8e zondag door het jaar C (2001)

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 213 niet laden

De verplichte versie van Sir is zo onduidelijk en zonder clou dat ik de Willibrord '95 gebruik en de perikoop wat groter neem, 27, 1-7:

"Uit winstbejag zondigen velen en wie erop uit is om rijk te worden wendt zijn ogen af (van de nood).
Zoals een pin vast komt te zitten in de voegen tussen de stenen, zo wringt de zonde zich tussen verkoop en koop.
Als iemand niet sterk staat in de vrees voor de Heer, zal snel en zonder uitstel zijn huis te gronde gaan.
Als men een zeef schudt, blijft het afval liggen: zo is de kwalijke kant van een mens in zijn (prijs)berekening te vinden.
Het vaatwerk van de pottenbakker wordt in de oven beproefd; zo toetst men een mens aan zijn berekening.
De vrucht van de boom laat het werk van de kweker zien: zo toont de berekening de plannen in het hart van een mens.
Vóór de berekening moet je een mens niet prijzen want daarin wordt de mens op de proef gesteld."

 

Wijsheidsliteratuur vind je in het O.T. typisch in boeken die speciaal daarvoor geschreven zijn. We kennen Spreuken, Prediker, het Boek der Wijsheid en De Wijsheid van Jezus Sirach, waaruit we vandaag lezen. In het N.T. vind je ook wijsheidsliteratuur maar niet zo in aparte boeken als in het O.T.; ze is meer verweven in andere teksten. Dat zien we vandaag bij Lucas. Wij denken bij 'Wijsheid' al gauw aan een wijze man of vrouw die verstandige dingen zegt maar in de bijbel is wijsheid iets dat begint met ontzag hebben voor de Heer én weten dat de Heer ons, schamele mensen, ontziet. Kennis hebben van God - je kunt ook zeggen kennis hebben aan God - begint met ontzag, nederigheid, willen luisteren, en daarbij weten dat God Zich aanpast aan het beperkt vermogen van Zijn schepselen. HijZ is al blij met onze goede wil, als die reëel is.

De belangrijkste eigenschap van wijsheid is dat zij in de praktijk tot uiting komt, dan blijkt zij.
De eerste lezing gaat over een situatie van handel; daarin blijkt of men op winstbejag uit is of gewoon eerlijk verkoopt. Dat is een steen des aanstoots, een criterium,nu blijkt iets. De tekst zegt het heel indringend: "Zoals een pin vast komt te zitten in de voegen tussen de stenen, zo wringt de zonde zich tussen verkoop en koop". Als je een goede plaats zoekt om een pin vast te zetten, sla je haar in de voegen tussen de stenen, je ziet en voelt hoe zij vast gaat zitten. Zo wil ook de zonde vast gaan zitten. Zo'n pin schop je niet zomaar weg; je moet er hard aan rukken. Maar het is wel zo verstandig haar er uit te krijgen en nog verstandiger ervoor te waken dat zij er niet tussen komt. Dan blijkt hoe wijs je bent.

"Als men de zeef schudt, blijft het afval op de zeef liggen", wordt afval zichtbaar m.a.w. als men kritisch te werk gaat, blijkt wat die substantie waard is; zo ook als men kritisch luistert naar het verkoopverhaal en op de prijs let, weet men of de handelaar eerlijk is. Zo kijkt God kritisch naar hetgeen de mens Hem aanbiedt.
'De kwaliteit van het werk van de pottenbakker blijkt in de oven'; zo let God erop wat de bewering van de mens waard blijkt.
'De vrucht van de boom laat het werk van de kweker zien': wat de mens beoogt in zijn hart moet wel naar buiten komen anders heeft het geen zin.
En als afsluiting, samenvatting, waarschuwt Jezus Sirach dat je een mens niet moet prijzen voordat hij heeft laten blijken hoe hij is. Dat klinkt ons in de oren als pure wijsheid maar bijbels gezien wijst het verder: je moet iemand niet prijzen voordat hij heeft laten zien dat hij iets van God in zijn hart draagt. Dat moge jouw contactpunt met hem zijn. Dan blijkt wijsheid, de goede vrucht.

 

De vorige week hebben we bij Lucas gelezen hoe Jezus zijn leerlingen leert om goed te zijn, geen kwaad met kwaad te vergelden e.d. Dat kun je als verstandig beschouwen: het kwade niet laten escaleren maar de cirkel doorbreken. Dat is dan een nuttigheidsprincipe, zo overleven we het beste. Maar Jezus voegt zíjn wijsheid eraan toe: wees barmhartig zoals immers uw Vader barmhartig is. Wees barmhartig dan heb je iets van de Vader, dan lijk je een beetje op Hem.
Deze week gaat Jezus verder in een beeldspraak. Hij zegt dat we een leidsman nodig hebben en dat we als een leerling nederig naar hem moeten luisteren. Nederig in positieve zin: eerst je eigen ideeën opzij zetten en luisteren. Pas als je volleerd bent, ben je als je leermeester. Als Jezus je leermeester is, dan heb je een goeie. Zijn hart is beproefd pottenbakkerswerk in de oven en waardig bevonden. Zijn instelling bleek tot op het kruis toe. Uit zijn hart vloeide bloed, leven, goddelijk leven. Als Jezus je leermeester is, weet je zeker dat je iets van God krijgt aangereikt, dat je leert hoe je op zijn Vader kunt gaan lijken.
Dan weet je ook dat je nooit gelijk aan Jezus zult worden, we zullen nooit volleerd zijn. Maar in de praktijk zijn leiders nodig. Als je dat wil of daartoe wordt geroepen, moet je kritisch zijn op jezelf, moet je jezelf waarnemen en eerst zien of je niet een balk in je eigen open hebt, eerst zien of je eigen behoefte niet te groot is.

 

Dat is steen des aanstoots. Nederig zijn, in dienst willen staan, goed willen zijn, zo goed mogelijk, zoals je graag goed wilt zijn. Zoals Jezus, met zíjn instelling. Dan ben je als een goed mens die het goede uit zijn hart te voorschijn haalt. Het goede in gebed, in inzet, in verdragen, in ontzeggen ter wille van het Rijk. Zie dat jouw hart is verbonden met het hart van Jezus, dan ben je zeker van het goede. Dat moge je contactpunt zijn met God.

Hoe verbind je je hart met dat van Jezus? Door zijn leerling te zijn, te doen als hij. Je met hem verbonden weten. Zo goed mogelijk. Hij begrijpt immers net zo goed als God dat wij maar beperkte schepselen zijn.

 

In de tussenzang hebben we gezongen/gebeden "Heerlijk is het te loven de Heer, te bezingen uw Naam, Allerhoogste". Die Naam hanteert immers de goede prijsberekening en zij roept de rechtvaardige op om als een Libanonceder te gedijen, geplant in het huis van de Heer. Die brengt goede vruchten voort.

 

Ik hoop dat e.e.a. ook jongeren aanspreekt. In onze hedendaagse wereld worden vaak zoveel woorden gebruikt, alle sjablonen worden afgedraaid en met stemverheffing geproduceerd, terwijl - en daar gaat het me om - er geen inhoud is, niets nieuws wordt gezegd. Als je naar wijsheid zoekt, moet je niet daar zijn - dat wist je al. Maar waar moet/mag/wil je dan wel zijn? Bij iemand met een gouden hart, dat als in een smeltoven is beproefd. Dat hart loopt over van goud. Ooit zo iemand ontmoet, van hem gehoord?

 

Je zelf toetsen aan het hart van de leermeester. Zullen we dat een paar minuten in gedachte vasthouden?