De woorden die wij spreken

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 233 niet laden

Die Jezus Sirach is al lang dood. De vraag is zelfs of hij ooit geleefd heeft. Maar ondanks dat heeft hij dan toch geschreven... Zo zou je het kunnen stellen. En wat hij vertelt, is bovendien zo gewoon als een boterham eten met kaas. Origineel is hij ook al niet. En om het nog sterker te maken: dit boek is in de bijbel maar tweederangs. De Protestanten erkennen het bij voorbeeld niet. Veel aanbevelingen zijn er dus niet voor deze tekst. Het is een stukje uit onze Zuid en Noord van vroeger zou je kunnen zeggen, een deeltje uit een bloemlezing van oude spreuken en aanbevelingen. Mijn grootvader leerde op school dit soort wijsheid uit de fabels van La Fontaine... Dat was geen hoge literatuur maar hij leefde er toch van. Zo is het ook met de woorden van die zogezegde Jezus Sirach. Het is levenskunst. Gelovigen slaan dat liefst niet over. Anders zou het geloven wel eens gaan zweven.

Vandaag wordt er iets gezegd over het spreken van mensen en over het oordelen van mensen. ‘Prijs geen mens voordat hij gesproken heeft' Dat mag dus voortaan op onze morgenkalender als een goede gedachte of als een soort bijzonder puntje. Pas als een mens gesproken heeft, weet je wie hij is en wat hij waard is. Een zeef kan er mooi uitzien. Toch is het pas een goede en betrouwbare zeef als ze het kaf scheidt van het koren. Zo is een pottenbakker pas geslaagd als zijn werk geslaagd uit de oven komt. Zo is het ook met een boom: hij mag in volle bloei staan. Als hij geen vruchten voortbrengt, is het geen goede boom. Dat zijn eenvoudige beelden: eenvoudige mensen leren daaruit wat leven is.

Zo is het ook met de mens en zijn woord. De mens kan netjes voorkomen, hij kan eventueel zo charmeren door zijn verschijning dat iedereen naar hem of haar opkijkt of omkijkt. Betrouw dat niet. Wacht totdat hij gesproken heeft. Misschien spreekt hij een vuile taal, misschien is het een roddelaar eerste klas of een destructieve spotter of een cynische kletser. Dan spat meteen zijn charme uiteen. Dan zakt zijn score met vele procenten ineens.

Het kan natuurlijk ook andersom zijn. Een mens kan weinig indruk maken of stil zijn en bescheiden in zijn optreden, maar als hij eens de mond opent, zegt hij wijze woorden. Dan groeit hij in onze ogen.

Dat is allemaal zuivere evidentie. Dat is puur gezond verstand. Maar het leert ons toch iets over het leven. Woorden zijn namelijk belangrijk. Ze kunnen opbouwen of afbreken, mensen verenigen of mensen scheiden. Ze kunnen zijn als zwaarden die verwonden of als zalf die de wonden heelt. Ze kunnen van zilver zijn maar ze kunnen ook zijn als springstof. Anders gezegd: woorden hebben een sociale functie. Je maakt er relatie mee of je staat er een relatie mee in de weg. Je kan er een volk mee verheffen en het gereed maken voor de vrede. Maar je kan er ook oorlogsleuzen van maken en mensen brengen tot de waanzin van het geweld.

Laat het woord van Jezus Sirach dan maar gewoontjes zijn, het is goed het maar niet te vergeten. Anders zouden we met onze zeef de tarwe wel eens kunnen verliezen. En zouden we er met onze oven wel eens weinig kunnen van bakken. Om dan nog te zwijgen van onze boom... die geen boom des levens is.