Wees op je hoede (Lc. 21,8)

 

 Zijn profeten pessimisten of optimisten of zijn ze het allebei?

De pessimisten hebben gelijk, maar de optimisten veranderen de wereld.

De profeten waarschuwen. Ze hebben de dag voor ogen van het oordeel. Ze kondigen tegelijk de overwinning aan van de Heer. De boodschap van de profeet Maleachi op deze zondag bevat beide elementen. Hij ziet een dag van vuur en begroet tegelijk de zon van de gerechtigheid. Hij bedoelt zowel de dag van het gericht als de dag van het heil (Mal.3,19-20).

Welke toekomst?

Wat Jezus vandaag in zijn evangelie aankondigt, is geen blij nieuws.

Het bevat veel angst en zorg om de toekomst. Hij voorziet de verwoesting van de tempel, de vernielingen door oorlogen en zware natuurrampen. En ja, deze dingen hebben zich voorgedaan en hebben zich al vaak herhaald. De verwoesting van de tempel in het jaar zeventig blijft tot vandaag een pijn voor het Joodse volk.

Wat stabiel is lijkt te verdwijnen: stevige gebouwen vallen in duigen (Lc. 21,6), de loop van sterren en hemellichamen geraakt in wanorde (Lc. 21,11), de beschutting binnen de familiekring verandert in tegenstand (21,16)..

Het is apocalyptische taal. Een moeilijk woord waarbij wij dan denken aan het laatste boek van de bijbel, de Apocalyps, het boek van de Openbaring van Johannes. Het voorziet het einde van de wereld door allerlei vernietigingen, veroorzaakt door het geweld van de draak. Maar uiteindelijk is dit boek een bemoedigend boek. Op het einde van dit boek glanst het nieuwe Jeruzalem. Ze is de stad waarin de troon van het lam staat, dat zijn leven heeft gegeven en dat overwinnaar is.

De toespraak van Jezus over de ondergang van de tempel en de stad en over het einde van de wereld bevat de boodschap dat de Mensenzoon zal komen in heerlijkheid (Lc. 21, 27-28). Vanuit ons geloof in de Verrezen Heer die de dood heeft overwonnen en die zal wederkeren, mogen we hopen en vertrouwen. Zo wordt de boodschap van Jezus over het einde een boodschap van hoop. Hij zal komen en zo mogen we bidden voor de komst van zijn rijk.

Dit garandeert ons echter geen zorgeloos leven, vrij van oorlog en geweld. Ons bestaan is broos. Elk moment van de dag sterven mensen. Bij catastrofen vallen zowel goeden als kwaden.

De ruiters van de Apocalyps

De voorspellingen van de Apocalyps hebben in de bepaalde tijden de mensen sterk geraakt. Bij oorlogen en natuurrampen wordt er vaak naar verwezen. Albrecht Dürer maakte in 1498 over het boek Openbaring een serie van 15 houtsneden, waaronder deze van de vier ruiters (Apoc. 6,1-8). Zowel de ruiter met boog zittend op het witte paard, als de tweede ruiter op een rood paard, de derde op een zwart paard en de vierde op een vaalgroen paard, ze stichten allen onheil en brengen de dood. Zij ageren in onze tijd met kamikaz-drones en raketten, met tanks en clusterbommen. Zij brengen vernieling.

Ze brengen vernieling. Deze vier ruiters, een bronzen kunstwerk van Rik Poot, staan te Brugge in het Hof Arents.

Wij zijn in het recent verleden al meermaals opgeschrikt door natuurrampen, overstromingen, bosbranden, de verspreiding van het Covidvirus.

Doorheen de geschiedenis  hebben deze ruiters meerdere namen gekregen, namen van vernielers van schoonheid van vroeger en van schoonheid van nu. Wij denken aan slachtoffers van het nazisme door Hitler, aan de doden tijdens het stalinisme, aan de doden door de oorlogen van Poetin.

Sinds februari 2022 neemt de onrust steeds verder toe door de aanslepende oorlog in Oekraïne. Hoe kan een mens zijn medemens doden? Eindigt de woede van Kain dan nooit tegenover zijn broer?

Vervolgd om Jezus’ naam

Een volgeling van Jezus is niet beschut tegen het kwaad. Omwille van zijn Naam kunnen ze zelf vervolgd worden en gedood. Dit toont ons de lange rij van martelaren doorheen de tijd en deze loopt verder door tot op onze dagen.

Er is het stil verdriet van christenen om de situatie van de kerk op onze dagen, om hen die haar verlaten en de rug toekeren. In het syntheseverslag van het synodaal overleg in de Kerk in België van 6.juli 2022 “ lichten verschillende punten van zorg op: 1/ een daling van het aantal gelovigen en hun vergrijzing; 2/ een onvoldoende aantal vrijwilligers; 3/ de afwezigheid van jongeren die vraagtekens plaatst bij de overdracht van het geloof aan volgende generaties; 4/ de terug-plooiing op zichzelf van gemeenschappen die nog slechts in een beperkte kring en op basis van gewoonte functioneren en die hun energie veeleer besteden aan het organiseren van het parochieleven dan aan mensen helpen een liefdevolle relatie met de Heer te beleven; 5/ de herleiding van de Kerk in de ogen van vele randgelovigen tot bedeling van sacramenten.”

Wanneer?

De drie synoptici brengen de toespraak van Jezus over het einde van wereld en de komst van de Mensenzoon. In de versie van Marcus lijkt de wederkomst van de Heer spoedig te zullen gebeuren. Lucas daarentegen voorziet een tussentijd en spoort zijn lezers aan vol te houden in het heden. Al breekt elke dag voor iemand de eindtijd aan, toch ziet het ernaar uit dat de wereld nog wel een tijdje zal meegaan. Elke dag zijn we verrast door de ontdekkingen over het heelal. Ja, we mogen nog altijd zingen met Louis Neefs: “De wereld gaat nog wel een eeuwigheid mee.” Maar we moeten bewust blijven van de broosheid van al wat bestaat. Het evangelie maant ons voortdurend aan om waakzaam te zijn.

En toch standhouden

Jezus gaf raad aan zijn toehoorders. “Wees op je hoede”, zei hij. “Let op”, het is een elementaire raad, wanneer iemand zich op weg begeeft.

Let op bij wat wordt verteld en aangeprezen. Deze raad is nog meer van toepassing in een tijd, waarin zoveel wordt geschreven en gecommuniceerd. Hoed u voor complot denken en fakenieuws. Er zijn zoveel verschuivingen naar iets wat we nog maar heel gedeeltelijk beginnen te begrijpen (Stefan Hertmans, Verschuivingen). Wees omzichtig met wat wordt verspreid door allerlei media.

Onderzoek alles, behoud het goede en vermijd elk kwaad, in welke vorm het zich ook voordoet” (Thess. 5,21-22). Dit is een raad van Paulus in zijn brief aan de christenen van Thessalonika. In deze brief reageert Paulus tegen hen die niet werken gezien het einde toch nakend zou zijn. Paulus treedt hen niet bij. Hij hekelt hun gedrag. Wij moeten ons blijven inzetten. Moeilijke tijden vragen nog meer dan anders om onze inzet. De armoede neemt in deze dagen nog meer toe. Vandaar de oproep aan allen, die van de Heer houden, om te zorgen voor zijn mensen. Deze voorlaatste zondag van het kerkelijk jaar brengt ons de aanwezigheid van de armen voor ogen. Kennen we armen, hoe benaderen we hen, wat leren we van hen?

“Door standvastig te zijn zult ge uw leven winnen”

In een recente verklaring schreven de bisschoppen van België: “De oorlog in Oekraïne en de hieruit voortvloeiende crisissen dagen ons sterk uit. Meer dan ooit doen ze ons nadenken over en roepen ze ons op tot verantwoordelijkheid. Een integraal en solidair humanisme, zoals de sociale leer van de Kerk het uitdrukt, is voor ons de garantie voor een echte en duurzame toekomst.

 

“De liturgie van de laatste zondagen van het liturgische jaar brengt licht en bemoedigt. Ze herinnert ons aan de beproevingen die onze wereld doormaakt en spoort aan onze hoop te vestigen op Christus. Op de Werelddag van de Armen (33ste zondag, dit jaar op 13 november) horen we de immer actuele kreet van de profeet Maleachi: “De zon van de gerechtigheid gaat op en met haar vleugels brengt zij genezing” (Mal 3, 20). Laten we ons leven toevertrouwen aan de Heer Jezus, die naar ons toe komt en de mensheid geneest.”

Door hieraan gevolg te geven, door te werken aan solidariteit en zorg voor de heelheid van de schepping geven we een positief antwoord aan de vraag van de persoon die aan de profeet vroeg: “Wanneer is het uur?” en die daarop de wedervraag kreeg: “Hoe heb je je daarop voorbereid?”