21° Zondag C (2013)

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 419 niet laden

Eén van de beroemde chansons van Jacques Brel is Voir un ami pleurer - "Een vriend zien huilen". Brel zingt in dat lied over van alles en nog wat in het leven op aarde dat moeilijk is, dat niet klopt, dat niet deugt: over het geld dat stinkt, over bloemen die worden vertrapt, over ontrouw, over verraad. Je moet en je kunt het allemaal meemaken en misschien ook incasseren, maar, zo zingt Brel: "een vriend zien huilen kán ik niet" - zo luidt het refrein van dat lied. Ik kan alles aan, maar dat niet. Dan val ik stil, dan breek ik - als ik een vriend zie huilen.

 Ik moest, dierbare gasten en parochianen van deze Rozenkranskerk; ik moest er aan denken toen van de week de berichten ons bereikten van die aanval met gifgas in Syrië en vooral toen ik afgelopen donderdag de krant[1] opsloeg met op de voorpagina een grote foto van twee kinderen, twee kleuters. Met bedekt onderlichaam liggen ze onder een gekreukt lakentje. De tere oortjes, haartjes, neusjes, oogleden, de zachte huid, de mondjes die nog een beetje openstaan al een beetje blauw. Het ene kind ligt diep te slapen zo lijkt het. Het andere lijkt wel wakker. Maar beiden hebben op hun voorhoofd een plakker met een nummer. Een foto waar je bij stilvalt. Hetzelfde effect, wat mij betreft, als in dat lied Voir un ami pleurer, over de vriend die huilt. Kinderen slachtoffers van gifgas. Dat doet, dierbare gasten en parochianen; dát doet toch wel de deur dicht. "Internationale afschuw, geen actie" staat er onder de foto.

 Geen actie". Maar: wát zou de wereld, wát zou dan wat dan heet "de internationale gemeenschap"; wat zou die dan moeten doen? "Ingrijpen" heet dat dan. Maar daarvoor huivert men en deinst men terug, ook in Amerika en Europa, want: in welk wespennest kom je terecht? En: zou het middel niet wel eens erger kunnen blijken te zijn dan de kwaal? Is president Assad erger dan de mensen die hem bestrijden? In Egypte zijn ze met hun revolutie, verkiezingen, president Morsi van de moslimbroederschap en de staatsgreep toch ook van de regen in de drup terecht gekomen en inmiddels terug bij af? Ja, wat is wijsheid? Wat moet de wereld, wat zou de internationale gemeenschap moeten doen? En wat moet en kun je zelf doen in dit verband - of als je dichter bij huis geconfronteerd wordt met mensen die in nood zijn, met mensen bijvoorbeeld die geen dak meer boven hun hoofd hebben en die geen bron van inkomsten meer hebben? Wat kun je doen? Wat móet je doen?  

 Kinderen sterven door gifgas. Dat doet de deur dicht. Zoals er in het evangelie van deze zondag ook een deur dicht gaat. "Ga weg allemaal, bedrijvers van onrecht die jullie zijn." God die een afkeer heeft van mensen, van ons. Wij kunnen er ons van alles bij voorstellen. Er is zoveel dat niet klopt, misschien ook in onze eigen levens niet. Ik denk: het is goed om die woorden zoals die klinken van achter die gesloten deur; ik denk: het is goed om die woorden goed tot je te laten doordringen, er goed naar te luisteren, je oren daar niet voor te sluiten. "Ga weg allemaal, bedrijvers van onrecht die jullie zijn." Gaat dat ook over mij? Gaat het ook over u, over jou? Ik denk: Wie de schoen past trekke hem in dit verband aan veelgeliefden.

 "Doe wat u kunt om door de nauwe deur binnen te komen." Ja. Maar wat kun je doen? Ik denk: daarover zegt ons misschien de tweede lezing vandaag iets, uit de brief aan de Hebreeën. Daarin wordt het bijbelboek van de Spreuken geciteerd: "Kind, minacht de terechtwijzing van de Heer niet, laat je door zijn straf niet ontmoedigen. Want de Heer wijst hen terecht die Hij liefheeft. Hij straft ieder die Hij als zijn kind erkent."

 Moeten wij in het licht van deze woorden de in Syrië omgekomen kinderen en anderen gelukkig prijzen? Enerzijds, veelgeliefden, is dat een gruwelijke gedachte: dat dit soort van gebeurtenissen een manifestatie zouden zijn van een straffende god. Nee! Het zijn de mensen die het doen, die de aanstichters zijn van zoveel leed, hoe durven ze... die kinderen. Anderzijds mogen wij zeker wél geloven dat die kinderen, gestorven bij die gifgasaanval, langs deze weg dan toch zijn "thuisgebracht": thuisgebracht bij God. Kijkend naar die foto word ik, zo realiseer ik mij, vooral ook getroffen door wat pater Van Kilsdonk altijd noemde "de onuitwisbare majesteit" van die kinderen. Ze zijn dood. Maar ze zijn ook onaantastbaar. Ze zijn ook superieur: hun dood is een aanklacht en zij zelf, die gestorven kinderen, zijn ver verheven bóven wat mensen hun hebben aangedaan. Die kinderen zijn heilig. Ze zijn van God. En ze zijn bij God. Dat is wat ík in elk geval geloof.

 De Heer "straft ieder die Hij als zijn kind erkent." Er zijn in Syrië, maar ook daarbuiten, ongetwijfeld allerlei mensen die zich door de dood van met name zulke kinderen inderdaad gestráft zullen voelen omdat zij beseffen: wat hier is gebeurd en nog steeds gebeurt, daar heb ook ik een aandeel in of in gehad. Dít hangt ook samen met bepaalde keuzes die ík heb gemaakt, met dingen die ík heb gezegd, die ík heb gedaan of die ik heb nagelaten. Alles wat wij om ons heen zien gebeuren is altijd ook een spiegel die ons wordt voorgehouden. Ook in het onheil dat geschiedt kun je eventueel iets van jezelf herkennen. In die zin mag elk mens op aarde de gebeurtenissen in Syrië op zichzelf betrekken en zich er iets van aantrekken.

In de Hebreeënbrief horen wij: "Het lijden dient om u te verbeteren en op te voeden." En: "Tucht is nooit prettig, op het moment zelf is er meer verdriet dan blijdschap: maar op lange termijn levert ze voor degenen die zich door haar lieten vormen, de heilzame vrucht op van een heilig leven." Bijvoorbeeld wat in Syrië gebeurt is inderdaad een zeer groot verdriet. Maar wat zou het inderdaad goed zijn als mensen, ook wij, het zouden kunnen verstaan als een bestraffing, een tuchtiging of kastijding en als een mogelijkheid en aansporing die ons daarmee gegeven wordt om daardoor gevormd te worden: Keer terug, groei toe naar het heilige leven zoals God het in aanvang bedoeld heeft, zoals Hij het ons geschonken heeft. Juist in kinderen kunnen we dat heilige, onbedorven, godgegeven leven nog zo gemakkelijk waarnemen.

"Heft op de slappe handen, strekt de wankele knieën." Dat zijn woorden uit de brief aan de Hebreeën die wij ook in onze tijd mogen verstaan om, zeker als mensen die trachten te leven zoals God het bedoelt en verlangt; om als zodanig niet te verslappen en niet in een soort winterslaap weg te doezelen.

In dit verband, dierbare gasten en parochianen, wil ik tot besluit van deze verkondiging graag iets zeggen over de Maria-processie. Het is de bedoeling dat die op 8 september aanstaande wordt gehouden. Op die dag is de mis hier in de kerk om 12 uur. De processie is aansluitend. Gelovigen die behoren tot andere katholieke gemeenschappen hier in de stad zullen daarvoor naar hier komen om de zaak te versterken. Maar ik hoop natuurlijk dat ook u, dat de mensen van hier, er zullen zijn en zullen meedoen.

Ik realiseer mij veelgeliefden scherp dat je bij het fenomeen processie allerlei vragen kunt stellen en dat je er bij voorbaat allerlei kritiek op kunt hebben: Waar is dat voor nodig? Met het geloof de straat op gaan... Het is zo opzichtig. Het is opdringerig. Het is triomfalistisch. En daar is geen enkele reden voor om dat te doen... Wij schamen ons eerder, zo niet voor ons geloof dan toch wel voor die kerk van ons. Want daar is zoveel mee mis. Nee, zo'n processie is niet meer van deze tijd. En: wat zullen de buren, m'n vrienden of m'n klanten wel niet denken en zeggen als ze het zien en mij eventueel mee zouden zien lopen?

 Ja mensen... Iedereen neme in deze uiteraard een eigen beslissing. Het is natuurlijk heel gemakkelijk om je er op 8 september, de verjaardag als het ware van Maria; het is heel gemakkelijk natuurlijk om je aan "die toestand" te onttrekken door op die dag gewoon niet naar de kerk te komen of om ergens anders heen te gaan: naar De Krijtberg! Of naar de Nicolaas! Ja, dat kun je doen. Maar dat lijkt me dan wel zoals dat heet "de weg van de minste weerstand" - of van de grootste weerstand. Het is maar net hoe je dat bekijkt.

 Zo'n processie: wat is de bedoeling daarvan? Hoe moet je dat verstaan en opvatten? Ach ja... Graag zie ík het als een mogelijkheid en als een middel om op een katholieke manier te laten zien en te beleven dat de mensen die met gifgas onschuldige kinderen de dood injagen uiteindelijk op aarde niet het laatste woord zullen hebben. Amen.