H. apostel Paulus, die ons in zijn brief aan de gemeente van Kolosse vermaant om het geloof niet te baseren op - ik citeer - ‘’verordeningen … louter menselijke voorschriften en leringen’’ (Kol.2: 20-23)**.

Geven zulke door mensen geformuleerde regels zekerheid ? Of moeten wij het mysterie van de verrijzenis anders benaderen ? Als het moeilijk is om je de lichamelijke opstanding uit de dood voor te stellen -   moeten wij dan wel willen dat wij daarvan een voorstelling hebben ? Een geloof belijden, een inzicht hebben   -   dat verschilt van intellectueel vermeend zeker weten. Met dat inzicht de zegepraal van het leven intens beleven, beleven met heel je persoonlijkheid, ervaren met heel je hoofd en hart, van top tot teen en van hersens tot ingewanden   -   dan wordt die verrijzenis, hoe onbegrijpelijk ook, een levende werkelijkheid.

Dan is het Licht van het geloven sterker dan de duisternis van twijfel als gevolg van vermeend zeker weten. Waarom zou het eigenlijk niet kunnen, wat de bijbel ons vertelt ?   Er gebeuren misschien wel gekkere dingen. De H. apostel Paulus schrijft in zijn eerste brief aan de gemeente van Korinthe, dat Jezus, na verschenen te zijn aan Zijn eerste volgelingen, gezien is door meer dan 500 mensen en tenslotte bij Damascus min of meer door hemzelf (1Kor.15: 4-8)*; ik zeg min of meer want Paulus hoorde de stem van de Heer en zag het Licht (Hnd.9: 3-4). Dat Licht waarover de evangelist Johannes (Joh.1: 5) schrijft:

‘’En het Licht schijnt in de duisternis maar de duisternis nam het niet aan.’’

Hoe waar is dat: het Licht der wereld werd vermoord aan het kruis en zo dadelijk bidden wij in het Credo, dat onze Heer stierf en nederdaalde ter helle, en dan, op de derde dag   -   dan overwint het Licht, dan overwint het nieuwe leven het, na die helaas onvermijdelijke kruisweg, in de woorden van sommige vroege christenen ‘’via crucis, via lucis’’, de Weg van het kruis is de Weg van het Licht. Eigenlijk zou het mooi zijn wanneer nu het koor inzette met het lied ‘’soms breekt Uw licht in mensen door’’, maar ik ben nog niet helemaal klaar. Ja, als dat Licht in mensen doorbreekt, ja, dan wint het nieuwe leven het van de dood.

Elke gelovige moet voor zichzelf uitmaken hoe deze goddelijke triomf over de dood wordt beleefd en ervaren, en wanneer je er niet uit komt - probeer dan door gebed en meditatie je twijfel en je onzekerheid te overwinnen.   Dat kan onmetelijk troostrijk en bevrijdend zijn, zoals in het algemeen ons geloof ons vertrouwen geeft en bevrijdend is, bevrijdend van angst en vrees, en daarmee sluit ons Pasen aan bij het feest van Pesach, dat onze joodse medegelovigen in de ene alomtegenwoordige, niet-zichtbare God deze week vieren. Zij vieren een week lang de door God geschonken vrijheid na eeuwen van slavernij in Egypte.

Wij vieren vandaag dat Christus ons verlost van de slavernij van dood en angst, omdat zich een nieuw leven openbaart, vrij van vrees. Maar ook biedt de boodschap van Pasen troost als dat leven eens niet meezit, en het roept bovendien op tot bezinning op de waarde van ons leven. Uiteindelijk is iedereen bij uitsluiting verantwoordelijk tegenover God en tegenover zichzelf, tegenover het eigen geweten, hoe zij of hij met dat leven omspringt en het is niet aan ons om te oordelen of onze naaste het wel zorgvuldig genoeg doet. Oordeelt niet opdat gij niet geoordeeld wordt, leert ons Christus (Mt.7: 1).

Het Paasmysterie, de opstanding van Jezus kan je als eenvoudige gelovige moeilijk in woorden vatten. Ik gaf al aan dat iedereen de verrijzenis van de Mensenzoon op zijn of haar eigen wijze ervaart. Ook al omdat het beleven van die verrijzenis zo veel verschillende elementen omvat. Zo denk ik wel eens: kwam Christus drie dagen na Zijn kruisiging juist ook terug om de twijfelende mensheid de hand toe te steken, zoals Hij Petrus de hand toestak ?   Dat Hij dat deed opdat wij kleingelovigen alsnog met 100 % vertrouwen het leven tegemoet zouden treden, in de volle overtuiging dat dit leven sterker is dan de dood ?

In de gelijkenis van de verloren zoon zegt de vader, op het moment dat zijn jongste zoon tot hem terugkeert: ‘’mijn zoon hier was dood en is weer levend geworden’’ (Lc15: 24, 32). Heel toepasselijk is die tekst op de terugkeer van de Mensenzoon maar is het niet ook het verhaal van een klein familiedrama, dat zich ten goede keert, wanneer de breuk tussen de vader en zijn jongste zoon geheeld wordt ? Toen dat gebeurde - ook toen zegevierde het leven. De zegepraal van het leven kan in het niet te bevatten grote zitten maar ook in het kleine, het diepmenselijke. Soms is dat moeilijk te begrijpen, o ja, en als mijn begrip te kort schiet, twijfel mijn gemoed verscheurt en het mij schort aan vertrouwen   - dan vraag ik mijn Heer om mij, kleingelovige, de hand te reiken en mij te behoeden voor verdrinking in het meer van twijfel, ongeloof en onzekerheid. Om voort te leven met die ene zekerheid: Jezus is bij ons, Jezus staat ons bij, Hij is waarlijk opgestaan.   Amen.

 * De niet altijd erg vrouwvriendelijke Paulus rept niet van Mariamme van Magdala en de andere vrouwen, die de verrezen Jezus als eersten hadden ontmoet.

** Pas nog heeft pater Jan van den Eijnden, provinciaal minister van de Franciscanen (waaraan ik als derde ordeling verbonden ben) zich uitgesproken tegen de verkilling in de kerk waar regeltjes zwaarder lijken te wegen dan de essentie van de eucharistieviering, waarin Jezus elke keer persoonlijk aanwezig is.