Onrust en zegen in de kerk C (2013)

Vanuit onze eigen kerk gaan we vandaag kijken

naar andere kerken. We zijn vandaag te gast

in de synagoge van Nazareth in Galilea.

Op de sabbathmorgen is de gemeenschaap daar bijeen.

Plotseling is er onrust:

er komt een dertig-jarige man binnen.

In het dorp werd er erg veel over hem gesproken.

Een gewone timmermanszoon was Hij

maar er was wel iets bijzonders met Hem aan de hand.

Hij was al een paar jaar weg uit het dorp;

Hij was al in Jeruzalem geweest

(en had met vele wijze mensen gesproken.

Met de oude Nikodemus eens in de nacht.

Toen had Hij gesproken over de vernieuwende kracht

van de heilige Geest van God en had zelfs

gezegd dat iedere mens opnieuw geboren moet worden.

Dat had de oude wijze Nikodemus zeer verbaasd:

'moet een mens dan misschien terugkeren

in de schoot van zijn moeder'.

Maar Jesus had gesproken over de kracht

van de Heilige Geest die ieder mens innerlijk totaal vernieuwt

en verandert.

'Het is met de Geest als met de wind,

je hoort hem suizen maar weet niet precies

waar hij vandaan komt en waar hij je naar toe zal leiden.

Jesus was zelf een mooi voorbeeld

van een mens vol van die Geest. )

De geruchten van al zijn activiteiten

waren al in zijn vaderstad doorgedrongen.

Hij zou mensen die waren vastgelopen nieuwe kansen aangereikt hebben,

hij zou veel mensen getroost en zelf genezing hebben gebracht.

De verhalen over hem hadden veel verbazing,

misschien ook wel ergernis gewekt zo van: wat een uitslover.

Nu is Hij, na al dat gereis en getrek en gepreek overal

eindelijk eens thuis.

Hij bezoekt op de Sabbat

volgens zijn gewoonte als trouw jood de synagoge.

En deze bijzondere zoon van Nazareth mag,

zoals dat de gewoonte is als er gasten zijn,

de voorlezing doen.

Neen, niet de wet van Mozes

maar de bijlezing uit de boekrol van de profeten

(het epistel als het ware).

Die Sabbat staat een gedeelte

uit de boekrol van Jesaja op het rooster.

Lucas, de enige evangelist die dit voorval uit Nazareth vertelt

citeert met instemming de tekst van de lezing

die die Sabbat aan de orde was.

Het gaat om het gedeelte

waarin de profeet Jesaja het heeft over zijn eigen zending:

'De Geest des Heren is over mij gekomen

omdat Hij mij gezalfd heeft.

Hij heeft mij gezonden om aan armen

de Blijde boodschap te brengen,

aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken

en aan blinden dat zij zullen zien,

om verdrukten te laten gaan in vrijheid

en een genadejaar af te kondigen van de Heer'.

Het is een heel programma: een wereldomvattend programma.

Het heeft te maken met troost bieden aan de armen,

met het openen van de ogen van allen die verblind zijn

en niet kunnen of soms ook willen zien

wat er van hen verlangd wordt

met het opkomen voor mensen die niet vrij zijn:

een programma dat de lofzang en de aanbidding omvat

maar ook het werk van Amnesty International.

Jesus zelf staat voor dat programma en zegt heel duidelijk:

'dat woord is in mij in vervulling gegaan'.

Dat zegt Hij niet triomfalistisch

in de trant van zie je wel IK BEN DE ECHTE MESSIAS

maar meer in de Geest van de dienstbaarheid.

'Ik wil voor dat programma van Gods Koninkrijk staan,

Ik wil Hem dienen en liefhebben.

Zo'n nieuw begin kan altijd gemaakt worden:

ook altijd weer opnieuw gemaakt worden.

II. Een ontroerend verhaal lazen we

in het (vrij onbekende) bijbelboek Nehemia.

Het vertelt ons over de terugkeer van het volk Israël

in hun land na de ballingschap in Babel.

De tempel lag nog in puin

en inderhaast wordt een podium opgericht

op de plek waar de tempel stond.

Het verhaal vertelt hoe ze onder het puin

een oude boekrol terugvonden

en de priester Ezra daaruit gaat lezen.

De lezing uit het oude boek ontroert de hoorders zo

dat ze in tranen uitbarsten.

De priester moet de mensen zelfs troosten

door te zeggen: 'niet huilen, dit is een dag van vreugde!.'

Het is een prachtig verhaal dat ons vertelt

hoe je het oude verhaal met nieuwe oren kunt horen.

Vooral als het je tegen zit en je een crisis hebt doorgemaakt

hoor je de woorden anders.

Misschien is een van de grootste problemen

van de tegenwoordige geloofsbeleving

dat we alles zo vanzelfsprekend vinden

en de oude woorden ons zo bekend zijn

dat wij ze niet meer horen.

Dat wordt anders:

vele mensen, jong of oud, kennen de verhalen niet meer :

je moet helemaal opnieuw beginnen.

Misschien niet eens zo slecht,

de oude ballast van de vooroordelen slepen ze ook niet met zich mee.

Ze kunnen gewoon lekker enthousiast worden,

voelen dat het geloof hun leven kan veranderen

een nieuwe start maken

en handelen naar hun geloof.

III. In Nazareth duurde die nieuwe kijk op het oude boek maar kort:

er moet teveel veranderen, en ze stoppen hun oren dicht

en het verhaal eindigt ermee dat ze Jesus de stad uitgooien.

Maar dat horen we pas de volgende week..

Enkele jaren geleden was ik in Zuid Afrika

in een kleine kathedraal.

Het was zaterdagavond,

de grote feestmis zou morgen zijn.

Die avond waren er alleen maar blanken

en wat kinderen van een naburige kostschool.

Zij, de blanken, hadden mij hun verhaal verteld:

hun wereld was verstopt geraakt.

Het oude evangelie werd nog wel gelezen

maar dat het werkelijk een totaal nieuwe levenshouding vroeg

waren ze totaal vergeten.

Nu was er een nieuw begin gemaakt:

de apartheid was voorbij.

Maar een nieuw begin maken is en blijft moeilijk.

Ik mocht aan het einde van de dienst iets zeggen.

De eerste schriftlezing was die week

ook uit de profeet Jesaja

en net als Jesus in Nazareth

mocht ik die op bezoek was

mocht daar ook iets over zeggen

Ik heb toen geprobeerd ze te bemoedigen:

‘Het kan lukken, een nieuw land opbouwen

als je het samen echt wil.

Het is nooit te laat om het te proberen.

Wij Hollanders hebben veel kritiek op jullie gehad,

en dat was toch wel terecht

maar nu kan het anders

nu kunnen jullie nieuwe mensen worden

mensen van liefde en vriendelijkheid

en ik zie dat jullie dat willen zijn

daarmee wens ik jullie geluk.’

Het klinkt een beetje arrogant

als je als buitenstaander zo praat

maar ik werd de kerk niet uitgegooid

neen velen kwamen verhalen vertellen

over hun nieuwe ervaringen.

De dienst eindigde met het samen bidden

van het gebed om de Heilige Geest

zoals dat toen als voorbereiding op het jubeljaar 2000

voorgeschreven was:

Wij krijgen deze zondag niet zo’n vreemde prediker op bezoek:

we moeten het gewoon met elkaar doen.

Maar: het woord van God, dat wij samen mogen horen

iedere week opnieuw is verrassend genoeg.

Het is een zegen om dat iedere week weer te mogen horen.

Het is hier een huis van troost en bemoediging

zoals mevrouw An Kuipers dat gisterenavond zei:

het is een zegen dat wij deze kerk hebben

waarin wij de woorden van God

en de prachtigste muziek mogen horen.

Dat verdienen wij als mensen hier

want allemaal, zoals wij hier zitten

zijn wij kostbaar en waardevol.

Wij allemaal zijn de moeite waard,

en iedere dag opnieuw krijgen wij nieuwe kansen:

de Geest heeft ook ons gezalfd

om ons in te zetten voor anderen iets te betekenen.

En al het goede dat wij samen

vandaag, in de komende week en daarna gaan doen;

al is het alleen maar door vol te houden in moeilijke omstandigheden

kan helpen het aanschijn van deze wereld te veranderen.