Ooit zag ik een mooie prent. Een prent uit een reeks symbolische foto's. Er wordt een stoet op getoond. Mensen stappen achter elkaar aan. Ze stappen op achter één man die vooropgaat, een geopend boek in de hoogte gestoken. Je zag aan al de figuren dat ze al heel lang onderweg waren. Maar ze stapten door. Ooit, in een bevlogen moment, zei ik zelfs: neem dat boek weg en de beweging valt stil. Bevlogen of niet, vandaag zeg ik nog hetzelfde. Het is zelfs een beetje mijn credo. Wie ons onze vlag, onze droom, ons visioen ontneemt, ontneemt ons onze drijfkracht, onze hoop en onze vreugde. Die verdooft in ons de geest.
Ezra en Lucas zijn twee mensen die vandaag voor ons het boek in de hoogte steken. Het zijn voorgangers. Ze doen mensen dromen en op stap gaan. Ze openen perspectieven. Met hun geestdrift voor het woord gaan voor mensen deuren open: deuren ten leven. Als ze voorlezen uit het grote boek, veren mensen recht voor een staande ovatie. Het is alsof ze gaan juichen: eindelijk wordt het bevrijdende woord opnieuw gesproken.
Bij Ezra is dat een revolutionair gebeuren. Bij Lucas is het dat om een andere reden ook. Ezra is iemand die na een lange ballingschap opnieuw voor het volk verschijnt en uitroept: we mogen opnieuw lezen in ons boek! En het hele volk begon te applaudisseren. Tijdens de ballingschap was namelijk elk drukwerk, elke publicatie verboden. Tijdens de ballingschap was elk velletje papier gecensureerd. We kennen dat fenomeen. Christenen hebben het in de voorbije lange jaren in Oost-Europa en elders ter wereld ook meegemaakt: ze werden letterlijk monddood gemaakt. Het eerste wat elke dictatuur verbiedt, is het spreken van het vrije woord. Om te overleven verbiedt elke dictatuur elke literatuur. De dichter is de grootste vijand van de dictator.
Wij kunnen er allemaal met concrete bewijzen van meespreken. In Oekraïne werd gedurende veertig jaar aan religieuzen het hoogst ijzeren zwijgen opgelegd. Redemptoristen uit West-Europa dachten zelfs dat hun medebroeders in Kiev en omstreken dood waren. Tot het spreken eindelijk weer mocht. Het was een verademing, een bevrijding, een feest. Een reden om te juichen, te dansen en te zingen. Na zovele jaren mochten ze eindelijk weer lezen en schrijven. Ze mochten opnieuw hun boek in de hoogte steken. Dat is Ezra in de twintigste eeuw.
Lucas opent dan hetzelfde boek. Hij opent het boek op een gouden bladzijde. Hij leest wat heilig is. Hij voert Jezus op die zijn regeringsverklaring proclameert: vanaf vandaag zal het gebeuren. Wat God voor mensen heeft gereserveerd, zál geschiedenis maken. Het zal de geschiedenis van mensen bepalen. Tegen alle schijn in. Tegen alle wanhoop in. Tegen alle negatieve statistieken in. Het Rijk Gods zal doorbreken en het Woord zal niet meer zwijgen. Het zal worden gesproken in tij en ontij, in goede en kwade dagen. En elke mens die van het Woord alle heil verwacht, zal opstaan en juichen. Wie nooit een oorlog of een bezetting of een deportatie heeft meegemaakt, zal dit enthousiasme slechts matig appreciëren. Wie van onderdrukking wel weet heeft, zal het des te beter verstaan.
Dit is een dag om te danken voor het Woord.