Kwetsbaar maar kostbaar

IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdel...
het is een van de bekendste Bijbelteksten.

"IJdelheid der ijdelheden, zegt de prediker,
ijdelheid der ijdelheden en alles is ijdelheid."

Het is een tekst waar je op het eerste gehoor down van wordt
vandaar dan ook de conclusie:

"Wat heeft een mens aan al zijn zwoegen en tobben onder de zon?"
Het leven lijkt een volkomen willekeurige zaak,
je bent er nu eenmaal dus moet je er maar het beste van maken:

"Geslachten gaan en geslachten komen
en de aarde blijft al maar bestaan."

Het lijkt wel of het allemaal buiten jou om gebeurt:

"De zon komt op en de zon gaat onder,
en haast zich dan weer naar de plaats waar haar loop begint.
De wind waait naar het zuiden en draait naar het noorden.
Hij draait en draait en telkens keert hij weer op zijn draaien terug.
Alle rivieren stromen naar de zee en de zee raakt maar niet vol.
Het is een vermoeiend verhaal en geen mens kan er iets over zeggen."

De geschiedenis die wij samen meemaken lijkt ook niet van belang

"Wat geweest is zal weer zijn, wat gebeurd is zal weer gebeuren:
nieuw is er niets onder de zon."

En ook als je denkt dat je iets bijzonders meemaakt
is dat helemaal niet waar:

"Er is wel eens iets waarvan men zegt:
'kijk, dat is iets nieuws!' dat is niet zo:
in vroeger tijden was het er ook al."

Al deze sikkeneurige diepzinnigheid
is zo'n 2600 jaar geleden bedacht
en toegeschreven aan een wijze koning,
Salomo om precies te zijn die zo'n 400 jaar daarvoor leefde.
Van hem is bekend dat hij als jongeman kon kiezen
om een bijzondere gunst van God.
Hij kon vragen om rijkdom, een lang gezond leven of wijsheid.
Hij koos voor het laatste: wijsheid,
de kunst om alles te kunnen bekijken met een relativerend oog,
de kunst om alle dingen op hun waarde of onwaarde te schatten.
Zo lezen we:

"Ik, Prediker, was koning van Jeruzalem
en dacht over alle dingen na. Ik dacht:
'Laat ik mijzelf wijsheid gaan verwerven en kennis.'

Maar ook die biedt volgens de schrijver geen vreugde

"veel wijsheid brengt ook veel verdriet
en hoe groter de kennis, hoe groter de smart. "

En zo gaat het maar door dat wonderlijke eerste hoofdstuk
van het boek Prediker. Toch is het ons gegeven
om er wat aan te hebben... en als wij het goed verstaan
zal dat ook lukken.

We hebben de vorige weken veel helden gezien:
ons Nederlans topelftal, de helden van de Tour de France
Geweldig zulke sportieve prestaties toch
hoewel... is dat ook niet een beetje ijdelheid?

"Wat heeft een mens tenslotte aan al zijn geploeter,
en aan de zorgen waarmee hij zich op aarde kwelt?"
gaat Prediker verder:
"Alle dagen bereiden hem leed en ergernis is zijn loon:
zelfs 's nachts vindt hij geen rust; ook dat is ijdelheid.
En toch heeft alles zijn tijd. "

En daarna begint hij te vertellen dat er een tijd is
van vreugde en verdriet, van vinden en verliezen,
van huilen en lachen, van omhelzen en af te stoten.

Een tekst die bij veel begrafenisdiensten wordt gelezen
omdat je dan nadenkt over de dingen die iemand heeft meegemaakt
maar ook een tekst die wonderlijk genoeg
ook gekozen wordt door jonge bruidsparen
die dankbaar denken aan alle dingen die ze hebben meegemaakt
en hoe ze, door alles heen naar elkaar zijn toegegroeid.

Prediker beëindigt die beschouwing met te zeggen
dat het daarom maar goed is elkaar vast te houden
en samen lekker te eten.

Wat een diepzinnigheid... of juist niet.

Waarom herkennen mensen van alle eeuwen zich
in deze levensfilosofie?

Omdat het ten diepste gaat om dingen die iedereen aanvoelt:
we herkennen ons in deze visie. Ons bestaan is zo vreemd;
de dingen zijn zo gewoon en gebeuren zomaar
of misschien toch ook niet??

Volgens mij leren de jonge mensen die deze tekst kiezen ons
dat het leven dat ons overkomt schijnbaar heel gewoon is
en ook saai meestal maar toch
dat er een geheim achter zit van Iemand
die bij dit alles dat wij samen meemaken
naar ons lacht en die het hele gewone bestaan van ons mensen
met zijn genade wil zegenen en heiligen.

Het leven van de man die met Allerheiligen katholiek werd,
zich liet vormen en opnemen in de kerk.
die daar heel gelukkig mee was maar toen ziek werd
en nu gestorven is: afgelopen vrijdag begroeven wij hem op Barbara.

En toen bleek: de schijnbaar gewone dingen,
soms vallen ze mee, soms v allen ze tegen
zijn niet echt gewoon!
De gewone geschiedenis is niet zo maar wat
want door alles heen ontwikkelt zich een plan
door alles heen is God met ons bezig.

God die naar ons kijkt met een glimlach zoals ik zei
en die ons opbeurt, overeind helpt en doet voorgaan
maar dan wordt wel van ons verwacht
dat wij oog hebben voor de dingen die echte belangrijk zijn
en dat wij geen dingen najagen die niets waard zijn.

Wij worden uitgenodigd te eten en te drinken
en ook van de goede dingen die er zijn te genieten
maar dan wel zo dat wij beseffen dat wij met anderen
op deze aarde zijn en geroepen zijn
er zo samen werkelijk het beste van te maken.

"IJdelheid der ijdelheden..." zei ik aan het begin
maar eigenlijk is die vertaling niet goed.
Er staat letterlijk: ‘ijl' in plaats van ‘ijdel'.
IJL in de zin van kwetsbaar.
In het HEBREEUWS HABEL.
En dan horen we opeens een naam:
‘ABEL' betekent kwetsbaar, net zoals die zoon van Adam en Eva
kwetsbaar was ABEL, zo kwetsbaar dat zijn sterke broer KAIN
hem meteen een kopje kleiner maakte
en dat nog wel omdat God met welgevallen keek
naar het offer dat Abel aanbood.