H. Familie (2009)

U bent aan het bijkomen van plezierige feestdagen, stel ik me voor, na allerlei drukte en misschien een huis vol jonge en oude gasten. Ik wens u toe dat u nu kunt nagenieten en er toe komt dat te doen wat over Maria twee maal in hetzelfde hoofdstuk geschreven staat: "Zijn moeder bewaarde alles wat er gebeurd was in haar hart en overwoog het bij zich zelf."
De Moederkerk viert vandaag het feest van de Heilige Familie: Jezus, Maria en Jozef. De eerste lezing is een ouderwetse aansporing vader en moeder te gehoorzamen, te eren en te ontzien. Dat verwijst naar de sterke verhouding tussen ouders en ouderdomsvoorziening van die tijd. Geen woord van wijsheid voor vader en moeder. Want lange tijd ging men er van uit dat wie kinderen kan voeden, hen ook weet op te voeden. In onze tijd moet men soms veronderstellen dat tekorten bij de jeugd soms ook wijzen op gebrek aan kunde bij de ouders.
Het evangelieverhaal van Lukas vertelt dat Maria en Jozef met hun zoon van 12 naar Jerusalem op bedevaart gingen. Toen ze weer naar huis gingen bleef hij in de grote stad achter. Na een dagreis ontdekten ze dat hij niet met medereizigers was meegekomen. Ze zochten overal en gingen terug naar Jerusalem. Daar vonden ze hem na drie dagen, in gesprek gewikkeld met leraren verbonden aan de tempel. Een geluk dat er toen nog geen kinderbescherming bestond, anders waren zijn ouders onder toezicht gesteld. U kunt zich voorstellen wat zij te zeggen hadden. Maar hem raakte dat niet, want: "Wat hebt ge naar mij gezocht? Wist ge dan niet dat ik in het huis van mijn Vader moest zijn?" Een jongen met praatjes. En dat is hij gebleven, zijn leven lang!
Het stuk eindigt met de woorden: "Maria bewaarde in haar hart alles wat er gebeurd was." Die woorden staan ook geschreven nadat de herders op bezoek waren gekomen bij de pasgeboren baby en zijn ouders. En dan staan de woorden er bij: "...en ze overwoog alles bij zichzelf."
Overwegen, dat is voor mij een heel heilig woord. Of beter: een woord
dat verwijst naar de vitale uitwerking die het heeft.
Maria overweegt. Dat houdt in: zij laat de woorden en de gebeurtenissen die zij heeft gehoord en meegemaakt, tot haar spreken. Zij luistert en kijkt naar een tafereel dat haar overweldigt, dat te groot voor haar is. Zij kan het niet bevatten, begrijpen of uitleggen. Zoals je kijkt naar de sterren en de onbevattelijke ruimte daarachter.
In de context van de verhalen rond de geboorte van Jezus, het Woord van God, kun je het overwegen van Maria verstaan als: luisteren naar een woord dat overweldigt, dat niet is uit te spreken. En tegelijk voelt zij zichzelf groot, opgenomen in een nieuwe werkelijkheid. Van Maria wordt geschreven dat ze de woorden sprak: "Mijn ziel maakt groot de Heer," nadat ze bij haar nicht Elisabeth is aangekomen. Wat haar overkomen is maakt haar zo groot dat ze God "aankan." Ze blijft klein en onbekend, ze zal pijn lijden, bang zijn. En daar kan zij groots mee leven. Omdat ze dingen overweegt in haar hart. Zij laat niets op zijn beloop.
Wij zijn allemaal klein, machteloos tegenover wat ons kan overkomen en wat ons pijn kan doen, en als dat alles is, dan wordt ons leven hoogstens eentonig, wat we ons verder ook kunnen permitteren.
Als wij daarentegen "dingen in ons hart bewaren", er aandacht voor hebben, dan gaat er geleidelijk een wereld voor ons open, onvoorstelbaar, zoals we zien op foto's van de Hubble telescope, een wereld die tot ons wil spreken en onze vriendschap zoekt. Of zoals een stuk muziek ons kan troosten en ons een gevoel van grootheid geven. Zodat we ons willen uitrekken.
Voor dit soort overwegen hoef je niet in een klooster te wonen, veel te bidden of heilige boeken te lezen. Het wordt wel heel hard nodig dat veel mensen het in praktijk gaan brengen. Dat is nog veel beter voor onze aarde en alles dat er op leeft dan het verminderen van de CO2 uitstoot. Wat is er voor nodig?
Bouw als het ware een TV schotel in je zelf, dat is: zorg voor momenten van even stil zijn, wacht op de signalen die komen, signalen die er op wachten om opgevangen te worden. Je moet even wennen aan de taal en de tekens. Geef niet op na een paar keer proberen. Het is de moeite waard om vol te houden. En heel belangrijk: deel je ervaringen met elkaar. Plezierig uiteinde en heil en zegen in het nieuwe jaar.