20° zondag C (2013)

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 419 niet laden

Jan Wiegman was een katholieke onderwijzer in Zwolle. Het was nog in de arme tijd. Er waren problemen met de financiering van de school waar Jan les gaf. Paters waren er genoeg. Dus Jan, vader reeds, werd ontslagen. Zijn plek werd ingenomen door een pater. Maar toen Jan, uit pure nood, vervolgens maar een baan aannam in het openbaar onderwijs werd hem dat in katholieke kring zeer kwalijk genomen. Het ging vervolgens niet goed met Jan. Wat met hem gebeurd was vrat aan hem. Hij kwam in de lappenmand terecht, kreeg psychische klachten met name. Twee van zijn zoons, Piet (1885-1963) en Matthieu (1886-1971) Wiegman, werden kunstschilder. Beiden hoorden tot de zogenaamde Bergense School. Piet liet het katholieke geloof los. De lotgevallen van zijn vader speelden daarbij zeker een rol. Zijn broer Matthieu daarentegen was juist super-katholiek. Hij schilderde veel godsdienstige thema's, vaak in opdracht van kerken en kloosters. Zo heeft hij in onze Rozenkranskerk hier in Amsterdam-Zuid een paar geweldige fresco's gemaakt. Dat zijn broer Piet een afvallige was geworden, dat vond Matthieu maar niets. Hij wilde niet dat zijn kinderen met zo'n slecht voorbeeld van een oom geconfronteerd zouden worden. Hij verbrak het contact met zijn broer. En tijdens hun leven is dat nooit meer goed gekomen. Ze hebben elkaar niet meer gezien voor zover wij weten. En dat is me nogal wat.

Et voilà, dus heb je het, precies zoals Jezus het in het evangelie van deze zondag aankondigt en nota bene wíl zou je zeggen: "Denken jullie dat Ik ben gekomen om vrede te brengen op aarde? Nee, zeg ik jullie, eerder verdeeldheid." Hij en Zijn boodschap worden de oorzaak van ernstig verstoorde en ontwrichte familieverhoudingen. Rumor in casa, heibel in huis. Getverderrie. En wat dan nog het ergste is: Hij, Jezus, lijkt er zelfs naar te verlangen en bij voorbaat van te genieten dat het gebeurt: "Ik kwam om vuur op aarde te brengen en wat zou ik graag willen dat het al brandde." Nou, Hij heeft zijn zin gekregen hoor, zou je cynisch kunnen opmerken. Op allerlei plekken lopen de familieruzies zó hoog op dat de mensen elkaar op leven en dood bestrijden. Kijk maar naar Syrië, Egypte, Irak. Dat zijn 'moslim-landen' of althans: landen met een moslim-meerderheid van de bevolking. Er wordt onderling gestreden, maar ook nu weer zijn ook de christenen zwaar de dupe. Als dat zo doorgaat dan worden in het hele Midden-Oosten alle christenen, erfgenamen van een oeroude en prachtige traditie; als dat zo doorgaat, dan worden al die christenen uitgeroeid en verdreven. Vuur op aarde. En verdeeldheid. Zie je wel, zeggen alle mensen die kritisch of vijandig staan ten opzichte van geloof en kerk en allerlei andere vormen van religie; zie je wel: dat geloof, dát is de grote bron van alle problemen op aarde. Dus, Rutger en Valerie, ouders van Jacky die we vandaag mogen dopen: zijn jullie gek of zo, dat jullie dat laten gebeuren en er zelfs doodleuk om hebben gevraagd, om die doop van haar. Wat is dat voor een doop die jullie haar laten ondergaan?

- Dat woord "ondergaan" gebruikt ook Jezus. Hij zegt: "Ik moet een doop ondergaan, en hoe houd ik het uit tot die volbracht is?" Met dat laatste doelt Hij op Zijn levenswerk dat Hij bezig is om te verrichten en waarvan Hij nu reeds aanvoelt en wéét dat het zal eindigen en voltooid zal worden in een gruwelijke dood. Wat is dat voor een man? Behalve een pyromaan en een sadist ook nog een masochist?

De schrijver van de brief aan de Hebreeën, waaruit we vandaag in de tweede lezing een stukje hoorden voorlezen, hij schrijft: "Kijk naar Jezus, de aanvoerder en voltooier van ons geloof. Omwille van de vreugde die voor Hem in het verschiet lag, heeft Hij een kruis op zich genomen en de schande niet geteld: nu zit Hij aan de rechterkant van Gods troon." Is dat het mensen? Is dat de verklaring? Was Jezus' geloof in een leven na de dood, bij God, zo groot en sterk dat Hij die noodzakelijke en onontkoombare kruisdood maar op de koop toe nam en er precies in Zijn geloof de kracht voor vond?

Jezus was precies zo'n tegendraadse figuur als de profeet Jeremia in de eerste lezing vandaag, Jeremia van wie gezegd wordt: "Die man... Door zo te spreken tast hij het moreel aan van de soldaten die nog in de stad zijn en van de hele bevolking. Die man zoekt niet het welzijn van het volk maar zijn ondergang." Zou dat zo zijn? Inderdaad: wat wíllen ze, die Jeremia, die Jezus? Waarom in godsnaam gooien ze hun kont tegen de krib, waarom gaan ze, kop tegen de wind, door roeien en ruiten, waarom roeien ze zo zwaar tegen de stroom op? Waarom in godsnaam? En waarom zouden we, waarom moeten wij ons met dit soort vragen, die misschien wel helemaal niet echt de onze zijn; waarom moeten wij ons daarmee op zo'n zondagmorgen die toch ook zo mooi zou kunnen zijn (je zou in het zonnetje toch ook met de krant aan de koffie kunnen zitten met een croissantje erbij); waarom moeten wij ons ermee bezighouden? Is hier chocola van te maken? Mijn economie-leraar op de middelbare school zei altijd: in de economie kun je wit zwart praten en zwart wit. Wat is je verhaal? Wat is waar? Wat moet je geloven? Zou ik hier nu iets vergelijkbaars moeten doen? Zou ik dat zwarte verhaal van Jeremia en van Jezus nu wit moeten praten? Kan ik dat? Wil ik dat? - u ervan overtuigen dat we met die Jeremia en Jezus en hun God toch heus op de goede weg zitten? Wat kan ik zeggen?

Dit: het leven in deze wereld van elk mens is op de één of andere manier vroeg of laat, nu meer, dan minder, maar altijd wéér, een strijd. Ieder huisje heeft z'n kruisje. En soms een loodzwaar kruis. Jan Wiegman, de onderwijzer, had een probleem met z'n werkgever en met de kerk. Piet Wiegman, zijn zoon had een probleem met wat hij zag dat er met zijn vader gebeurde - en de kerk had dat gedaan in zijn visie. En hij liet geloof en kerk los. En zijn vrome broer Matthieu had nu precies dáár weer een probleem mee: dat zijn broer van God los was - en hij liet zijn broer los. Ieder huisje heeft zijn kruisje. Overal is pijn. Ieder mensje heeft zijn wensje en soms worden die wensjes of grote verlangens niet vervuld. Het leven op onze aarde, veelgeliefden, heeft heel harde en onbarmhartige kanten. Dat zit er gewoon in. Dat is ermee gegeven. Je kunt daarvoor je ogen sluiten, je kunt je ertegen verzetten, je kunt dat verdringen en leven in een roze droom. Je kunt het ook zien en aanvaarden en omarmen zelfs, dat harde, dat moeilijke. En dat is wat Jezus heeft gedaan en nog altijd doet, in ons, als wij met Hem meegaan. Dat doen is in het tegenwoordige Nederland in het geheel niet vanzelfsprekend en het is niet altijd gemakkelijk om bij die keuze te blijven als je die eenmaal gemaakt hebt. Niet al je familieleden, vrienden en collega's staan daarbij te juichen en applaudisseren. Nee, integendeel, geloof kan ook voor ons een bron zijn van vervreemding, verwijdering en conflict - helaas... al kun je daar hopelijk ook anders mee omgaan als de broertjes Wiegman. Maar echte keuzes doen altijd pijn. En dat het geloof in God en in Jezus en ook in de gemeenschap die voortdurend in Zijn Naam bijeenkomt, dat die keuze zo moeilijk en gevoelig kan liggen, dat illustreert ook dat het écht om iets gaat. Het kruis, veelgeliefden, is een martelwerktuig tot de dood er op volgt. Maar voor christenen is het een teken van hoop en verlossing. Omdat Hij die er door de mensen op werd vastgenageld stérker was dan de mensen die dat Hem aandeden en Hij, het leven in Hem, ja God in Hem, sterker was dan de dood. En dat vuur in Hem, in Jezus, verwarmt en verlicht. Als mensen die in Hem geloven en die dat geloof in de kerk komen voeden mogen wij dat gelukkig voortdurend óók ervaren. En in dát geloof, in díe kracht van Hem wil Hij ons onderdompelen. Dát is de doop die wij ook zo dadelijk onze lieve Jacky willen doen ondergaan. Om haar toe te rusten voor de strijd van het leven, om haar te doen delen in Jezus' kracht, zodat ook zij, om met de schrijver van de Hebreeënbrief te spreken; opdat ook zij "vastberaden de wedstrijd mag lopen waarvoor we hebben ingeschreven." Amen.