Liefde gaat door de maag

Beste vrienden,

Liefde gaat door de maag, zo luidt het spreekwoord; en zoals de meeste oude wijsheden heeft ook deze spreuk een heel hoog waarheidsgehalte. Ik zou zelfs durven zeggen dat er achter dit spreekwoord een enorme waarheid schuilgaat, vooral wanneer mijn vermoeden bewaarheid zou worden. Ik ben er namelijk van overtuigd, dat het bij deze spreuk niet in de eerste plaats om culinaire dingen gaat. Eten en drinken komen in deze spreuk eigenlijk pas op de tweede plaats. Voor iemand een maaltijd, en dan nog een zeer goede maaltijd, bereiden heeft natuurlijk ook veel met liefde te doen. Maar ik ben er zeker van dat dit spreekwoord oorspronkelijk iets heel anders bedoelde, dat zijn betekenis ooit veel dieper ging.

In de oudheid was men er namelijk van overtuigd dat de maag en de ingewanden van de mens uiteindelijk de zetel van de menselijke gevoelens zijn. Daar waar de mens het meest gevoelig is, daar waar heftige emoties je maag en je ingewanden pijnlijk laten samentrekken, daar waar een aanval, een slag of een stoot, ook de meeste pijn veroorzaakt, daar, zo veronderstelde men, moeten dan ook de gevoelens thuis zijn: in de ingewanden en de maag, in de buik dus.

Niet om niets zeggen we ook vandaag nog dat iemand vanuit een buikgevoel handelt. En dan bedoelt men dat die persoon niet lang over iets nadenkt en zich gewoon door zijn gevoel laat leiden.

Hij handelt vanuit een buikgevoel, vanuit de maag, niet volgens de rede, maar alleen volgens aanvoelen. En wanneer een relatie wil uitgroeien tot een liefdesrelatie, dan heeft dat, volgens ons oude spreekwoord, alleen met gevoelens te maken die vanuit onze buik, dus door de maag, komen.

Dat is de oorspronkelijke betekenis van het oude spreekwoord “Liefde gaat door de maag”.

Wanneer men met iemand een echte liefdesrelatie wil opbouwen, dan moet men hem of haar vanuit het gevoel benaderen; met verstand en rede kan je daarbij maar weinig aanvangen.

Die dimensie van dat oude spreekwoord “Liefde gaat door de maag”, is voor mij uiteindelijk ook de sleutel om de eerste helft van het Evangelie van vandaag te begrijpen.

Daar gaat het namelijk om niets anders dan dat. Het verslag van het eetmaal bij Simon, een rijke farizeeër, is een praktische les om aan te tonen dat het opbouwen van een echte diepe relatie met Jezus Christus, met God dus, ook door de maag gaat. Dat een dergelijke relatie alleen maar vanuit het gevoel en vanuit een eigen innerlijke bewogenheid kan ontstaan. Verstand en rede hebben daar maar zeer weinig mee te maken. De rijke Farizeeër, die Jezus heeft uitgenodigd, probeert het tenslotte op een rationele manier. Hij heeft van Jezus gehoord en heeft ook een hoop meningen over die Rabbi uit Nazareth vernomen. Maar nu wil hij het zelf ervaren. Hij nodigt Jezus uit, want hij wil Hem leren kennen om zichzelf een beeld van die wonderrabbi te kunnen vormen. Je moet tenslotte toch zelf controleren wat je van overal te horen krijgt. En dan komt die vrouw hem waarschijnlijk goed van pas, het is een alom gekende prostituee. Ze heeft zich, waarschijnlijk achter de rug van het dienstpersoneel, toegang tot het huis verschaft. Normaal zou hij haar hebben laten buitenwerpen, maar nu wilde hij toch weleens zien wat er zou gebeuren.

Als die Jezus dan werkelijk een wonderrabbi is, dan zal Hij beslist direct zien wat voor vrouw dat is. En als echte Jood en als Profeet zal Hij er vanzelfsprekend wel voor oppassen om ook maar de geringste omgang met haar te hebben.

Het is een knappe proefopstelling die hem een eenmalige kans biedt om, zuiver empirisch, volgens alle regels van het verstand, vast te kunnen stellen of die Jezus nu werkelijk de verwachte profeet, of toch slechts een goedkope opschepper is.

Die rijke Farizeeër werd diep teleurgesteld. Jezus heeft de vrouw niet afgewezen. En zo kon hij ook gemakkelijk het besluit uit die proefopstelling trekken: “Wanneer hij werkelijk de profeet zou zijn, dan had Hij moeten weten wat voor vrouw dat is en dan had Hij zich ook niet door haar mogen laten aanraken!” Hij kan dus geen profeet zijn. Dus is Hij een opschepper, quod erat demonstrandum.

Zo ver is Simon de Farizeeër al geraakt met zijn empirisch onderzoek. Maar werkelijk nabij is hij Jezus echt niet gekomen. Die weg van het verstandelijke onderzoek deugt helemaal niet om Jezus werkelijk nabij te komen.  Langs die weg kan je nooit echt dicht bij Hem komen. Je hoeft het zelfs niet te proberen.

Ik weet dat uit eigen ervaring. Wanneer ik ergens moeilijkheden ondervind met datgene wat over Jezus wordt gerapporteerd, wanneer ik Hem niet begrijp, of waar ik gewoon rationeel niet kan geloven wat er staat, dan helpt het me niet dat ik me daar de kop over breek. Dan kan ik nog zo veel boeken bestuderen, het zal vergeefse moeite zijn.   

Ik kan natuurlijk datgene wat ik in mijn hart geloof met mijn verstand wel van een redelijk fundament voorzien. Ik kan aan mijn verstand rekenschap geven over het feit dat het helemaal niet dwaas is om te geloven wat ik geloof. En dat moet ik dan niet alleen voor mezelf doen, maar vooral voor al die mensen aan wie ik mijn geloof probeer over te dragen. Maar ik mag mezelf zeker niet wijsmaken dat ik op de weg van de rede, op de weg van de wetenschappelijke discussie, door nadenken, onderzoek of lezen tot geloof kan komen.

Want dan zou het mij ook vergaan zoals Simon de Farizeeër uit het Evangelie, ook ik zou niet kunnen loskomen mijn reeds vooraf gevelde oordelen, en ik zou die vooroordelen alleen maar zelf kunnen bevestigen.

Geloven is relatie, een relatie met iemand die ik geloof en in wie ik geloof. En ik zal nooit iemand echt geloven, nooit in die diepste dimensie van het geloof kunnen doordringen, wanneer ik tot die persoon geen liefdesrelatie kan opbouwen. Maar Liefde gaat door de maag. Met je verstand kan je daar niet bij.

Jullie zullen misschien zeggen: Maar kan ik dan helemaal niets doen tegen mijn twijfels en mijn moeilijkheden met het geloof? En ik zal moeten antwoorden: dat klopt. Echt doen kan je niets. Je kan, zoals die vrouw toen, alleen maar vragen. Je kan het aan Jezus zelf vragen. Je kan Hem gewoon vragen: „Laat me voelen wat Jij voor mij bent, wat je voor mij betekent. Laat me, vanuit het diepste in mezelf, beseffen waarom het voor mij belangrijk is wat de anderen over U zeggen. Laat me beseffen wat ik eraan heb wanneer ik met mijn ganse wezen op U inga en geef me mensen, die me op die weg vooruit kunnen helpen, niet om mij alles te verklaren, en ook niet om voordrachten voor mij te houden, maar gewoon om mij te laten voelen wie Gij voor mij zijt.

Alleen zo kan ik tot Geloof  in U komen, alleen zo kan ik dat geloof steeds meer uitdiepen en kan ik steeds beter begrijpen wie Gij zijt. Want niet alleen de Liefde, maar ook mijn Geloof gaat uiteindelijk door de maag!!   Amen